طالبانو هغه مکتوب درواغ وباله چې پکې د دې ډلې او امریکا ترمنځ د همکارۍ خبره شوې

د کوچني اختر لومړی لمونځ په ارګ کې د ریاست الوزرا د دوو مرستیالانو ملا برادر او ملا عبدالسلام حنفي په ګډون د طالبانو د کابینې د یو شمېر غړو او ځینو میلمو سره یو ځای ادا شوی دی.

دویم لمونځ په سپېدار ماڼۍ کې د طالبانو د ریاست الوزرا د سیاسي مرستیال په ګډون د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم، د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او یو د طالبانو د کابینې د یو شمېر غړو سره یو ځای ادا شوی دی.

که څه هم طالبانو د دغو دوو بېلابېلو جماعتونو د ادا په اړه څه نه دي ویلي؛ خو د طالبانو تر کنټرول لاندې د ارګ د تشریفاتو یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، چې د رییس الوزرا په نه شتون کې د ارګ تشریفاتو مولوي کبیر ته د اختر په لمانځه کې د ګډون پیغام لېږلی و؛ خو د هغه دفتر ورته د رد ځواب لېږلی.

سرچینه زیاتوي: "د مولوي کبیر له دفتره ورته ویل شوي وو، چې دوی غواړي د بهرنیو هېوادونو له سفیرانو سره یو ځای لمونځ وکړي او نه شي کولی، چې د ارګ د اختر په لمانځه کې ګډون وکړي".

په ارګ کې په جماعت د اختر د دواړو لمونځونو تر منځ یوازې ۱۵ دقیقې توپیر و؛ چې د سپېدار ماڼۍ د اختر په لمانځه کې مولوي کبیر وینا کړې او د ارګ داخل لمانځه کې د ملا برادر او عبدالسلام حنفي په ګډون د طالبانو یو شمېر چارواکو خبرې کړې دي.

په ارګ کې د اختر دوه لمونځونه پر داسې مهال کیږي، چې له اختر وړاندې د طالبانو حج او اقافو وزارت د جوماتونو له ټولو ملا امامانو څخه غوښتي وو، چې د اختر لمونځونه په هرې سیمې کې باید په یو ځای او پر یو وخت وکړي.

دا لومړی ځل دی، چې په ارګ کې د اختر دوه بېلابېل لمونځونه کیږي او د ریاست الوزرا مرستیالان پر یو ځای له لمانځه ډډه کوي.

د طالبانو یو شمېر سیاسي مخالفینو دا چاره د طالبانو په کابینه کې د خپل منځي اختلافاتو یو روښانه مثال ګڼلې ده.

د ښاغلي وفا په خبره، د پنځو څلوېښتو کلونو ناخواله کې ملک تجزیه کېدی، پیسې چاپ شوې، جلا حکومتونه اعلان شول.

نوموړی وایي: «اوس په افغانستان کې یو امیر، یو مرکزي حکومت او یو نظام دی.»
ښاغلي وفا که څه هم د کوم مشخص کس نوم نه دی اخیستی، خو د تېر حکومت پرمهال د بلخ پخوانی والي عطا محمد نور په خپلو پلویانو کې د شمال د امپراتور په نوم یادېده.
د جمهوریت پر وخت په شمال کې یو شمېر وتلو څېرو لکه عطا محمد نور په بلخ او عبدالرشید دوستم په جوزجان کې د وخت حکومت ننګاوه او د جمهوریت په وروستي کال یې دغه ولایت ته د اشرف غني له خوا غوره شوی والي نه مانه.
عطا محمد نور ۱۴ کاله د بلخ د والي په توګه پاتې شوی و او سره له دې چې په ځلونو تېر حکومت د هغه د لېرې کولو هڅه کوله، خو نوموړي د بلخ ولایتي څوکۍ نه پرېښوده.

د طالبانو تر پخوانۍ واکمنۍ مخکې هم په افغانستان کې د رباني پر حکومت سربېره جنرال دوستم هم خپلې پیسې چاپ کړې وې.
په بلخ ولایت کې د طالبانو والي محمد یوسف وفا د روضې په عیدګاه کې د خبرو پرمهال دغه راز له دیني عالمانو وغوښتل، چې د ولس او حکومت ترمنځ واټن له منځه یوسي.

پر نوموړي سربېره د طالبانو نورو چارواکو په تېره د دې ډلې مشر هم د اختر په وینا کې د دوی د حکومت او ولس تر منځ د واټن لرې کولو خبرې کړې دي.

