ملاحسن: چاته باید اجازه ورنکړو، چې یوځل بیا د جګړې او فتنې اور بل کړي

دغه خوځښت د سې شنبې په ورځ د کوچني اختر مبارکۍ پیغام کې لیکلي: «سږکال افغانان کوچنۍ اختر یو ځل بیا په داسې حال کې نمانځي چې په افغانستان کې د قانونمند، مشروع او ولسواکه نظام تشه موجود ده. افغانان د فزیکي، رواني او بشري امنیت د سخت ناورین سره مخامخ دي. د افغانستان نیمایي نفوس، ښځې د تعلیم او کار د حق څخه په مستقیمه توګه د طالب واکمنانوله خوا محروم او د نور ولس حقه انساني حقوق د بیان د ازادۍ، کار او سیاست چې الله تعالی خپلو بندګانو ته ورکړی دی غصب شوی دی.»

دغه خوځښت زیاته کړې، چې افغانستان د سیمه ییزو او نړۍوالو رقابتونو د جدي ګواښ سره مخ دی او افراطیت ورځ تر بلې پراختیا موموي.

د افغانستان د جمهوري غوښتونکو خوځښت له د دغه بحران څخه د وتلو لپاره یوازینې لار په افغانستان کې د یو مشروع، قانونمنده او ولسواکه نظام حاکمیدل یاد کړي او زیاتوي، چې «د نفی او انحصار د قدرت سیاست نه شي کولی چې د راتلونکو نیابتي جګړو او رقابتونو مخه ونیسي.»

دغه خوځښت په بین الافغاني ډیالوګ ټینکار کړی او د دغه ډیالوک د زمینې مساعدولو لپاره یې د سمیي او نړۍوالې اجماع جوړیدلو یادونه کړې او ویلې یې دي، چې د ملګرو ملتونو په چوکاټ کې د داسې تفاهم رامنځته شي.

د جمهوري غوښتونکو خوځښت له ټولو افغانانو غوښتي چې د افغانستان د ژغورنې، ملي حاکمیت او تمامیت ارضي په منظور باید سلیقوي، قومي، سمتي او ژبني تعصب ته لمن ونه وهي او د افغانانو د وحدت لپاره ټول سره د جمهوري ارزښتونو په رڼا کې یو موټې شي.

دغه خوځښت اندېښنه ښودلې که چیرې افغانستان بیا د رقابتونو او جنګونو میدان ګرځي، دا د افغانانو په خیر نه ده.

دا په داسې حال کې ده، چې پخواني ولسمشر حامد کرزي هم د اختر د مبارکۍ په پیغام کې په افغانستان کې د نجونو د زده کړو پر بندېدا یو ځل بیا نیوکه کړې ده.

د برېتانيا د خبريالانو ملي اتحاديې د سې شنبې په ورځ (وري ۲۱مه) اعلان وکړ، چې د اروپايي ټولنې د خبريالانو مشرتابه د پاکستان له حکومت او د دغه هېواد د خبريالانو له بنسټونو غواړي، چې دا موضوع جدي ونيسي او عاملين يې په ګوته کړي.

د برېتانيا د ژورناليستانو ملي اتحاديه د ښاغلي هنایش د ښې روغتيا او ژر تر ژره رغېدو هيله کړې او ويلي يې دي چې اوس يې درملنه روانه ده او روغتيا يې ښه ده.

د ازادي راډیو خبریال احمد هنايش له تېرې یوې میاشتې راهیسې په اسلام اباد کې ژوند کوي.

له افغانستان څخه تر وتلو وړاندې د افغان خبریالانو د مرکز د مدیره هیيت غړی و او ویل کیږي، چې له جلاوطنه افغان رسنیو سره یې اړېکې درلودې.

د خبریالانو د دفاع سازمانونو په داسې حال کې په پاکستان کې پر افغان خبریال د برید د څېړلو غوښتنه کړې، چې په دې وروستیو کې پاکستاني پولیسو اعلان وکړ، چې په اسلام اباد کې پر افغان خبریال د برید په اړه څېړنې کوي.

د دې رسنیو د راپور له مخې؛ د روان کال په مارچ کې افغانستان ته له پاکستان د ۱۱۷ میلیون ډالرو صادرات شوي؛ خو په فبروري کې دا اندازه ۱۰۴ میلیونه ډالره وه.

په دې حساب د فېبروري پرتله په مارچ میاشت کې دا صادارت ۱۲.۵ سلنه زیات شوي دي.

