د بشري حقونو یوې ډلې د امنیت شورا د بندیزونو کمېټې لخوا طالبانو ته د سفر اجازه وغندله

د طالبانو د کډوالو او رستنېدونکو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (غبرګولي ۲۱مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ د هرات ولایت د اسلام کلا له لارې ۲۷۷۴ تنه افغان له ایران څخه په زور او خپله خوښه راستانه شول.

د کډوالو وزارت وايي، له ایران څخه په تازه راستنو شویو کډوالو کې ۲۶ تنه یې بې سرپرسته ماشومان وو چې د کورنیو موندلو په مخه یې په دغه ولایت کې وارچایلډ موسسې ته سپارلي دي.

یاد وزارت زیاتوي چې له ایران څخه د راستنو شويو کډوالو له جملې۶۴ اړمنو کورنیو سره د یاد وزارت له لوري د مرستو ترڅنګ یو شمېر نورو کډوالو ته روغتیايي خدمتونه وړاندې شوي دي.

همدارنګه د کډوالو وزارت وايي، د غبرګولي په ۲۰ نېته ۹۱۱ تنه افغان کډوال د تورخم او سپین بولدک له لارو د پاکستان حکومت له لوري په زور راستانه کړل شول.

دغه وزارت وايي، ۱۲۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۷۱۱ تنو ته رسیږي د تورخم او ۳۸ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۰۰ تنو ته رسیږي د سپین بولدک له لارې راستنې شوې دي.

طالبان وايي د پاکستان له لوري په زور راستانه شوي ټول کډوال یې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ، د کډوالۍ او خوړو نړېوال سازمان دفترونو ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ورپيژندلي دي.

افغانستان ته په داسې حال هره ورځ سلګونه افغان کډوال له ګاونډیو هېوادونو په زور ستنیږي چې په دغه هیواد کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته زرګونو افغانانو د اوزګارتیا له امله پر ناقانونه لارو اروپايي هېوادونو ته تګ پیل کړی.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون په ایکس پاڼه د دغې ډلې عدلیې وزارت له قوله لیکلي چې، د افغانستان په شمال کې د وروستیو سېلابونو له امله په زیامنو شویو دوو ولایتونو بغلان او تخار کې خیریه بنسټونو له سېلاب ځپلو کورنیو سره څه باندې ۵۶ میلیونه افغانۍ مرستې کړې.

پر طالبانو تور دی چې د نړېوالو مرستو تر واک لاندې ساتلو لپاره یې سلګونه خیریه بنسټونه جوړ کړي او د دوی د کورنیو غړي او یا یې خپلوان مشري او مدیریت کوي.

واک ته د طالبانو تر رسیدو وروسته نړېوالې ټولنې طالبانو ته وویل چې بشري مرستې به د دوی له لارې نه بلکې د خیریه بنسټونو له لارې ورکوي. چې له هغه وروسته طالب مشرانو د نورو په نومونو خیریه بنسټونه ورته جوړ کړل.

د افغانستان په شمالي ولایتونو کې د تېرې غوايي میاشتې په وروستیو کې د زورورو سېلابونو له امله په سلګونو خلک مړه، سلګونه کورنه ویجاړ او په زرګونو جرېبه کرنیزې ځمکې اوبو ویجاړې کړې.

د جرمني په مانهایم ښار کې د یوه افغان کډوال له برید وروسته چې یو پولیس یې وواژه او پنځه نور یې ټپیان کړل، د جرمني لومړي وزیر وویل چې خطرناک جنایت کوونکي او ترهګر په جرمني کې ځای نه لري.

د جرمني بهرنیو چارو پخواني وزیر ویلي: «له طالبانو سره باید خبرې وشي، چې افغانستان ته د مجرمانو ایستل لازمي شي.» دغه پخواني جرمني چارواکي ویلي چې هیوادونه باید د ایستل شویو پناه غوښتونکو د منلو په بدل کې اقتصادي مرستې وکړي.

تر دې مخکې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له جرمني سره د افغان کډوالو د ایستلو په اړه خبرو ته چمتووالی ښودلی و. د طالبانو بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې کډوال باید د سیمې هېوادونو ته ونه ایستل شي.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ او له کابل سره د ډیپلوماتیکو اړیکو نشتوالي ته په پام سره ځینو جرمني سیاستوالو غوښتل چې د پاکستان په ګډون د سیمې له هېوادونو سره د افغان کډوالو د ایستلو په اړه خبرې وکړي.

د جرمني بهرنیو چارو پخواني وزیر وویل: «د یهودو ضد نیونازیانو او د ازادۍ او ډیموکراسۍ ضد اسلامپالو تر منځ یوه ټلواله رامنځته شوې چې باید مقابله ورسره وشي.»

هغه وویل چې د جرمني لومړی وزیر یو ښه چانس لري چې شته ممنوعیت مات کړي او له جرمني څخه د خطرناکو مجرمانو د ایستلو لپاره قانوني لاره برابره کړي.

د بشردوستانه قوانینو او ملحوظاتو له مخې، د جرمني حکومت نه شي کولای رد شوي پناه غوښتونکي او هغه کسان چې په جرمونو تورن وي، وباسي. خو ښي اړخي ګوندونه وايي چې دغه پناه غوښتونکي باید په هر ډول چې وي له هېواده وایستل شي.

اوس مهال له جرمني څخه د افغان کډوالو ایستل په دې دلیل درول شوي چې په افغانستان کې طالبان واکمن دي،ان هغه کسان چې جرم یې هم کړی وي.

په جرمني کې ځینو سیاسي بهیرونو اندېښنه ښودلې چې له طالبانو سره هر ډول خبرې اترې به دغې ډلې ته د مشروعیت په معنا وي.

د افغانستان په چارو کې د امریکا ځانکړي استازي ټام ویسټ نن دوشنبه د (غبرګولي ۲۱مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د افغانستان په اړه یې د ازبکستان له دوو لوړپوړو چارواکو سره خبرې کړي.

هغه وړاندې لیکي چې، د ازبکستان د امنیت شورا له مرستیال عبدالعزیز کاملوف او د افغانستان لپاره د ازبکستان ولسمشر له ځانګړي استازي عصمت الله ارګاشف سره یې د افغانستان پر حالاتو، ګډو ګټو او پرتو حل لارو باندې خبرې کړې دي.

ټام ویسټ دا نه دي ويلي چې مشخصې په کومو موضوع ګانو خبرې شوې خو وړاندې تر دې ازبکستان له طالبانو سره د ټرانزیټ او اوسپنې پټلۍ په برخو کې د همکارۍ ژمنې کړې وې.

ازبکستان د منځنۍ اسیا یو له هغو هیوادو څخه دی چې له طالبانو سره په اقتصادي او سوداګریزو برخو کې وړاندې تللی او تازه یې د افغاني توکو په ټرانزیټ کې افغانستان ته ۴۰ میلیونه ډالر کمښت ورکړی.

تېره اوونۍ یوې ډلې ازبکستاني سوداګرو د طالبانو د بلخ له والي یوسف وفا سره په مزارشریف کې کتلي وو، چې موخه یې په افغانستان په زراعتي او ساختماني برخو کې د ازبکستاني پانګوالو پر پانګونه خبرې یادې شوې وې.

ښاغلي عزیزي هند، چین او پاکستان د افغانستان د سترو سوداګریزو شریکانو په توګه یاد کړل.

د طالبانو تر کنټرول لاندي د افغانستان ملي راډيو ټلویزيون د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ د وزیر له قوله لیکلي، چې د دغې ډلې په هڅو سره له دغو هېوادونو سره د افغانستان سوداګریزې اړیکې پراخېږي.

په دغه راپور کې ویل شوي، چې امنیت، له سوداګرو ملاتړ او په افغانستان کې د پانګونې زمینه برابرول د سوداګرۍ د پراختیا او د نړۍ له هېوادونو سره د سوداګریزو اړیکو د پراخېدو اصلي لاملونه دي.

نورالدین عزیزي په داسې حال کې له ۸۰ هېوادونو سره د سوداګریزو اړیکو د پراخېدو خبره کوي، چې د طالبانو د سوداګرۍ وزارت د ۱۴۰۳ کال د وري میاشتي په لومړیو کې اعلان وکړ، چې په ۱۴۰۲ کال کې د افغانستان صادرات د تېر کال په پرتله شپږ سلنه کم شوي دي.