د افغانستان د ملي مقاومت جبهې په نوم د طالبانو مخالفې وسلوالې ډالې اعلان وکړ، چې د طالبانو د امنیتي ځواکونو په موټر باندې د دغې ډلې د ځواکونو په حمله کې درې کسان وژل شوي او دوه نور ژوبل شوي دي.
دغې جبهې پر خپلې اېکس پانې لیکلی، چې دا برید د سې شنبې په ماښام د کابل ښار د څلورمې امنیتي حوزې اړوند د پروان سې په سیمه کې شوی دی.
د دغه برید د ویډیو په خپرولو سره دغې جبهې ویلي، چې د طالبانو رینجر موټر یې په نښه کړی دی.
د طالبانو مخالفې وسله والې ډلې په داسې حال کې په کابل ښار کې د نوي برید اعلان وکړ، چې د ازادۍ جبهې هم پرون په کابل کې د طالبانو پر اهدافو چریکي بریدونه پیل کړل.
دغې ډلې ویلي وو، چې د روژې په میاشت کې به خپل بریدونه ودروي.
تر اوسه طالبانو د یاد برید په تړاو رسنیو ته څه نه دي ویلي.
د ایران د زعفران د ملي شورا یوه غړي ويلي، چې د دغه هېواد د زعفران صادراتي بازار مو د کمزوري مديريت له امله په دواړو لاسونو افغانستان ته ورکړی دی.
علي حسیني د دې ادعا په کولو سره چې «افغانستان له ۲۰ ټنو څخه کم زعفران تولیدوي او ۷۰ ټنه صادروي» وویل: «د ایران زعفران له هغه ځایه صادریږي.»
ایسنا خبري اژانس د سې شنبې په ورځ د (وري ۲۸مه) د ښاغلي حسيني له قوله راپور ورکړی، چې د زعفرانو عمده واردونکي ایران، افغانستان، متحده عربي امارت، هسپانيه او چين دي.
په دې معنا چې افغانستان د ایران د صادراتو بازار نیولی او د ایرن زعفران هند، سعودي عربستان او امريکا ته صادروي.
د هغه په خبره؛ پخوا د نړۍ تر ٩٠ سلنې زيات د زعفرانو توليدول له ایران څخه وو؛ خو اوس دغه فيصدي کمه شوې ده؛ ځکه په ايران کې د زعفرانو توليد کم شوى او بيه يې د پنځو مياشتو په پرتله څلور برابره لوړه شوې ده.
د دغه راپور له مخې؛ ښاغلي حسیني وویل، چې د زعفرانو د بیې لوړېدل ښايي تولیدونکو او بزګرانو ته ګټه ورسوي؛ خو په یوه وخت کې به ایران خپل بازارونه او پېرېدونکي له لاسه ورکړي.
د ایران د زعفرانو د ملي شورا دغه غړی زیاته کړه: «ایران په نړۍ کې د زعفرانو لومړی تولیدوونکی دی؛ خو افغانستان، هند، یونان، مراکش او هسپانیه هم د تولید ډګر ته داخل شوي دي.»
ايسنا په خپل خبر کې ليکي، چې نوموړي دې ته په اشارې سره چې د ايران زعفران له هېواد څخه صادرېږي او بيا د نورو هېوادونو په نوم صادرېږي وويل: «هند له ايران څخه د زعفرانو د پېرلو لپاره درنه تعرفه ورکوي له همدې امله ايراني زعفران افغانستان ته داخلېږي او بيا د افغانستان په نوم دغه زعفران هند ته ځي.»
ښاغلي حسیني زیاته کړه، چې د زعفرانو د تولید او بسته بندۍ په برخه کې پر ستونزو سربېره د صادراتو په برخه کې هم له خنډونو سره مخ دي او حکومت باید د صادراتو دغه خنډونه لرې کړي.
هغه ټینګار وکړ، چې حکومت باید د کرنیزو محصولاتو صادرونکي د مالیې له ورکړې معاف کړي.
ښاغلي حسیني وویل: «موږ باید پلټنې وکړو ترڅو معلومه کړو چې ستونزه چیرته ده او ولې تولید کم شوي دي.»
د ایران د زعفرانو د ملي شورا غړي ویلي، چې په ۱۹۵۰ او ۱۹۶۰ کلونو کې په هر هېکټار ځمکه کې له ۶ تر ۷ کیلو زعفران تولیدېدل؛ خو اوس دغه شمېر دوه کیلو ته رسېدلی دی.
هغه زياته کړه: « په هر متر مربع ځمکه کې بايد يو ګرام وچ زعفران توليد شي؛ خو اوسمهال په هر هکتار کې ٢٠٠ ملي ګرامه توليدېږي. که چيري بزګران وکولای شي له هر هېکټار څخه له ۶ تر ۷ کیلو زعفران وکري، موږ کولای شو له نړۍ سره سیالي وکړو.»
د طالبانو تر کنټرول لاندې د چارو ادارې یو شمېر سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې دغې ډلې په تېرو نېږدې درېیو کلونو کې د چارو له ادارې څخه ۴۷۱ پخواني کارکوونکي له دندو ګوښه کړي او پر ځای یې طالبان مقرر کړي دي.
دغې سرچینې د امنیتي ستونزو له امله د نوم له ښودلو ډډه کړې او ویلي یې دي، چې د چارو ادارې د ۹۶۴ کسانو له تشکیل څخه په تدریجي ډول ۴۷۱ پخواني مامورین له دندو ګوښه شوي دي.
سرچینه زیاتوي، چې په دغو کارکوونکو کې ۸ مافوق، ۲۱ فوق، ۹۳ لومړی، ۲۱۱ دویم او ۱۳۸ درېیم، څلورم او پنځم بستونو لرونکي مامورین له دندو ګوښه شوي او یا هم په جبري ډول مجبور شوي چې دنده پرېږدي.
سرچینه وايي: "په دغو کارکوونکو کې یې اکثره د جمهوري نظام له راتګ وړاندې په چارو اداره کې کارشناسان او مرستیال کارشناسان وو، چې د نظامدارۍ پر ټولو بېروکراټیکو اصولو بلد او لسګونه کاله یې کار کړی و".
په ګوښه شویو مامورینو کې یې یو پي ایچ ډي ډاکتر، ۱۴۷ ماستران او پاتې ۳۲۳ کسان لېسانس وو، چې پر ځای یې ۱۲ لېسانس او ۴۵۹ کسان له مدرسو فارغ طالبان په دندو ګومارل شوي دي.
د چارو ادارې دغه سرچینه زیاتوي، چې د دغو ټولو پخوانیو مامورینو پر ځای طالبان پر دندو ګومارل شوي دي، چې د چارو ادارې د کارشناسۍ له دندو سره بشپړ نااشنا دي.
د یادې سرچینې په خبره؛ د جمهوري دولت له سقوط وروسته د چارو ادارې د رییسانو، مرستیالانو او یو شمېر نورو کارشناسانو په ګډون ۱۲۷ کسانو په خپله خوښه دنده پرېښې چې اکثر یې له هېواده وتلي دي.
په افغانستان کې د طالبانو د بیا واک ته رسېدا سره سم دغې ډلې اعلان وکړ، چې پخواني ټول دولتي کارمندان په خپلو دندو کې کار ته ادامه ورکولی شي؛ خو د افغانستان د وزارتونو سربېره په ګڼو ولایاتو کې پخواني کارکوونکي له دندو ګوښه شوي او پر ځای یې کم لوستي طالبان پر دندو ګومارل شوي دي.
د هالنډ محکمې نن د پلچرخي زندان د پخواني رييس د دوسيې د څېړلو پروسه پيل کړه. عبدالرزاق عارف په شپیتمه لمریزه لسیزه کې د جنګي جرمونو او سیاسي بندیانو د ځورونې په تور دوه کاله وړاندې په ۱۲ کاله بند محکوم شو.
د هالنډ محکمې د "نړیوال قضاوت" د اصولو پر اساس،چې هېوادونو ته اجازه ورکوي د جنګي جرمونو یا د بشریت ضد جرمونو په اړه شکمن کسان محاکمه کړي، عبدالرزاق عارف مجرم وباله او هغه یې په ۱۲ کاله بند محکوم کړ.
د دغه حکم له صادرولو وروسته د ښاغلي عارف مدافع وکیلانو پر دغه پرېکړه د غور غوښتنه وکړه.
د څارنوالانو په وینا نوموړی ۲۳ کاله وړاندې هالنډ ته تللی او هلته یې د جعلي نوم او جعلي هویت اسنادو په کارولو سره ویلي چې په افغانستان کې ښوونکی و.
په هالنډ کې د ښاغلي عارف د پناه غوښتنې له منل کېدو وروسته نوموړي د دغه هېواد تابعیت ترلاسه کړ.
د استیناف محکمې د بیا کتنې جلسه کې د ښاغلي عارف وکیلان هڅه کوي چې د نوموړي د بند موده کمه کړي، خو د څارانوالانو په وینا، کوم جرمونه چې عارف د افغانستان د خلق دموکراتیک ګوند په وخت کې کړي، هغه یې د دې سزا مستحق دی.
اوس استیناف محکمه کې د ښاغلي عارف مدافع وکیلانو د هغه ډېر عمر ته په اشارې سره د بند د کلونو د کمولو غوښتنه کړې ده.
خو څارنوالانو استدلال کړی، چې نوموړي پر بندیانو ډېر ناانساني حالت تېر کړې دی او د هغو جرمونو له امله د دې سزا مستحق دی، چې د کابل ختیځ ته په پلچرخي زندان کې د ښاغلي عارف د ادارې پر مهال شوي دي.
په ابتدایه محکمه کې یو شمېر عیني شاهدان په دې باور وو چې د پلچرخي زندان پخواني رییس پخپله د بندیانو په شکنجه کولو کې مستقیم لاس درلود.
ښاغلی عارف له ۱۳۶۱ تر ۱۳۶۸کلونو د پلچرخي زندان مشر و.
هالنډ تر دې وړاندې هم د پخواني شوروي د ملاتړي حکومت د واکمنۍ پر مهال د افغانستان د پوځي استخباراتو درې لوړ پوړي چارواکي د ورته جرمونو په تور محاکمه کړي دي.
د طالبانو پېښو ته د رسېدو وزارت ویاند وايي وروستيو سېلابونو ۶۶ کسان مړه کړي او ۳۶ نور يې ټپيان کړي دي. ملا جانان سایق وايي، همدې سېلابونو کې ۶۰۰ څاروی مړې شوي او ۱۲۳۶ کورنه ویجاړ شوي دي.
ښاغلي سایق نن د بهرنيو مرستندویه ادارو سره نن په ګډه ناسته کې ويلي، چې زيانمني کورنۍ لاس نيوي او مرستو ته اړتيا لري.
د طالبانو د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال ملابرادر پرون په روزګان کې د سېلاب ځپلو کورنيو سره د غمرشيکۍ او لاس نيوي په موخه د خپل سفر پرمهال ويلي، چې دوی د هېواد په ټولو سېمو کې له سېلا ځپلو کورنيو سره مرستې کوي.
پېښو ته د رسېدو په چارو کې د طالبانو وزارت نن سې شنبه د سېلاب ځپلو کورنیو سره د مرستې ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو له مرستندویه ادارو سره په ناسته کې د هغوی د عاجلې پاملرني غوښتنه کړې.