یعقوب رضازاده چې د ایران پارلمان د ملي امنیت او بهرنۍ تګلارې د کمیسیون د دوهم سکرتر په توګه کار کوي، د ایران له حیات خبري اژانس سره په مرکه کې چې د پنجشنبې په ورځ د وري په ۲۳ مه خپره شوه، وویل: «ایران له افغانستان او پاکستان سره شاوخوا ۲۱۰۰ کیلومتره ګډه پوله لري، خو دواړه هېوادونه زموږ له هېواد سره د خپلو پولو د خوندي کولو لپاره اړین او کافي واک نه لري.»

ښاغلی رضازاده وايي چې له افغانستان او پاکستان سره د ایران د ختیځو پولو د امنیت مسوولیت یوازې د ایراني پوله ساتو ځواکونو پر غاړه دی.

د ایران د پارلمان د دغه استازي په وینا له جندالله سره د طالبانو او پاکستان د سرحدي ځواکونو همکاري د دې لامل کیږي چې دغه ډله ایران ته دننه شي.

د هغه په وينا، سره له دې چې ايران ته د جندالله ډلې د ننوتلو د مخنيوي هڅې روانې دي، خو په وروستيو بريدونو کې د ايران د وسله والو ځواکونو يو شمېر په دغه بریدونو کې وژل شوي دي.

د ایران د پارلمان د دغه غړي د څرګندونو په اړه تر اوسه پورې اسلام اباد او د طالب چارواکو کوم غبرګون نه دی راغلی.

د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت د پنج شنبې په ورځ د (وري ۲۳مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې د وري په ۲۳مه او ۲۴مه نېټه په بدخشان، تخار، کندوز، بغلان، کونړ، بلخ، پروان، پنجشیر، کاپیسا، کابل، لوګر، پکتیا، نورستان، لغمان، ننګرهار، خوست، پکتیکا، زابل، کندهار، هلمند، ارزګان، ډایکنډي، غور، هرات، فراه، نیمروز، بادغیس، سرپل، بامیان، میدان وردګ، غزني، سمنګان، جوزجان، او فاریاب ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون د درنې واورې، ګڼ باران، نسبتا چټک توپان او سېلابونو راوتلو اټکل شوی دی.

یادې ادارې ویلي دي، د ورښت کچه به په بېلابېلو ولایتونو کې له ۱۵څخه تر ۸۰ ملي مترو او د واورې کچه به له ۱۵ څخه تر ۵۰ سانتې مترو پورې وي.

د ټرانسپورټ او هوايي چلند د هوا پوهنې ادارې له لوري په خپره شوې خبرتیا کې لیکل شوي چې، په لوېدیځو، سوېلي او سوېل لوېدیځو ولایتونو کې د سالنګونو په ګډون به نسبتا چټک توپان پېښ شي چې، د چټک والي کچه یې په بېلابېلو سېمو کې له ۲۰څخه تر ۸۰ کیلومتره په یوه ساعت کې اتکل شوې.

په هغې ویډیو کې چې موږ ته رسېدلې، ښاغلی بهسودي د اختر په لمانځه کې د وینا پر مهال وايي، هغه د زده‌کړو د ګډو ټولګیو مخالف دی او «د زده‌کړو ځای باید اسلامي وي، د نجونو او هلکانو ټولګي باید جلا وي.»

نوموړی وایي، د حل لاره دا ده چې طالبان له نړۍ وغواړي چې «که د نارینه و لپاره لس زره لېسې لرو باید د نجونو لپاره هم لس زره لېسې ولرو.»

ایت الله واعظ‌زاده بهسودي وايي: «د نجونو لپاره د مناسب چاپیریال د نه شتون په پلمه موږ نه شو کولی د ټولنې له نیمایي څخه زیاته برخه له زده‌کړو چې د دوی شرعي، قانوني او بشري حق دی، بې برخې کړو.»

نوموړی په خپلو خبرو کې زیاتوي،چې د هلکانو او نجونو لپاره د پوهنتونونو، ښوونځیو او زده‌کړو موسسو د جلا کېدو له امله یوې لویې بودیجې او لویو بشري سرچینو ته اړتیا ده، چې افغانستان یې د پوره کولو وس نه لري. خو وايي، که دغه بنسټونه وتړل شي، «ښه خبره نه ده.»

هغه په ټینګار سره له طالبانو وغوښتل چې نجونو ته دې په جلا چاپیریال کې د زده‌کړو زمینه برابره کړي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته تر شپږم ټولګي پورته د نجونو او ښځو په مخ ښوونځي او پوهنتونونه وتړل شول.

د یو شمېر اسلامي هېوادونو او اسلامي نړۍ د عالمانو په ګډون نړیوالې ټولنې د طالبانو له لوري د نجونو پر زده‌کړو بندیز غندلی او د دې پرېکړې د لغوه کېدو غوښتنه یې کړې ده.