پاکستانۍ رسنۍ د خپلو سرچینو له قوله دا هم وايي، چې په مقابل کې پاکستان ته د افغانستان صادرات کم شوي دي.

د دې راپور له مخې؛ د ۲۰۲۴ کال په مارچ یا تېره میاشت کې پاکستان ته له افغانستان د ۳۶ میلیونه ډالرو په ارزښت صادرات شوي؛ خو د تېر کال په مارچ کې همدا اندازه ۷۱ میلیون ډالره وه.

د خپلمنځۍ سوداګرۍ د دې بدلون لامل نه دی په ګوته شوی؛ خو د وېزو نه درلودو په پلمه افغان ډرېورانو ته د پاکستان له خوا د تورخم او چمن لارو بندول او پر ډېورنډ کرښه د طالبانو او پاکستاني ځواکونو تاوتریخوالی د دې سوداګرۍ خنډ بلل کېږي.

د پاکستاني صادراتو د زیاتوالي خبره په داسې مهال ده، چې تېره میاشت د پاکستان یو سوداګریز پلاوی کابل ته لاړ او هلته دواړو لورو پر دې سلا وکړه چې سوداګري به له سیاسي او امنیتي مسالو جلا ساتي.

د ایران کورنیو چارو وزارت دغه شپږ ماده يیزه اعلاميه د دوشنبې په ورځ د (وري ۲۰مه) د هغه څه په غبرګون کې خپره کړه، چې رسنیو په دغه هېواد کې د کډوالو په اړه خپاره کړي.

دغه وزارت د هغو پاڼو (سايټونو) نومونه نه دي په ډاګه کړي، چې د افغانستان ضد  خپرونې کوي.

په دې اعلاميه کې د کډوالو موضوع په افغانستان باندي د بهرنیو هېوادونو د «تيري» او د جګړې له امله د يوه ناورين د رامنځته کېدو له امله یوه جدي بشري مساله بلل شوې ده.

د دې اعلامیې په یوه برخه کې راغلي: «افغان کډوال باید خپلې خاورې ته ستانه شي او افغانستان اباد کړي.»

د ایران خبری اژانس ایرنا د دغه هېواد د کورنیو چارو د وزارت له قوله یوه نسخه خپره کړې او لیکلي یې دي، چې د استوګنې له اسنادو پرته کډوال به بېرته خپل هېواد ته ستانه شی.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو د بيا رسېدو سره سم، ډېری وګړي د ایران او پاکستان په ګډون ګاونډيو هېوادونو ته کډوال شول.

د ایران کورنيو چارو وزارت د شمېرو له مخې؛ په ایران کې شاوخوا پنځه ميليونه افغان کډوال ژوند کوي.

په همدې مهال په دې هېواد کې د کډوال ستونزې ورځ تر بلې زياتيږي او ایران هره ورځ لسګونه کډوال د استوګنې له اسنادو پرته بنديان او يا له هېواده باسي.

د ترکيې د رسنيو د راپورونو له مخې؛ د دغه هېواد پوليسو د باليکسير ښار د اردمت په کلي کې په عملياتو کې تر ٣٠ زيات افغان کډوال پېژندلي او نيولي دي.

د اخلاص خبري اژانس د راپور له مخې؛ نیول شوي پناه غوښتونکي توقیف ځایونو ته لیږدول شوي او یو تن ترکیې ته د قانوني اسنادو پرته د مهاجرینو د لیږد د تنظیم په تور نیول شوی دی.

په دوو نورو پېښو کې د دغه هېواد پوليسو اووه تنه افغان کډوال چې په اغره ښار کې په يوه موټر او په يوه بس کې پټ شوي وو، پېژندلي او نيولي دي.

رسنیو ویلي، چې په دغو پېښو کې د دوو ایراني چلوونکو په ګډون پنځه تنه نیول شوي دي.

د خبر ځاى د څرګندونو له مخې؛ په دې پېښه کې دوه ميله وسلې هم کشف او ضبط شوي دي.

ترکیې په تېرو دوه نیمو کلونو کې لسګونه زره افغان کډوال د استوګنې له اجازې پرته نیولي او افغانستان ته یې استولي دي.

د دغه هېواد چارواکو په وار - وار اعلان کړی، چې هېڅ کډوال ته به اجازه ورنه کړي، چې د اوسېدو له اسنادو پرته په دغه هېواد کې ژوند وکړي.