د طالبانو دې وزارت په خپله اعلاميه کې ليکلي، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ادارو په دې ناسته کې ډاډ ورکړی؛ چې له سیلاب ځپلو سره د بیړنیو اړتیاوو له پوره کولو وروسته د دوی لپاره دایمي کورونه جوړ کړي.
په اعلاميه کې راغلي، چې په ناسته کې پېښو ته د رسېدو په چارو کې د طالبانو سرپرست وزير غلام غوث ناصري له نړیوالو مرستندویه ادارو غوښتنه وکړه، چې خپلي مرستې له دوی سره په همږغۍ وکړي.
د طالبانو په دې اعلامیه کې راغلي، چې په ناسته کې د ملګرو ملتونو اړوند اوچا ادارې د کډوالو نړیوال سازمان، د کډوالو لپاره د ملګرونو ملتونو عالي کمېشنرۍ، د خوړو نړیوال سازمان، د کانکو ډيموکراټیک جمهوريت استازي، د ماشومانو د ساتنې ادارو او د يو شمېر نورو مرستندویه موسيسو استازو په افغانستان کې د سېلاب ځپلو سره په بېلابېلو برخو کې د مرستې ډاډ وړاندي کړی.
طالبانو د ګلبدین حکمتیار په مشرۍ د اسلامي حزب بریا رادیو تلویزون او د صلاح الدین رباني په مشرۍ د جمعیت اسلامي نور تلویزون خپرونې بندې کړې. طالبان وايي، دې تلوېزونونو «ملي او اسلامي ارزښتونه نه مراعتول» ځکه وتړل شول او چې محکمه کې یې د دوسیو پرېکړه کېږي خپرونې به یې بندې وي.
د طالبانو د رسنیزو شکایتونو او سرغړونو کمېسون وايي، دغو دوو ادارو ته بیا بیا خبرداری ور کړل شوی و، خو اصول یې مراعت نه کړل، ځکه یې خپرونې بندې شوې.
د طالبانو دا ګام له هغه یوه ورځ وروسته دی چې پرون بریا تلوېزون خپل یوټیوب چینل کې د اسلامي ګوند د مشر ګلبدین حکمتیار د تېر اختر د لیدنو ویډو خپره کړه.
د ښاغلي حکمتیار له دې ویډیو د افغانستان انټرنشنل په ګډون مختلفو رسنیو خبرونه جوړ کړل.
له دې خبر څو ساعته وروسته طالبانو پر ګلبدین حکمتیار له نورو خلکو سره د لیدنو بندیز هم ولګاوه.
د طالبانو عدلیې وزارت تېره اونۍ د سیاسي ګوندونو پر فعالیت هم د بندیز بیا خبرداری ور کړ.
د عدلیې وزیر په یوه غونډه کې په ځانګړي ډول د حکمتیار یادونه وکړه او ویې ویل، «حزب حزب یادوي، خو په دې نه پوهېږي چې حزب یادول جرم دی.»
د طالبانو واکمنېدو سره پر ازادو رسنیو او د بیان پر ازادۍ د محدودیتونو زیاتېدو سره په تېرو دوه نیمو کلونو کې ډېرې رسنۍ وتړل شوې.
د خبریالانو او د رسنیز ډګر د وضعیت په اړه د خبریالانو د ملاتړ سازمان په خپل وروستي راپور کې لیکلي، د جمهوریت د وخت له ټولو ۲۴۸ټلویزیونونو اوس ۶۸ټلویزیوني شبکې، له ۴۳۸ راډیوګانو ۲۱۱ راډیوګانې، له ۹۱ ورځپاڼو ۱۱ چاپي ورځپاڼې پاتې دي او شاوخوا ۶۰۰ښځینه خبريالانې اوسمهال پر دندو بوختې دي.
دې ادارې دا هم ویلي چې د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې دمګړۍ هیڅ خبریاله یا ښځینه کارکوونکې په رسنیزو چارو بوخته نه ده.