علي باقري: افغانستان ته باید د لوستو افغانانو د راستنېدو زمینه برابره شي

یاد استازي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې افغانستان له درېیو کلونو راهیسې دغه پیسې نه دي ورکړي.

په دغه سازمان کې د افغانستان د پلاوي مشر ښاغلي نصر فایق وویل؛ هغه هېوادونه چې په ملګرو ملتونو کې د خپل غړیتوب فیس له دوو کلونو څخه زیات نه وي ورکړی، په دغه مجلس کې د رایې ورکولو له حق څخه به بې برخې دي.

له همدې امله د جمعې په ورځ (د ثور ۲۱مه) افغانستان ونه شو کړی، چې د فلسطیني دولت د رسمیت پېژندنې پرېکړه لیک ته رایه ورکړي.

پخوا به دا پیسې د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت ورکولې او افغان پلاوي به د ملګرو ملتونو حساب ته استولې.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان استازی وايي، په ملګرو ملتونو کې د هېوادونو د غړیتوب فیس هر کال شاوخوا دوه سوه زره ډالره دی.

د راپورونو له مخې؛ افغانستان یو له هغو شپږو هېوادونو دی، چې له دوو کلونو راهیسې یې په ملګرو ملتونو کې د خپل غړیتوب فیس نه دی ورکړی.

د ازبکستان پلاوي ويلي؛ د دوی حکومت او سوداګر حاضر دي، چې د نفتو په استخراج او نورو کاني برخو کې پانګونه وکړي.

د طالبانو د سياسي مرستيال دفتر نن یکشنبه په يوې خبرپانه کې ليکلي، چې د ازبکستان د ترانسپورټ وزير الهام محکموف په مشرۍ يوه پلاوي د مولوي عبدالکبير سره په ليدنه کې د ځینو اقتصادي پروژو اړوند خبري کړي.

اعلاميه زیاتوي پلاوي له دوی غوښتي دي، چې د ازبکستان حکومت او پانګوال د نفتو په استخراج، له ډبرو سکرو څخه د برېښنا توليد، سمنټو او نورو کاني برخو کې پانګې اچونې ته حاضر دي.

په اعلاميه کې راغلي، چې د ازبکستان د ترانسپورټ وزير، د ولسمشر ځانګړي استازي او راغلي پلاوي ټینګار وکړ، چې د سېمې په کچه به د افغانستان ترانزيټ ته وده ورکړي.

اعلاميې د ترانسپورت د وزير الهام محکموف له قوله ليکلي: «د کابل او تاشکند د ترانسپورټ او سوداګرۍ راکړې ورکړې کچه اوه برابره لوړه شوې ده او هڅه کوو د طالبانو سره په همږغۍ د حيرتان بندر کاري مهالوېش ۲۴ ساعتونو ته لوړ کړو.»

د طالبانو سياسي مرستيال مولوي عبدالکبير پلاوي ته د بهرنیو پانګوالو سره د همکارۍ ډاډ ورکړ.

د ازبکستان څخه راغلي پلاوي نن د طالبانو د بهرنيو چارو له وزير امير خان متقي سره هم ليدلي او ويلي يې وو، چې د یو تخنيکي ډلې سره د اوسپنې پټلۍ د چارو د ژر پيلېدو لپاره کابل ته راغلي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزير نورالدین عزيزي نن یکشنبه د صنعت اونۍ په ځانګړې غونډه کې وويل؛ د دوی د مامورينو د همکارۍ نه کولو پر مهال خلک کولی شي، چې د امربالمعروف وزارت د شکایتونو ادارې سره خپله ستونزه شریکه کړي.

نوموړي وايي، چې دا اداره ټولې چاري تعقيبوي او د خلکو ستونزو ته رسېدونه کوي.

نوموړي په دې غونډه کې وويل: «موږ په خپل څنګ کې ښه همکار لرو، که په يوه هېواد کې امربالمعروف او نهې عن المنکر اداره نه وي، خدای ناخواسته پر هغه هېواد عذاب را نازليږي.»

نوموړي پر داسي مهال د دې وزارت د کارونو ستاینه کوي، چې د هېواد په ډېرو برخو کې خلک، سوداګر او ان مېرمنې د امربالمعروف وزارت د کارونو څخه ناخوښه دي.

ډېری کسان وايي، چې دغه وزارت په زور پر ټولني ځنې شيان تطبیق او عملي کوي.

د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده هم دغه وزارت ته پوره صلاحيت ورکړی او ان وزارتونه یې مکلف کړي، چې د دې ادارې خبرو او لارښوونو ته غوږ ونيسي.

د امربالمعروف وزارت په خپلو ټولو شفاهي امرونو کې پر ځوانانو، مېرمنو او ټولنې بېلابيل بنديزونه لګولي.

له ږيرې او وېښتانو جوړولو نېولې، تر موسيقۍ، د مېرمنو پر تفريح ځایونو او يوازې تګ بنديز هغه څه دي، چې له امله یې د دغه وزات محتسبینو خلک وهلي او ډبولي هم دي.

د دې وزارت د کار کوونکو يو شمېر هغه ويډيوګانې، چې افغانستان انټرنشنل – پښتو تر لاسه کړي، پکې ليدل کیږي، چې په عام بازار کې مېرمنې وهي او په زور يې د «بې حجابۍ په نوم» تر زندانه رسولي.

ډېرو بشري سازمانونو، مدافع بنسټونو او د نړۍ ډېرو هېودونو پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته له شپږم ټولکي څخه پورته د نجونو پر زده کړو، کار کولو او ورزش بندیزونه، په رسنیو کې پر ښځینه خبریالانو محدودیتونه او د دوی په بندخونو کې د ښځو ځورول له ټولو بشري حقونو څخه سرغړونه بللې او د طالبانو څخه يې د دې بنديزونو د ليري کېدو غوښتنې کړي دي.

کاظمي قومي وايي؛ د انسانانو د ژوند د ژغورلو طلايي ساعتونه په همغږۍ او مشورې لګول کېږي.

ښاغلي قومي د یکشنبې په ورځ پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د هرات د خونړۍ زلزلې پر مهال د خلکو د ژغورلو پر ځای طلايي ساعتونه په همغږۍ او مشورې لګول شوي دي.

دغه ایراني ډېپلومات ویلي، چې دغه ډول کړنلارې "پرېکړه کول ستونزمن کړي دي."

د ایران سفیر اعلان وکړ، چې د طالبانو د غوښتنې په صورت کې د ایران اسلامي جمهوریت چمتو دی، چې د افغانستان د شمالي ولایتونو سېلاب ځپلو ته د سرې میاشتې او د خمیني د مرستې کمېټې له لارې مرستندویه ځواکونه، طبي ټیمونه او د خلکو مرستې ورسوي.

طالبانو تر اوسه د ایران د مرستې د ورکړې اعلان ته ځواب نه دی ویلی.

د ایران استازي له طالبانو وغوښتل، چې د مرستې غوښتنه دې په څرګند ډول مطرح کړي.

د هېواد په شمالي ولایتونو او په ځانګړې توګه بغلان ولایت کې د سېلابونو له راوتو درې ورځې تېرې شوې؛ خو تر اوسه د پام وړ مرستې سېلاب ځپلو ته نه دي رسېدلي.

دغه سازمان زیاته کړه، چې د څښاک د پاکو اوبو رسولو، د حفظ الصحې بسته بندۍ او د روغتیايي اسانتیاو د برابرولو هڅې روانې دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د طبي مرستو لېږد د افغانستان په شمال کې له سېلاب ځپلو سره د مرستې لپاره د دې سازمان د هڅو یوه برخه ده.

په افغانستان کې د روغتیا نړۍوال سازمان استازي جمشید تنولي وویل: "موږ د قربانیانو له کورنیو سره خپله خواخوږي وړاندې کوو او له روغتیايي چارواکو او خپلو همکارانو سره یوځای په اغیزمنو سیمو کې اړینو روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی پېدا کړو."

د روغتیا د نړۍوال سازمان دغه چارواکي ټینګار وکړ، چې د دغه سازمان کارکوونکي اوس مهال په سېلاب ځپلو سیمو کې حضور لري او له خلکو سره د مرستې هڅه کوي.

د روغتیا نړۍوال سازمان هم ویلي، چې د سېلابونو له امله د اوښتو زیانونو کره شمېره لا نه ده معلومه او د دغه سازمان چارواکي له نورو روغتیايي بنسټونو سره په ګډه د وضعیت په اړه څېړنې کوي.

د دغه سازمان په خبرپاڼه کې راغلي، چې په سېلاب ځپلو سیمو کې د اوبو له لارې د ناروغیو د احتمالي خپرېدو د مخنیوي لپاره تدابیر نیول شوي دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان وايي؛ په افغانستان کې د سېلابونو له امله په اتو سیمو کې تر دوه زره ډېر کورونه ویجاړ شوي او سلګونه کسان په دغو پېښو کې بې ځایه شوي دي.

د طالبانو او د خوړو د نړۍوال سازمان د تازه خپرو شویو شمېرو له مخې؛ په بغلان کې د سېلابونو له امله تر ۳۰۰ ډېر کسان وژل شوي دي.