د افغانستان پخوانیو ولسمشرانو د ایران د ولسمشر پر وژل کېدو ژوره خواشیني څرګنده کړه

د طالبانو د چارو ادارې له لورې په خپره شوي خبرپاڼه کې ویل شوي؛ نن دوشنبه (د غويي ۳۱مه) د طالبانو د رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند په مشرۍ د یادې ډلې د کابینې دوه ویشتمه غونډه ترسره شوه.

د طالبانو د چارو ادارې په خبرپانه کې لیکلي؛ په یاده غونډه کې د ټرانسپورټ وزارت له لوري د سړکونو د اندازې او حریم معلومولو مسوده تایید شوه او د ریاست الوزرا له لورې د ټرانسپورټ وزارت ته دنده سپارل شوي؛ تر څو د عامه پوهاوي تر څنګ د لویو لارو په اوږدو کې د سړک د اندازې اړوند معلوماتي لوحې ونښلوي.

د طالبانو کابینې په یاده غونډه کې په افغانستان کې د ورستیو سېلابونو له امله د اوښتو زیانونو په اړه هم خبرې شوي او د سېلابونو له امله یانمنو شویو کسانو ته په ښه توګه د مرستو پر سولو ټینګار شوی.

یو شمېر هېوادوال د طالبانو له لورې د یادې ډلې د کابینې د دغه ډول مهمو ناستو د موضوعاتو په اړه نیوکي کوي.

ځیني هېوادوال وايي؛ طالبان د کابینې په غونډو کې اولیتونه په پام کې نه نیسي او د عادي موضوعاتو په اړه پرېکړي او ناستې تر سره کوي.

یوناما په اېکس ټولنیزه شبکه کې یوه ویډیو خپره کړې او لیکلي یې دي، چې په بغلان کې د وروستیو سېلابونو له امله ۱۸۲ کسان چې ډېری یې ښځې او ماشومان دي، مړه شوي دي.

د یوناما د بشري چارو مرستیال وویل؛ د ملګرو ملتونو بشري ټیمونه په بغلان، تخار او بدخشان ولایتونو کې له سېلاب ځپلو سره د مرستې لپاره استول شوي دي.

اندريکا راتوت وايي، چې تر اوسه پورې د افغانستان په شمال کې له شاوخوا پنځلس زره سېلاب ځپلو سره د ملګرو ملتونو او د هغوی د همکارانو له خوا مرسته شوې ده.

د ملګرو ملتونو دغه چارواکې ټینګار وکړ، چې نړۍواله ټولنه باید په افغانستان کې د سېلاب ځپلو خلکو سره د مرستې او اړتیاو د پوره کولو لپاره همکاري وکړي.

په وروستیو ورځو کې سختو اورښتونو او سېلابونو خلکو ته د پام وړ مالي او ځاني زیانونه اړولي دي.

د راپورونو له مخې؛ د وروستیو سېلابونو له امله په بغلان کې تر ۳۰۰ ډېر کسان، په غور کې ۵۰ او په فاریاب ولایت کې نږدې ۶۰ کسان وژل شوي دي.

د طالبانو د هوا پېژندنې ادارې د دوشنبې په ورځ هم د افغانستان په ۱۳ ولایتونو کې د سختو بارانونو او سېلابونو د دوام خبرداری ورکړی دی.

ښاغلي مودي له یوې هندي رسنۍ سره په مرکه کې له ایران سره د چابهار بندر د عملي کولو لپاره د ۱۰ کلن تړون لاسلیکول یو مهم ګام وباله او ویې ویل، چې ډیلي به افغانستان او د منځنۍ اسیا سیمې سره د نښلولو لپاره کار وکړي.

د هندوستان ټایمز ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ (د غويي ۳۱ مه) د نرېندرا مودي له قوله لیکلي دي: «هند د چابهار بندر له لارې نه یوازې د سیمه ییز اتصال، سوداګرۍ او سوداګرۍ ته وده ورکولو ته ژمن دی، بلکې د شمال-جنوب د نړۍوال ټرانسپورت دهلېز له لارې د منځني ختیځ - اروپا اقتصادي دهلېز ته هم ژمن دی.«

د تېرې اونۍ د دوشنبې په ورځ (د غويي ۲۴مه) ډیلي او تهران یو لس کلن دوه اړخیز تړون لاسلیک کړ، چې له مخې یې هند کولای شي خپل سوداګریز توکي افغانستان او د منځنۍ اسیا هېوادونو ته صادر کړي.

د دې له لارې به هند د شمال-جنوب نړۍوال ټرانسپورت دهلیز او ریل پټلۍ سره وصل شي.

د چابهار بندر پراخول د ایران، هند او افغانستان تر منځ یوه له درې اړخیزو پروژو څخه ده، چې تړون یې په ۲۰۱۶ کال کې د نرېندرا مودي، حسن روحاني او محمد اشرف غني تر منځ په تهران کې لاسلیک شو.

د تړون یو مهم هدف د ایران له لارې د افغانستان او د منځنۍ اسیا نور هېوادونه له نړۍوالو اوبو په ځانګړې توګه له هند سره نښلول وو.

له دې قرارداد وروسته د دغه بندر عملیاتي مسوولیت یوې هندي کمپنۍ پر غاړه واخیست. په دې موده کې له افغانستان سره د هند د بشري مرستو لویه برخه له همدې لارې شوې ده.

په وروستیو کلونو کې چې د افغانستان او پاکستان تر منځ سوداګریزې او ټرانزیټي اړیکې په کافي اندازه ثبات نه لري، د چابهار بندر د افغانستان او هند له انتخابونو څخه دی، چې له پاکستان څخه تېر شي.

پر افغان سوداګرو د پاکستان له سختو بندیزونو وروسته یو شمېر سوداګر د کراچۍ بندر پر ځای چابهار بندر ته لومړیتوب ورکوي.

امر الله صالح پر اېکس لیکلي، چې ایران د تاریخ له حساسو ازموینو څخه د تېریدو پر مهال خپل هېواد په پوره اعتماد سره اداره کړی دی.

نوموړي لیکلي؛ «د ایران اسلامي جمهوریت داسې ظرفیت او کافي تجربه لرونکي بشري سرچیني لري، چې د تاریخ له حساسو ازموینو څخه د تېریدو پرمهال به خپل هېواد په پوره اعتماد سره اداره کړي.»

همدارنګه د افغانستان د تېر حکومت د بهرنیو چارو پخواني وزیر حنیف اتمر هم د ایران د لومړۍ درجې چارواکو د چورلکې د غورځېدو او مړیني په اړه اندېښنه ښودلې.

نوموړي پر خپلې اېکس پاڼه لیکلي، چې په دغه دروند غم کې د ایرانیانو او د پېښي د قربانیانو د کورنیو تر څنګ ولاړ دی.

د افغانستان د پخواني ولسمشر سلاکار او د ننګرهار والي ضیاالحق امرخیل هم پر خپله اېکس پاڼه د ایران د پخواني ولسمشر او بهرنیو چارو وزیر په مړینه خواشیني ښودلې.

نوموړی لیکلي: «هغه هېوادونه چې تلپاتې ثبات غواړي؛ نو باید د فرد محورۍ پر ځای قانوني او د ملي ګټو ضامن سیسټمونه پیاوړي کړي.»

د سیمې هېوادونه هم په منځنې ختیځ کې د رامنځته شوې پيښې په اړه خواشیني دي.

طالبانو هم د ایران د ولسمشر، بهرنیو چارو وزیر او ورسره پلاوي د مړینې په اړه خواشیني ښودلې او پاکستان د یوې ورځې لپاره په خپل هېواد کې یوه ورځ ماتم اعلان کړی.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې په ایران کې مېشتت ۲۶۳۹ تنه افغان کډوال (د غويي ۳مه) په جبري توګه او خپله خوښه د هرات د اسلام کلا له لارې هېواد ته راستانه شول.

همدارنګه د طالبانو کډوالو وزارت وايي، تېره ورځ د کندهار د سپین بولدک له لارې ۳۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۸۰ تنو ته رسیږي په جبري توګه له پاکستانه اېستل شوي دي.

بل خوا په ننګرهار کې د طالبانو د والي مرستیال مولوي سعید احمد بنوری وايي، چې د تېرو اوولس میاشتو په موده کې ۵۶۲۳۶ کورنۍ د تورخم له لارې له پاکستانه خپل هېواد ته راغلې دي.

نوموړی وايي؛ څه د پاسه ۳۹ کورنۍ په ننګرهار کې مېشتې شوي او له ۱۶ زره زیاتې کورنۍ د هېواد نورو سیمو کې ځای پر ځای شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پر پاکستان د ملګرو ملتونو د کډوالو سازمان او د کډوالو ملاتړو ادارو تر فشارونو وروسته هم پاکستان د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ دوامداره ساتلي او وايي‌؛ ټول هغه افغان کډوال له دغه هېواده باسي چې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري.