په افغانستان کې مرګونی سېلاب؛ د ایران استازی وایي، د خلکو د ژغورنې زرین ساعتونه ضایع کیږي

دغه سازمان زیاته کړه، چې د څښاک د پاکو اوبو رسولو، د حفظ الصحې بسته بندۍ او د روغتیايي اسانتیاو د برابرولو هڅې روانې دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د طبي مرستو لېږد د افغانستان په شمال کې له سېلاب ځپلو سره د مرستې لپاره د دې سازمان د هڅو یوه برخه ده.

په افغانستان کې د روغتیا نړۍوال سازمان استازي جمشید تنولي وویل: "موږ د قربانیانو له کورنیو سره خپله خواخوږي وړاندې کوو او له روغتیايي چارواکو او خپلو همکارانو سره یوځای په اغیزمنو سیمو کې اړینو روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی پېدا کړو."

د روغتیا د نړۍوال سازمان دغه چارواکي ټینګار وکړ، چې د دغه سازمان کارکوونکي اوس مهال په سېلاب ځپلو سیمو کې حضور لري او له خلکو سره د مرستې هڅه کوي.

د روغتیا نړۍوال سازمان هم ویلي، چې د سېلابونو له امله د اوښتو زیانونو کره شمېره لا نه ده معلومه او د دغه سازمان چارواکي له نورو روغتیايي بنسټونو سره په ګډه د وضعیت په اړه څېړنې کوي.

د دغه سازمان په خبرپاڼه کې راغلي، چې په سېلاب ځپلو سیمو کې د اوبو له لارې د ناروغیو د احتمالي خپرېدو د مخنیوي لپاره تدابیر نیول شوي دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان وايي؛ په افغانستان کې د سېلابونو له امله په اتو سیمو کې تر دوه زره ډېر کورونه ویجاړ شوي او سلګونه کسان په دغو پېښو کې بې ځایه شوي دي.

د طالبانو او د خوړو د نړۍوال سازمان د تازه خپرو شویو شمېرو له مخې؛ په بغلان کې د سېلابونو له امله تر ۳۰۰ ډېر کسان وژل شوي دي.

ټاکل شوې وه، چې د پاکستان يو پوځي پلاوی د يکشنبې په ورځ د غويي په ٢٣مه له راولپنډۍ څخه کندهار ته ولاړ شي.

د پاکستان امنیتي سرچېنو افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې، چې د طالبانو له لوري د دغه پلاوي سفر لغوه شوی دی.

سرچينې زياته کړې، چې طالبانو د دغه سفر د لغوه کېدو اصلي لامل "د هوا حالات" بللی؛ خو په حقيقت کې "پکتيکا کې د پنجشنبې د ورځې هوايي بريد اصلي لامل دی."

د پکتیکا د برید او د هغې د مرګ ژوبلې په اړه تر اوسه کره جزییات نه دي په ډاګه شوي.

تر دې وړاندې د افغانستان انټرنشنل یو سند ترلاسه کړی و، چې په کې ښودل شوي وو، چې پاکستان کابل ته د یوه رسمي مکتوب په استولو سره د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ته د الوتکې د الوتنې د وخت او د ناستې د وخت جزییات ورکړي دي.

ټاکل شوې وه، چې د پاکستان د "منځنیو رتبو" پوځي چارواکو یو پلاوی د هبت الله اخوندزاده له نږدې والي محمد علي حنفي سره چې په "ملا شیرین اخوند" مشهور و، وویني او په دې توګه د طالبانو مشر ته د پاکستان پیغام ورسوي.

پاکستاني سرچېنو مخکې تایید کړې وه، چې په دې غونډه کې به د فرضي کرښې د مدیریت او ټي ټي پي پر مسالې خبرې وشي.

پاکستان وايي؛ تحریک طالبان پاکستان په دې وروستیو کې په افغانستان کې خپل ډله پراخه کړې او د دغه هېواد له خاورې د پاکستان پر بېلابېلو ښارونو بریدونه کوي.

د پاکستان دا ادعا طالبانو له خوا تل رد شوې ده.

طالبانو په رسمي ډول پر پکتیکا د پاکستاني هوايي ځواکونو د بریدونو او د پاکستاني پلاوي د سفر د لغوه کېدو د لامل په اړه څه نه دي ویلي.

رکنا خبري اژانس د روح الله لطیفي په حواله خبر ورکړی، چې ایران تېر کال ۲۲۱ ټنه زعفران ۵۵ هېوادونو ته صادر کړي وو؛ خو د وزن له پلوه د صادراتو د زیاتوالي او د دغه محصول د بیې د لوړوالي له امله په نړۍوالو بازارونو کې د ایران بیه ۱۵،۷ سلنه راټیټه شوې ده.

دغه ایراني چارواکي ویلي، چې په نړۍوال بازار کې د ایراني زعفرانو د بیې د راټېټېدو اصلي لامل د ګمرکي تعرفې لوړوالی او د افغانستان له خوا د دغه محصول پېرل دي.

هغه وویل: «د افغانستان او هند د ګډ تړون له مخې؛ افغانستان له ګمرکي محصول پرته هند ته زعفران صادروي او دا د دې لامل شوی چې ایران د خپلو زعفرانو ستر پېرودونکی (هند) له لاسه ورکړي.»

هغه زیاته کړه، چې اوس د هند له خوا د اړتیا وړ ۵۰ ټنه زعفران د ایران له زعفرانو سره د افغانستان له لارې واردیږي.

تر دې وړاندې د طالبانو د صنایعو او سوداګرۍ وزارت اعلان کړی و، چې په ۱۴۰۲ کال کې افغانستان د ۴۹ میلیونه ډالرو په ارزښت ۶۷ ټنه زعفران ۹ هېوادونو ته صادر کړي وو.

د یاد وزارت چارواکي وايي، چې افغانستان د دغه هېواد زعفران پېري او د افغاني محصول په توګه یې پر بهرنیو مشتریانو پلوري.

طالبانو بیا تر اوسه د ایران د اسلامي جمهوریت د چارواکو دغې ادعا ته غبرګون نه دی ښودلی.

طالبان وایي، ازبکستان د «جيولوجي، کانونو، ګازو، فرهنګي او سوداګريزو» برخو کې کار کولو ته چمتو دي.

د طالبانو بهرنيو چارو وزارت نن یکشنبه پر خپله اېکس پاڼه په يوې اعلاميه کې ليکلي، چې د ازبکستان د ترانسپورټ وزير الهام محکموف، د ولسمشر ځانګړی استازی عصمت الله ایرګشوف او مل پلاوی په کابل کې د دوی له وزير امیرخان متقي سره ليدلي دي.

طالبان وايي؛ په دې ناسته کې ازبکستان ژمنه او ټينګار کړی، چې افغانستان به د سېمې په ټرانزيټي مرکز بدلوي.

د طالبانو وزارت په خپله اعلاميه کې د ازبکستان د ترانسپورټ وزير له قوله ليکلي: « افغان – ټرانس پروژې عملي پېل او امکان سنجۍ لپاره یې د انجنیرانو یو ټیم له ځان سره راوستی، چې د افغانستان د اوسپنې پټلۍ او نورو اړونده ادارو سره به عملا خپل کار پېل کړي»

اعلامیه زياتوي، چې د ازبکستان د ترانسپورټ وزير محکموف ويلي، چې د دوی سره راغلي ډلې به د کانونو او پټروليم وزارت، سوداګرو او نورو طالب مسولينو سره هم ناستې ولري.

هغه ويلي، چې په افغانستان کې د «نفتو، ګازو، اکتشاف او استخراج» او نورو برخو کې عملي کار ته چمتو دي.

د ازبکستان د ولسمشر ځانګړي استازي وويل، چې په راتلونکې اونۍ کې به يو بل پلاوی د یو ميليون ټن ډبرو سکرو د رانيولو لپاره کابل ته راشي.

په ناسته طالب وزير اميرخان متقي له راغلي پلاوي څخه وغوښتل، چې په تعليمي او روغتيایي برخو کې د همکارۍ ترڅنګ سوداګريزي چاري ګړندۍ، سوداګريزو او سياحتي وزيرو د اسانې په برخه کې باید د دغه هېواد پاملرنه زیاته شي.

راغلي پلاوی د ستونزو د حل ژمنه وکړه او زياته يې کړه: «چمتو يو، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ ګمرکي او سرحدي خدمات ۲۴ ساعته کوو.»

له دغه ولایت څخه د ځینو ماشومانو کورنیو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې په ښوونځیو او مدرسو کې د ښوونکو او ملایانو له لوري د دوی له ماشومانو سره بد چلند کیږي.

د ماشومانو کورنۍ چې د طالبانو له ډاره نه غواړي خپل هویت څرګند کړي وايي؛ ماشومان یې په ښوونځیو او مدرسو کې د ښوونکو او ملایانو له لوري په ډیره بې رحمۍ ډبول کیږي. «زوی مې اوه کلن دی په کندهار ښار کې د نعمانیه په نوم مدرسې ته د دیني زده‌کړو لپاره ځي خو څو ورځې مخکې مې زوی د مدرسې له تګه انکار کاوه ویل یې چې د مدرسې ملا ډیره سخته سزا ورکړې، کله چې مې د زوی بدن ولید نو په ډیره بې رحمۍ په لښتو او کیبل وهل شوی و.»

همدارنګه د کندهار یوه بل اوسېدونکی چې نه غواړي نوم یې دلته ذکر شي وايي:«زما زامن زه په ډیرې سختۍ مدرسې او ښوونځي ته استوم هغوی د ښوونځي او مدرسې له نوم اخیستلو ډاریږي وايي زموږ ښوونکي موږ ته سختې سزاګانې راکوي.»

د کندهاريو ماشومانو کورنۍ وايي په دغه ولایت کې د طالبانو د پوهنې ریاست ته یې په ځلونو د خپلو اولادونو شکایتونه کړي خو تر اوسه پورې هغوی په دې اړه هیڅ ګام نه دی اخیستی.

په کندهار ولایت کې یو شمېر کورنۍ وايي، په ښوونځیو او مدرسو کې د ښوونکو او ملایانو له لوري ماشومانو ته د سختو سزاګانو په ورکولو سره یې ماشومانو ته روحي ستونزې پیدا شوې دي.