د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې غړی: افغان سوداګرو خپله ډېره پانګه ایران ته لېږدولې

دغه سازمان د دوشنبې په ورځ (د غبرګولي په ٢١مه) خبر ورکړ، چې له تېرو درېيو کلونو راهيسې، چې طالبانو پر افغانستان واک تر لاسه کړى، د هېواد تر نيمايي زيات وګړي بشري مرستو ته اړتيا لري.

د اوچاد راپور په یوه برخه کې راغلي: "د طالبانو د چارواکو له خوا د ښځو او نجونو د اساسي حقونو او ازادیو په اړه د محدودیتونو لګولو بشري مرستو او خدمتونو ته د لاسرسي مخه نیولې ده."

اوچا وايي، چې په افغانستان کې له ۱۲ میلیونو ډېر خلک د خوراکي توکو له کموالي سره مخ دي، ۴۸ سلنه وګړي یې د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي او ۳.۴ میلیونه وګړي د چاودېدونکو توکو په یو کیلو مترۍ کې ژوند کوي.

د دغه سازمان په راپور کې ویل شوي، چې د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې په افغانستان کې د بشري مرستو د رسولو لپاره د اړتیا وړ ۶۱۳ میلیونو ډالرو یوازې ۲۰،۱ سلنه یې تر لاسه کړي دي.

د ملګرو ملتونو د بشردوستانه مرستو همغږي کوونکي وايي، له پنځو کلونو کم عمره ۲ میلیونه ماشومان او ۷۰۰ زره مېندواره او شیدې ورکوونکي ښځې به د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ وي.

په لسګونو زره نجونې د بې سوادۍ او د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي سره مخ دي

اوچا د طالبانو له خوا په افغانستان کې د میلیونونو نجونو پر زده کړو بندیز ته په اشارې سره وویل: "هغه ۳۰۰ زره ماشومان چې اوسمهال په ټولګیو کې په زده کړو بوخت دي له لومړنیو زده کړو به بې برخې شي او د بې سوادۍ، کم عمره ودونو او جنسیت له خطر سره مخ شي."

دغه بنسټ ټینګار کړی، چې که اړینې بودیجې تر لاسه نه شي، په میلیونونو ماشومان د څښاک پاکو اوبو ته د نه لاسرسي له ستونزې سره مخ دي، نږدې دوه میلیونه وګړي به د خوندیتوب له خطر سره مخ شي او که ملاتړ یې ونi شي ۴.۵ میلیونه وګړي به له حقوقي، رواني او ټولنیزو برخو بې برخې شي.

په بامیان کې سیمه ییزو سرچینو د افغانستان انټرنشنل ته یوه ویډیو لېږلې، چې د دغه روغتیايي انسټیټیوټ دروازې وتړل شوې.

دوی وايي، چې په بامیان کې د امربالمعروف ریاست او د طالبانو استخباراتو د دغه صحي علومو د انستیتوت رییس هم نیولی دی.

د سرچينې د معلوماتو له مخې؛ د طالبانو والي د يکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۰مه) د دغه انسټيټيوټ د محصلينو د فراغت په مراسمو کې ګډون او وينا وکړه.

وروسته د باران روغتیايي علومو د انستیتوت یو شمېر محصلینو په بامیان کې د طالبانو د والي عبدالله سرحدي د وینا پر مهال تشويقي چکچکي او شپېلي وهلي، چې د طالبانو د غوسې لامل شو.

ندا محمد نديم او د پوهنې طالب وزير مولوي حبیب الله اغا دوې ورځې مخکې د عالي تحصیلاتو او پوهنې وزیرانو په نړۍواله څلور ورځینۍ ناسته کې د ګدون لپاره د روسیې کازان ښار ته تللي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت نن دوشنبه په يوې اعلاميه کې ويلي، چې د دوی د لوړو زده کړو او پوهنې وزيرانو د دې نړۍوال کنفرانس په څنډه کې د تاتارستان په کازان ښار کې له افغان محصلينو سره په لیدلي.

اعلاميه زياتوي، چې د لوړو زده کړو وزير له افغان محصلينو غوښتي، چې « خپل ديني او ملي ارزښتونو وساتي، د کوربه هېواد قوانينو، مقرراتو او فرهنګي ارزښتونو ته هم پاملرنه وکړي.»

په اعلاميه کې راغلي، چې د دوی وزير به په دې نړۍوال کنفرانس کې وینا هم وکړي.

محصلينو خپلې ستونزې هم شريکې او طالب وزيرانو ورته د حل ژمنې ورکړي دي.

د طالبانو د پوهنې او لوزړو زدکړو وزیران پر داسې مهال په یوه نړۍواله غونډه کې برخه اخلي، چې شاوخوا درې کاله کېږی د لوړو زدکړو او د شپږم ټولګي پورته د ټولو نجونو لپاره پر زدکړو یې بندیز لګېدلی دی.

د طالبانو له خوا د کانونو پر استخراج نیوکه کوونکي وايي، چې د کانونو په پروژو کې شفافیت نه شته او له هغو څخه د تر لاسه شویو عوایدو په کارولو سره ملي شتمنۍ لیلامیږي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د یکشنبې په ورځ «د غبرګولي ۲۰» په اېکس کې په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د طالبانو له خوا د فواید عامې وزارت د پلان او پالیسۍ مرستیال ضیاالرحمن اریوبي د دغه وزارت له وزیر شهاب الدین دلاور څخه غوښتي، چې د افغانستان د کانونو له عوایدو څخه د ریل پټلۍ پروژې تمویل شي.

په دغې خبرپاڼې راغلي، چې شهاب الدین دلاور ویلي؛ طالبان هڅه کوي د کانونو عواید په ملي پروژو ولګوي.

طالبانو د افغانستان د بیا واک تر لاسه کولو وروسته د خپلو مالي اړتیاو د پوره کولو لپاره د دوامدار عاید د یوې سرچینې په توګه د کانونو او قیمتي ډبرو په استخراج باندې پانګونه وکړه.

دغه ډله د کانونو د استخراج ادعا کوي؛ خو د دغو قراردادونو د روڼتیا لپاره هېڅ میکانیزم نه شته.

د افغانستان پخوانی ولسمشر اشرف غني وايي، چې د طالبانو له خوا د کانونو استخراج نړیوال مشروعیت نه لري او معلومه نه ده چې عاید یې چیرته ځي.

ماریا زاخارووا د سنټ پیټرزبورګ د اقتصادي غونډې په څنډه کې ټاس خبري اژانس ته وویل: «په دې غونډه کې د «طالبانو تحریک» پلاوي شتون ناببره نه دی، د ګټورو سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا امکانات موجود دي.»

مېرمن زاخارووا وویل: «سترې سیمه ییزې پروژې شته دي چې افغانستان پکې ونډه لري.»

هغې د روسیې د ترهګریز سازمانونو له نوملړ څخه د طالبانو د ایستلو د موضوع د بڼې د څېړلو او څرنګوالي په اړه هم ځواب ورکړ او ویې ویل؛ «د بېلابېلو برخو کارپوهان په دې اړه کار کوي.»

د سنټ پيټرزبورګ ٢٧ مه اقتصادي غونډه د جون له پنځمې تر اتمې پورې جوړه شوې وه او د طالبانو د کار او ټولنيزو چارو وزير عبدالمنان عمري په کې ګډون کړى و.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د سې شنبې په ورځ (غبرګولي اتمه) له طالبانو سره د اړیکو ټینګول یوه اړتیا وګڼله.

پوتین وویل چې طالبان پر افغانستان واک لري.

ښاغلي پوتین د ازبکستان په پلازمېنه تاشکند کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل: «موږ به د خپل هر شریک او ملګري نظرونه په پام کې ونیسو او په دې مسله کې به همغږي ولرو.»