د افغانستان د بدن جوړونې ملي لوبغاړو د سویلي اسیا په سیالیو کې ۵ مډالونه وګټل

په تهران کې د افغانستان لپاره د تماس ډلې دویمه ناسته چې د ایرن، روسیې، چین او پاکستان په ګدون جوړه شوې وه، د شنبې په ورځ پای ته ورسیده.

په دې غونډه کې د افغانستان لپاره د ایران ځانګړي استازي ټینګار کړی چې له «صالحو خلکو د بېلا بېلوپاړکو حکومت جوړول» طالبانو ته سپارښتنه او وړاندیز دی، خو د افغانستان په چارو کې د لاسوهنې په مانا نه ده.

ښاغلي قمي ویلي، د تهران د ناستې ګډونوال لاهم افغانستان د خپل بهرني سیاست په لومړیتوبونو کې لري او له دغه هیواد څخه د امنیتي ګواښونو په اړه اندیښمن دي.

د هغه په وینا د سیمې هیوادونه په دې باور دي چې باید له افغانتسان سره د ترهګرۍ د مبارزې او نورو برخو کې همکاري وشي، ځکه چې دغه هیواد په سخت وضعیت کې دی او له ډیرو ستونزو سره مخامخ دی.

نوموړي په مسکو او کندهار کې تروریستي بریدونو او په پاکستان کې پر چینايي وګړو چاودنې ته په اشارې څرګنده کړه چې ترهګري د افغانستان، ګاونډیو هېوادونو او سیمې ته زیان رسوي.

د هغه په وینا، تهران کې د نن ورځې خبرې له ترهګرۍ سره د مبارزې، د امنیت د تامین او د سرحدونو د ټینګولو په هکله وې.

سرحدي دېوال

په ورته وخت کې ښاغلي قمي ټینګار وکړ چې ایران هوډ لري چې له افغانستان سره ګډه پوله په فزیکي توګه لا غښتلې کړي.

هغه وويل: "د هېواد د لوړ پوړو چارواکو د ټينګار له مخې پلان لرو چې يوه عصري او مجهز سرحدي دیوال جوړ کړو او د جوړېدو چارې يې پيل شوې هم دي."

نوموړی ټینګار کوي، چې د افغانستان وضعیت د سیمې پر حالاتو هم اغیز کوي او که دغه هیواد کې د کډوالۍ یا ترهګرۍ موضوع لا هم روانه وي، نو دا د سیمې هیوادونو ته د تشویش وړ خبره ده.

هغه وویل، چې افغانستان نن یو سرپرست حکومت لري، خو دا د دغه هیواد ټولې ستونزې نه شي حل کولای.

د افغانستان لپاره د ایران ځانګړی استازی ویلي، چې په افغانستان کې د اوسنیو ستونزو اصلي لامل په دغه هیواد کې د امریکا حضور و او امریکایان باید د دغه هیواد د اوسني وضعیت په اړه ځوابګویه اوسي او په دغه هیواد کې نوې ستونزې جوړې نه کړي.

ښاغلي قمي ویلي، چې د تهران په ناسته کې یې د ګډون لپاره طالبانو ته هم بلنه ورکړې وه، خو هغوی له ګډون څخه ډډه کړې ده او دا چې په دغه ناسته کې شوې پریکړې به له ملګرو ملتونو سره هم شریکې کړي.

د باختر اژانس د خبر له مخې، د بدخشان ولايت د طبيعي پيښو سره د مبارزې رييس وويل، چې دغه پيښه هغه وخت رامنځته شوه، چې د يمګان ولسوالۍ د واني کلي يوشمير اوسيدونکي ددغې غونډۍ په لمن کې په کار بوخت وو.

د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د وروستیو سیلابونو او طبیعي پېښو له امله سلګونه هېوادوال مړه شوي دي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې رسنیو د همدې کال د غبرګولې میاشتي په لومړيو کې خبر ورکړ، چې د بدخشان په راغستان ولسوالۍ کې د ځمکې ښویدنې له امله ۱۵ د استوګنې کورونه ویجاړ شوي او تر ۲۰ډېر نور کورونه د ویجاړېدو له ګواښ سره مخ دي.

په ننګرهار سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د افغانستان تبلیغي جومات عمومي امیر خان زمان له وفات طالبانو د عبدالباري په نوم شخص د افغانستان د تبلیغانو د عمومي امیر په توګه ټاکلی.

خو ځیني هغه تبلیغان چې د طالبانو له دې ټاکنې سره مخالفت لري، افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې د دې مشر په ټاکلو کې د تبلغانو له شوراګانو سره هیڅ ډول مشوره نه ده شوې.

دوی زیاتوی د افغانستان، بنګلدیش، هند لپاره د تبلیغانو عمومي مشران د هند اسلامي علماوو شورا لخوا ټاکل کیږي، خو د دوی پر وینا اوس پاکستان غواړي د افغانستان تبلیغان د پاکستان ریونډ تبلیغي مرکز پورې وتړي او هغوي په خوښه په افغانستان امیر وټاکل شي.

د طالبانو د پرېکړې مخالف تبلیغان وايي د هند عالماوو شورا یې د مشر ټاکلو په اړه طالبانو ته یو مکتوب لېږلی و خو طالبانو د دې مکتوب پرضد عمل وکړ او هغه یې رد کړ.

دوی زیاتوي د څو میاشتو په موده کې د طالبانو استخباراتو یو شمېر د تبلیغانو نوموتي مشران نیولي، چې د دوی د پرېکړې مخالفت یې کړی دی.

د څو میاشتو روانو ننداریو سره طالبان دې ته اړ شول چې په جلال اباد کې د تبلیغانو لوي مرکز وتړي.

هر جعمه په سلکونه تبلیغان په دغه لوي مرکز کې راټولېدل.

سید احمد سېلاب زیاتوي، چې هر زوم ته يې د کور لپاره شاوخوا دوه سوه اجناس اخيستي دي چې ټولې اړتياوې پرې پوره کيږي.

دې مراسمو کې څو خسرانو وویل، له کالونو راهیسې يې لورڼه ورکړې وې، خو زومانو يې د ولور او د واده د لګښت توان نه درلود، خو د سېلاب خیریه په غوښتنه يې خپلو زومانو ته ولورونه او نور لګښتونه وبښل.

دوی له والدينو وغوښتل چې له ولور او نورو ناوړه دودونو څخه ډډه وکړي.

سېلاب خیریه بنسټ پر ننګرهار سربېره نورو ولایتونو کې کې هم ورته ډله ییز ودونه کړي دي.

دغه بنسټ د هغو ځوانانو سره مرسته کوي، چې ولور او نورو مراسمو ترسره کولو توان ونه لري.

د طالبانو د لوړو زدکړو وزارت ویاند ضياء الله هاشمي ند دې سفر اړوند پر خپله اېکس پاڼه په يوه ويډيو کې ويلي، چې دغه غونډه د روسيې په کازان کې جوړيږي، چې د نړۍ د لوزړو زدکړو او پوهنې وزیران پکې ګډون کوي.

هاشمي زياتوي، چې په دې ناسته کې به طالب وزير ندامحمد نديم د نړۍ د لوړو زدکړو له وزيرانو سره پر لیدونو سربېره د روسيې د عالي تحصیلاتو له مرکزونو او هلته د افغان محصلینو سره د هغوی د ستونزو د اورېدو او حل په موخه هم وګوري.

ندا محمد ندیم تېر کال هم په دغه غونډه کې ګډون کړی و.

تر دې مخکی د طالبانو د پوهنې وزارت هم ويلي و، چې د دغه وزارت سرپرست حبیب الله اغا د پوهنې په نړیواله څلور ورځنۍ غونډه کې د ګدون لپاره روسیې ته رسېدلی دی.

په تېرو څلورو ورځو کې دا د طالبانو دريم وزیر دی، چې روسیې ته په سفر ځي؛ تر دوی وړاندې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزیر عبدالمنان عمري هم په اقتصادي غونډه کې د ګډون لپاره د روسیې سن پترزبورګ ته تللی.

خو د طالبانو د پوهنې او لوزړو زدکړو وزیران پر داسې مهال په یوه نړیواله غونډه کې برخه اخلي، چې شاوخوا درې کاله کېږی د لوړو زدکړو او د شپږم ټولګي پورته د ټولو نجونو لپاره پر زدکړو یې بندیز لګېدلی دی.