زرغون بهير: طالبانو په کندهار او هلمند کې څو برابره زیات سرتېري ځای پر ځای کړي

د ایران پوځ اعلان کړی، چې د څلور متره کانکریټي دېوال، اغزن تار او کټارو په مرسته به د پولې د تړلو پلان په درېیو کلونو کې عملي شي.

د ایران د محصلینو خبري اژانس اېسنا د راپور له مخې؛ سردار قاسم رضايي د یکشنبې په ورځ (د غويي۱۶مه) د ختیځو پولو د بندولو د پلان په اړه وویل: "د ځینو شمال لویدیځو او ختیځو پولو له خوا ګواښونه موجود دي، چې موږ ورسره مقابله کوو."

هغه زیاته کړه، د نشه یي توکو قاچاق، د انسان قاچاق او ان د ترهګرو نفوذ د دې پولو له لارې کېږي، نو له همدې امله پریکړه شوې، چې دا سرحدونه به بند کړي ترڅو کنټرول او اداره شي.

د ایران د قانون د پلې کولو دغه چارواکي وویل، چې له افغانستان سره د ختیځو پولو د بندولو پلان د ایران د اسلامي جمهوریت د پولیسو د قوماندانۍ د ادارې له خوا د پوله ساتو د کارپوهانو له نظرونو او د حکومت له خوا په پام کې نیول شوې بودیجې څخه په استفادې سره عملي کیږي.

ښاغلي رضايي زیاته کړه؛ دا یوه پروژه ده، چې پوځ یې د مناسبې تخنیکي پوهې په لرلو سره د عملي کولو لپاره په لاره اچولې ده او د دې دېوالونو په جوړولو کې د ایران د اسلامي جمهوریت د پوځ د انجنیرۍ له تاسیساتو څخه کار اخیستل کېږي.

څه موده وړاندې د ایران د کورنیو چارو وزارت چارواکو ویلي وو، چې هر کال له ۲۰ میلیاردو ډالرو ډېر قاچاقي توکي ایران ته واردېږي.

په سرپل کې د طالبانو د والي وياند حبيب الله مسرور وايي؛ دغه دوه کسان تېره ورځ د صياد ولسوالۍ د "قاق افضل" او "خواجه يګانه" په کليو کې وژل شوي دي.

طالب چارواكي وايي، چې د شنبې د ورځې سېلابونو سلګونه جريبه كرنيزې ځمكې، پلونه، پلچكونه، د استوګنې كورونه او هغه سړكونه ويجاړ كړي، چې د صياد ولسوالۍ له مركز سره نښلوي.

بل خوا، په فراه کې د طالبانو د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې رییس اسرایل سیار د دې ډلې تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي راډیو ته وویل، چې په دې ولایت کې په وروستیو ورځو کې د سختو بارانونو له امله ۲۲ کورونه ویجاړ شوي دي.

دغه طالب چارواکی وايي، په تېره یوه میاشت کې د سېلابونو له امله په دغه ولایت کې ۱۵ کسان وژل شوي دي.

که څه هم په بدخشان، غور، سرپل، هرات، بغلان، فاریاب، تخار، کندز، جوزجان، کندهار او نورو ولایتونو کې د سېلابونو راوتلو مالي او ځاني زیانونه اوښتي، خو د تلفاتو په اړه یې تر اوسه کره شمېره نشته او په بیلا بیلو سیمو کې د سېلابونو له امله د زیانونو په اړه څه نه دي ویل شوي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد نن یکشنبې د غويي ۱۶مه په خپله اېکس ټولنیزه پاڼه کې په کندهار کې د یو غونډې د جوړېدو خبر ورکړ.

مجاهد وايي په غونډه کې به ټينګار وشوي ترڅو واردات کم او پر ځای يې کورني تولیدات زيات استفاده شي.

مجاهد زیاتوي: « په غونډه کې له سوداګرو غوښتنه شوې، چې د بهرنيو کارکوونکو پر ځای دي افغانانو ته د کار کولو لومړيتوب ورکول شي او د بهرنيو کارکوونکو د ګمارلو پر مهال باید هغوي ته د کار جواز واخيستل شي.»

پر همدې مهال نن د طالبانو د کار او ټولنيزو چارو وزارت مرستيال محمد زاهد جان اغا په کابل کې د کارګر ورځې په مناسبت جوړې شوې غونډې ته وويل، چې د کار موندنې ملي پاليسې يې چمتو کړې او د کار پر قانون یې بيا کتنه کړې ده.

نوموړي ويلي، چې دوی د کارګرو حق ورکولو ته ژمن دي او د خوندي چاپيريال رامنځ ته کولو لپاره یې هڅې کوي.

د یادونې وړ ده، چې په کندهار کې جوړه شوې غونډې ته خبريالان ندي پرېښودل شوي.

په کندهار کې له تېرو څو میاشتو راهيسې د دغه ولایت د والي ملا شيرين په خاص امر پر عکس او ويډيو اخېستلو بنديز لګول شوی.

چارواکي اوس په دې ولایت کې د خپلو غونډو او ناستو پر مهال هېڅ خبريال او تصويري رسنۍ ته اجازه نه ورکوي.

خلکو ته د کاري فرصتونو د برابرولو لپاره همدا غونډه پر داسې مهال تر سره کېږي، چې ډېری کسان په افغانستان کې له بې کارۍ څخه شکایت کوي.

افغانان وايي د اقتصادي ستونزو د حلولو په موخه د ځوانانو لويه برخه ګاونډيو هېوادونو ته د مزدورۍ لپاره ځي.

پر طالبانو نيوکه کيږي، چې واک ته په رسېدو دغه ډلې یوازې خپلو جنګيالو او پلویانو ته د کار زامینه برابره کړې ده.

د ایرانۍ صدا او سیما رسنۍ د راپور له مخې، اصغر بلوکیان افغانستان یو «ویجاړ او له ټکنالوژۍ لرې» هېواد وباله او له طالبانو یې وغوښتل چې په ایران کې له مېشتو افغان کډوالو څخه د افغانستان د ودانولو لپاره کار واخلي.

وروسته له هغې چې طالبان په ۱۴۰۰ کال کې په افغانستان کې واک ته ورسول شول، ډېری خلک د ایران په ګډون نورو هېوادونو ته کډوال شول.

ورته مهال د ایران امنیتي ځواکونه هره اونۍ زرګونه افغان کډوال نیسي او افغانستان ته یې ستنوي.

اصغر بلوکیان د ایران په مشهد ښار کې له افغان کډوالو سره په یوه غونډه کې وویل چې په ایران کې د «بې اسنادو» افغان کډوالو شتون «د اسناد لرونکو لپاره هم ستونزې جوړولای شي.»

د دغه ایراني چارواکي په وینا، د اسناد لرونکو کسانو لپاره د زده‌کړو د ځای نشتوالی یوه له هغو ستونزو څخه ده چې ایران ته د بې اسنادو کډوالو له راتګ وروسته رامنځته شوې.

د هغه د څرګندونو له مخې، ايران نه شي کولى ټولو افغانانو ته د کار، پوهنتون، بيمه او روغتیایي اسانتیاوې وړاندې کړي.

اصغر بلوکیان دا څرګندونې داسې مهال کړې، چې ایران د افغان کډوالو د منلو په برخه کې له نړیوالو په ځانګړې توګه له ملګرو ملتونو مرستې ترلاسه کوي. ایراني چارواکي وايي، دغه مرستې بسنه نه کوي.

همدارنګه سرچينې وايي، د سېلابونو راوتلو له امله د مړو او ټپيانو په شمېر کې د زياتوالي احتمال هم شته.

ځايي سرچیني وايي، د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې په ډير شمېر د اوسیدو کورنه او کرنیزې ځمکې ویجاړې شوې دي.

تر دې مهاله طالبانو د سېلابونو له امله د اوښتونو ځاني او مالي زیانونو په اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.

خو طالبانو د یکشنبې په ورځ د (غوايي ۱۶مه) خبر ورکړ چې د بدخشان – تخار د لویې لارې په ګډون د یو شمېر نورو ولایتونو د مرکزونو او ولسوالیو تر منځ لارې د سختو بارانونو او سیلابونو له امله د تګ راتګ لپاره تړل شوې دي.