جرمني رسنۍ: په تېرو دوو کلونو کې تر ۵۰۰ ډېر له ګواښ سره مخ افغانان جرمني ته لېږدول شوي

د طالبانو مالیې وزارت تېره ورځ ناوخته د (چنګاښ دویمه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د کابل ښار بګرامیو ولسوالۍ اړوند د نساجي فابریکې مخامخ یې هغه کورونه نړولي چې د دوی خبره په «۳۲۵ جریبه لاندې شوې ځمکې په ناقانونه ډول جوړ شوي وو.»

طالبانو د چا له نوم اخیستو پرته لیکلي چې دغه ځمکه د ځينو زورواکو له لوري لاندې شوې وه او بیا خلکو پرې کورونه جوړ کړي وو، خو دا یې نه دي ویلي چې دغه ځمکه د زورواکو له لوري خلکو ته څنګه په واک کې ورکړل شوې وه.

واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته په افغانستان کې داسې کومه خپلواک اداره نشته چې د طالبانو له لوري ترسره شوې او کېدوونکي چارې و ارزوي.

دوه اوونۍ وړاندې طالبانو ویلي وو، چې د کابل ښار د میرویس، سید جمال الدین او ځاځي ښارګوټو د هستوګنې ځمکې تر راګرځولو وروسته تثبیتې شوې او څښتنان یې کولای شي د ودانیو جوړولو چارې پرې پیل کړي.

د طالبانو د عدلیې وزارت اړوند د لاندې شویو ځمکو د راګرځولو کمیسیون د روان کال د غوايي په میاشت کې ویلي و، چې په یو نیم کال کې یې څه باندې دوه نیم میلیونه جریبه لاندې شوې ځمکې بېرته ترلاسه کړې دي.

په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته، دغه ډلې د ځمکو د غصب د مخنیوي لپاره یو کمیسیون جوړ کړی.

طالبان وايي؛ دوی مسووليت لري، چې دغه ځمکې تصفيه او د ځمکو سیسټم تنظیم کړي.

دا لومړی ځل دی چې نیکاراګوا د افغانستان لپاره په بهر کې سفیر ټاکلی. نیکاراګوا چې په مرکزي امریکا کې موقعیت لري، تر دې مخکې له افغانستان سره ډیپلوماټیکې اړیکې نه لرلې.

د نیکاراګوا مرستیال ولسمشر روزاریو موریو وویل، «موږ د اسلامي امارت (طالبانو) او د افغانستان له خلکو څخه د هغه فرصت ستاینه کوو چې زموږ ملګري مایکل کمپبل ته یې ورکړ.»

د طالبانو د واکمنۍ له رانسکورېدو نږدې درې کاله وروسته تر اوسه پورې هېڅ هېواد طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي. د نیکاراګوا حکومت د طالبانو حکومت په رسمیت پیژندلو ته اشاره نه ده کړې.

په چین کې د نیکاراګوا سفیر په تېرو میاشتو کې په بیجینګ کې له طالب ډیپلوماټانو سره کتلي وو. طالبانو ویلي چې د نیکاراګوا سفیر په افغانستان کې د سېلابونو د زیانونو له امله طالبانو ته د دغه هېواد د ولسمشر د خواخوږۍ پیغام ورساوه.

د لوبې په لومړۍ پاڼۍ کې افغان پیلیز توپ وهونکو رحمن الله ګربز او ابراهیم ځدراڼ د ښې ملګرتیا په مټ اسټرالیا لوبډلې ته ۱۴۹ منډو هدف ورکړ.

د اسټرالیا لوبډلې له لورې د افغانستان د ورکړل شوي هدف د پوره کېدو لپاره میکسویل ۵۹ منډې جوړې کړې او پاتې نور لوبغاړي یې د ډیرو کمو منډو جوړولو وروسته وسوځیدل.

په دغې لوبه کې ګلبدین نایب د څلورو اورو په لوبولو سره د اسټرالیا څلور، نوین الحق درې، راشد خان او محمد نبي یو یو لوبغاړي وسوځول، او د اسټرالیا لوبډله یې پرینښودله چې د افغانستان له لوري ورکړل شوی هدف پوره کړي.

د افغانستان د کرېکټ په تاریخ کې د لومړۍ ځل دی چې افغان لوبډله د اسټرالیا لوبډلې ته په ماتې ورکولو توانیږي.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته اسټرالیا څو ځله په افغانستان کې د نجونو د ښوونځیو د بندیدو او د ښځو د حقونو د نه مراعتولو په پلمه له افغان لوبډلې سره لوبې کول لغوه کړي و.

د اسټرالیا د دغه کار په اعتراض کې هم افغان لوبغاړو د اسټرالیا هېواد په کورنۍ لیګونو کې له لوبیدو څخه ډډه وکړه.

ښاغلي ظریف د شنبې ورځې په ماښام د (چنګاښ دویمه) د ایران د ولسمشریزو ټاکنو په اړه په اېکس پاڼه بحث کې، په سیمه کې د امریکا د ناسمو کړنو په اړه خبرې وکړې.

ښاغلي ظریف وویل؛ چې د اوکراین په اړه د امریکا محاسبه سمه وه ځکه چې د ده په وینا واشنګټن وکولای شول چې روسیه په اوکراین کې بوخته کړي.

په دې وروستیو کې د افغانستان د ملي امنیت پخواني مشر احمدضیا سراج له ان هیډ ویبپاڼې سره په مرکه کې ویلي؛ چې ایران له افغانستان څخه د امریکا د وتلو بهیر د ګړندي کولو لپاره له طالبانو څخه د یوې وسیلې په توګه کار واخیست.

د ان هیډ ویبپاڼې د راپور له مخې، د ۲۰۲۰ کال په جنورۍ کې د امریکا له خوا د قاسم سلیماني له وژل کېدو وروسته، ایران په مشهد کې د طالبانو دفتر پرانیست.

د افغانستان د ملي امنیت پخواني مشر په دې مرکه کې ویلي چې تهران غوښتل په دې کار سره له امریکا غچ واخلي.

په ۲۰۰۱ کال کې پر افغانستان د امریکا له برید وروسته ایران د بن په غونډه کې مهم رول ولوباوه.

د افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت استازي زلمي خلیلزاد په خپل کتاب کې لیکلي؛ چې جواد ظریف په هغه وخت کې په افغانستان کې د حکومت او نوي سیاسي نظم په جوړولو کې له امریکا سره همکاري وکړه.

ښاغلي ظریف په دې وروستیو کې وویل چې ایران د بن په غونډه کې خپلې ټولې غوښتنې پوره کړې.

شاه محمود میاخیل په ویانا کې دوه جلا غونډو کې د ګډون په اړه په اېکس کې لیکلي: «د جمهوري غوښتونکو خوځښت او ورسره نورو همفکره سیاسي بهیرونو د ملګرو دریځ څرګند دی، چې مونږ د جګړې مخالف او د بین الافغاني ډیالوګ پلوي یوو.»

په ټولنیزو شبکو کې ځینو کسانو ویانا غونډو کې د شاه محمود میاخیل په ګډون نیوکې کړې دي.

ښاغلی میاخیل زیاتوي: «کله چې وایو مونږ د جنګ مخالف، ډیالوګ او سولې ته لیواله یو، نو سوله او ډیالوګ څوک د همفکره کسانو سره نه کوي بلکې د مخالفو فکرونو، بهیرونو او ډلو سره ډیالوګ ترسره کیږي چې په یوې منځګړې لارې باندې د هیواد او د عامو خلکو د ګټو په نظر کې نیولو سره هوکړه وشي.دغو موخو ته د رسېدو لپاره د ټولو خواو سره خبرو ته تیار یو او خبرې ورسره کوو. په غونډو او کنفرانسونو کې برخه اخلو او د بېلابېلو خواو سره اړېکې نیسو.»

میاخیل وایي: «په حقوقي لحاظ، مونږ نه شو کولی چې د یوې دورې ټول کسان مجرم وګڼو بلکې جرم انفرادي مساله ده او که چا جرم کړې وي، د چا مال یې خوړلی وي او یا یې دولتي مال غصب کړې وي، او داسې نورو جرمي مسایلو ته د رسېدو لپاره، مونږ په افغانستان کې یو قانونمند او مشروع نظام ته اړتیا لرو چې قانون بې له توپیره، تعصبه، تبعیضه او په شفافه توګه په ټولو افغانانو باندې یو شانته د با اعتباره عدلي او قضایي ارګانونو له لارې پلی کړي.»

هغه وایي، که په تېرو غږیږو او درس ترې وانه خلو او د راتلونکې لپاره تګلاره جوړه نه کړو، داسې حرکتونه، حاکمیت، غونډې، سیمنارونه، د ایکس سپیسونه، د رسنیزو او د ټولنیزو شبکو بحثونه څه ګټه نه لري او لاسته راوړنه هم نه لري.

میاخیل زیاتوي، چې زاړه روایتونه، بحثونه او تګلارې چې د نظامونو د پرځېدو او د کورنیو جګړو، سیمه ییزو او نړېوالو د سیالیو او نیابتي جګړو لامل ګرځیدلي دي، ترې ډډه وشي او باید د راتلونکي لپاره په نويو روایتونو او تګلارو کار وکړو.

شاه محمود میاخیل طالبانو ته په اشارې وویل، چې طالبان او د دوی مخالفان باید له تاریخ څخه عبرت واخلي او د هېواد او خلکو د خیر ښېګڼې لپاره په خپلو کړنو کې مثبت بدلون راولي.