طالبانو د افغانستان په ۲۹ ولایتونو کې د سختو واورو او بارانونو د احتمال خبرداری ورکړی

همایون فوزي یو له مشهورو نظامي کسانو او د افغانستان د ملي غورځنګ له بنسټ ایښودونکو څخه و، چې په تېر حکومت کې یې د فاریاب د والي او د دفاع وزارت د مرستیال په توګه دنده ترسره کړې وه.

جنرال محمد همایون فوزي په ۱۳۳۶ کال کې د فاریاب ولایت په شیرین تګاب ولسوالۍ کې زېږېدلی وو.

نوموړي په نظامي برخه کې زده کړې درلودې او په ١٣٥٧ کال کې له پوهنتونه تر فارغیدو وروسته يې په غزني ولايت کې د اردو د پوځي قطعې د قوماندان په توګه دنده پيل کړه او وروستۍ پوځي دنده يې د افغانستان د ملي دفاع وزارت مرستيالي وه.

پېښو ته د رسېدو په چارو کې د طالبانو د وزارت ویاند ملا جانان سایق د یکشنبې په ورځ د (وري ۲۶مه) په کابل کې يوې خبري غونډي ته وويل، چې د تېري جمعې ورځي راهيسي بارانونو، اورښتونو او سېلابونو مالي او ځاني زيانونه اړولي.

نوموړی زیاتوي: « په هيواد کې د اورښتونو او سېلابونو له امله ۳۳ کسان مړه شوي، ۲۷ نور ټپيان شوي دي، ۶۰۶ کورنه په بشپړ ډول نړېدلي او تر زرو ډیرې کورنۍ زيانمني شوي دي.»

د سایق په خبره، د اورښتونو او سېلابونو له امله ۲۰۰ څاروۍ مړې شوي او ۸۵ کيلومتره سړکونه او فرعي لارې يې هم ویجاړي شوې دي.

نوموړي وايي، چې اورښتونو شاوخوا ۱۹۵۵ جريبه کرنيزه ځمکه هم ویجاړه کړې ده.

سایق وايي، چې د مرسته کوونکو ادارو په همکارۍ يې ځينو زيانمنو کورنيو ته مرستې رسولي دي.

دا په داسې حال کې ده چې درې ورځې وړاندې د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي‌ چلند د هوا پیژندنې ریاست د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې د چټکو بادونو، بارانونو او سېلابونو د راوتلو خبرداری ورکړی و.

د دغې رسنۍ په وینا؛ پاکستان په دغه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کړی دی.

د افغانستان په اړه د دوحې له کنفرانس وروسته د فبرورۍ په میاشت کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتریش له خوا د سیمه ییزې تماس ډلې د جوړولو وړاندیز شوی و.

د دې وړاندیز اصلي محور د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي ټاکل وو، هغه اقدام چې طالبانو په وار وار رد کړی دی.

پاکستانۍ ورځپاڼې ایکسپریس ټریبیون د ډیپلوماتیکو سرچینو په حواله ویلي، چې دغه وړاندیز د ځینو هېوادونو د شاملولو پر سر د اختلاف له کبله ځنډول شوی دی.

پاکستان په سیمه ایزه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کوي؛ ځکه چې په دې وروستیو کې یې له طالبانو سره اړیکې ترینګلې شوې دي، خو هند په وروستیو میاشتو کې له کابل سره خپل اړیکي نسبتا پراخې کړي دي.

د یوې سیمه ییزې ډلې د جوړولو وړاندیز د ملګرو ملتونو د پراخو هڅو یوه برخه وه، چې له طالبانو سره په تعامل کې همغږي رامنځ ته کړي.

د ایکسپریس ټریبیون د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو یو پلاوی ډېر ژر کابل ته ځي، چې د دوحې د کنفرانس پایلې تعقیب کړي او له طالبانو وغواړي چې خپل نړیوال مکلفیتونه پوره کړي.

د دوحې غونډه د فبرورۍ په ۱۸مه او ۱۹مه د انتونیو ګوتریش په کوربه توب د ۲۵ هېوادونو د استازو او د افغانستان د مدني ټولنې په ګډون د طالبانو له حضور پرته جوړه شوې وه.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت نن یکشنبه د (وري ۲۶مه) پر اسراییل د ایران بريد ته په اشارې ويلي، چې اسراييل د سېمې د يو شمېر «هېوادونو د حريم د نقضولو او ناامنيو د پراخولو» هڅه کوي.

د ایران او اسراييلو ترمنځ مخامخ کړکېچ هغه مهال زيات او د خبرونو سرټکي جوړ شول، کله چې تېره شپه سپاه پاسدارانو پر اسراييل د لسګونو توغنديو او بې پيلوټه الوتکو د بريدونو خبر ورکړ.

سپاه پاسداران په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د اسراییل «جنایتونو» په ځواب کې د سپاه پاسداران هوايي ځواک په لسګونو توغندي او بې پیلوټه الوتکو سره د اسراییل دننه ځینې هدفونه په نښه کړي.

طالبانو بهرنيو چارو وزارت تر دې بريدونه وروسته په خپله خبرپاڼه کې ليکلي: «اسراییل حکومت د خپلو جناياتونو په دوام د اپرېل پر لومړۍ نېټه د ټولو ديپلوماتيکو نورمونو خلاف د سوریې پلازمېنه دمشق کې د ايران سفارت کونسلۍ څانگه په نښه کړه، چې په ځواب کې يې ایران تېره شپه مشروع دفاعي اقدامات ترسره کړل.»

طالبانو په خپله خبرپاڼه کې ويلي، چې د اسراييل له لوري په غزه کې د فلسطينيانو د نسل وژنې هڅه په سېمه کې د ناامنيو د زياتېدو په مانا ده.

د ایران وسله والو ځواکونو لوی درستیز ویلي، چې د اسراییل پر ضد عملیات پای ته رسېدلي او د دغو عملیاتو د دوام اراده نه لري.

محمد باقري وویل: «دغه عملیات یو خبرداری و، خو د ایران په وړاندې د هر ګام غبرګون به ډیر لوی وي.»

پر اسراييل د ایران تر بريد وروسته د اسراییلو لومړي وزير بنیامین نتانیاهو په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې اسراییل به د ایران بریدونو ته ځواب ورکړي.

د طالبانو سترې محکمې نن یکشنبه د (وري ۲۶مه) په ایکس پاڼه لیکلي، چې د دغو کسانو له ډلې یې یوه تن ته د اته میاشتې تنفیذي د بند سزا ورکړې او شل دورې یې وهلی.

دویم هغه یې په ۱۰ میاشتې تنفیذي بند محکوم او ۲۰ دورې وهلی، او دریم ته یې هم شپږ میاشتې تنفیذي بند سزا ورکړې او ۱۰ دروې یې وهلی دی.

د طالبانو په وړاندې شویو معلوماتو کې د سزا د څرنګوالي په اړه څه نه دي ویل شوي، خو زیاته کړې یې ده چې دغو کسانو ته تعزیري سزا ورکړل شوې ده. دا ډله معمولا په داسې قضیو کې تورن کسان په دورو وهي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته دغې ډلې جسمي سزاګانې بیا پیل کړې، خو په دې وروستیو کې د دغې ډلې چارواکو د وهلو ټکولو، د لاسونو پرې کول او اعدام په څېر جسمي سزاګانې ډیرې کړې دي.

په دې وروستیو کې ملګرو ملتونو په افغانستان کې د جسمي مجازاتو د دوام په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي چې د جسمي مجازاتو چې د انساني کرامت خلاف او ظالمانه عمل دی مخه ونیسي.

خو د طالبانو ډلې ویلي چې اسلامي شریعت پلي کوي او بهرني هېوادونه او سازمانونه دې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي.