جواد ظریف: امریکا له افغانستانه د وتلو لپاره له طالبانو سوالګري وکړه

شاه محمود میاخیل په ویانا کې دوه جلا غونډو کې د ګډون په اړه په اېکس کې لیکلي: «د جمهوري غوښتونکو خوځښت او ورسره نورو همفکره سیاسي بهیرونو د ملګرو دریځ څرګند دی، چې مونږ د جګړې مخالف او د بین الافغاني ډیالوګ پلوي یوو.»

په ټولنیزو شبکو کې ځینو کسانو ویانا غونډو کې د شاه محمود میاخیل په ګډون نیوکې کړې دي.

ښاغلی میاخیل زیاتوي: «کله چې وایو مونږ د جنګ مخالف، ډیالوګ او سولې ته لیواله یو، نو سوله او ډیالوګ څوک د همفکره کسانو سره نه کوي بلکې د مخالفو فکرونو، بهیرونو او ډلو سره ډیالوګ ترسره کیږي چې په یوې منځګړې لارې باندې د هیواد او د عامو خلکو د ګټو په نظر کې نیولو سره هوکړه وشي.دغو موخو ته د رسېدو لپاره د ټولو خواو سره خبرو ته تیار یو او خبرې ورسره کوو. په غونډو او کنفرانسونو کې برخه اخلو او د بېلابېلو خواو سره اړېکې نیسو.»

میاخیل وایي: «په حقوقي لحاظ، مونږ نه شو کولی چې د یوې دورې ټول کسان مجرم وګڼو بلکې جرم انفرادي مساله ده او که چا جرم کړې وي، د چا مال یې خوړلی وي او یا یې دولتي مال غصب کړې وي، او داسې نورو جرمي مسایلو ته د رسېدو لپاره، مونږ په افغانستان کې یو قانونمند او مشروع نظام ته اړتیا لرو چې قانون بې له توپیره، تعصبه، تبعیضه او په شفافه توګه په ټولو افغانانو باندې یو شانته د با اعتباره عدلي او قضایي ارګانونو له لارې پلی کړي.»

هغه وایي، که په تېرو غږیږو او درس ترې وانه خلو او د راتلونکې لپاره تګلاره جوړه نه کړو، داسې حرکتونه، حاکمیت، غونډې، سیمنارونه، د ایکس سپیسونه، د رسنیزو او د ټولنیزو شبکو بحثونه څه ګټه نه لري او لاسته راوړنه هم نه لري.

میاخیل زیاتوي، چې زاړه روایتونه، بحثونه او تګلارې چې د نظامونو د پرځېدو او د کورنیو جګړو، سیمه ییزو او نړېوالو د سیالیو او نیابتي جګړو لامل ګرځیدلي دي، ترې ډډه وشي او باید د راتلونکي لپاره په نويو روایتونو او تګلارو کار وکړو.

شاه محمود میاخیل طالبانو ته په اشارې وویل، چې طالبان او د دوی مخالفان باید له تاریخ څخه عبرت واخلي او د هېواد او خلکو د خیر ښېګڼې لپاره په خپلو کړنو کې مثبت بدلون راولي.

د افغانستان د يو شمېر ښځينه لاريون کوونکو، مدني او سياسي فعالانو له خوا په يوه خبرپاڼه کې ويل شوي، چې روزا اوتنبايوا د «امريکا په امر» طالبان يوې نړيوالې غونډې ته ور وبلل او د افغانانو په ځانګړې توګه د ښځو وضعيت يې له پامه وغورځاوه.

په دې خبرپاڼه کې راغلي: «اغلې اوتونبایوا په بې شرمۍ او د ټولو شته نړیوالو او قانوني اصولو خلاف وویل، چې د افغانستان کلتور دا دی، چې ښځې دویم ځای لري او په درېیمه ناسته کې به ګډون نه کوي، او طالبان یې سپین وښودل.»

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي استازې د جمعې په ورځ د (چنګاښ لومړۍ) نېټه د امنیت شورا په غونډه کې وویل چې د دوحې په درېیمه ناسته کې د طالبانو ګډون د دغې ډلې د نورمال کولو او مشروعیت په معنا نه دی.

روزا اوتونبایوا ټینګار وکړ چې هڅه کوي د مشورې کولو لپاره یو بهیر جوړ کړي.

د ښځو د حقونو فعالان او د بشري حقونو نړېوال سازمانونه وايي چې ملګرو ملتونو د طالبانو د شرطونو له امله د دوحې له درېیمې غونډې څخه ښځې ایستلې دي.

اسوشېیټېډ پرېس هم راپور ورکړی چې د ملګرو ملتونو استازي د دوحې په غونډه کې د افغان مېرمنو د نه شتون دفاع وکړه.

د دوحې درېیمه غونډه به دوه ورځې دوام وکړي. د ملګرو ملتونو د سرمنشي استازي پرون په نیویارک کې په یوه خبري غونډه کې وویل چې د غونډې په دویمه ورځ به ښځې هم ګډون وکړي.

د طالبانو هوا پیژندنې ادارې له ‌خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه وړاندوینه په بدخشان، تخار، بغلان، پنجشیر، نورستان، کوڼر، لغمان، کاپیسا، پروان، کابل، ننگرهار، لوگر، میدان وردک، غزنی، پکتیا، خوست، پکتیکا، دایکندی، بامیان، سمنگان، غور، سرپل او فاریاب ولایتونو کې شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د سالنګونو په ګډون په شمالي، لوېدیځو، سوېلي او مرکزي ولایتونو کې د تندو بادونو اټکل هم شوی دی.

د راپورونو له مخې، د وروستیو سیلابونو په پایله کې په بغلان کې تر ۳۰۰ ډېر کسان، په غور کې ۵۰ او په فاریاب ولایت کې نږدې ۶۰ کسان مړه شوي وو.

تېره اونۍ په بامیان ولایت کې د طالبانو ‏د رسنیو دفتر ویلي و، چې (د غبرګولي ۲۵مه) د سېلابونو له امله د دغه ولایت په یو شمېر سیمو کې ۶۰ څاروي تلف شوي، ۲۰۵ جریبه کرنیزه ځمکه، ۱۲ کورونه او شاوخوا ۲۶ کیلومتره سړکونه ویجاړ شوي دي.

نوموړي ویلي،‌ چې په ټول هیواد کې د ګرځندوی د فرصتونو د زیاتولو پلان لري او بیلابیلو سیاحتي، تاریخي او تفریحي سیمو کې به د سیلانیانو لپاره اسانتیاوې رامنځ ته کړي.

په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنیدو وروسته، دغه هیواد ته د سیلانیانو په تګ راتګ کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.

د طالبانو تر کنټرول لاندې باختر خبري اژانس ویلي، چې یوازې د اختر په شپو کې شاوخوا سل زره کسان ننګرهار ته په چکر تللي دي.

بل خوا، په پنجشیر ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست ویلي، چې د اختر په ورځو کې شاوخوا ۲۰ زره کورنیو سیلانیان دغه ولایت ته ورغلي دي.

سره له دې چې د امریکا او بریتانیا په ګډون ډیرو هیوادونو خپلو وګړو ته خبرداری ورکړی چې د امنیتي دلایلو له امله افغانستان ته سفر ونکړي، خو بیا هم د کورنیو سیلانیانو ترڅنګ،‌ ډیر شمیر بهرني سیلانیان هم افغانستان ته په چکر ځي.

د غويي میاشتې په وروستیو کې په بامیان ولایت کې پر بهرنیو سیلانیانو د داعش په یو برید کې درې اسپانوی سیلانیان او درې افغانان وژل شوي وو. په دغه برید کې یو هسپانوي او یو لیتوانیايي وګړي ټپیان شوي هم و.

خو داسې ښکاري چې دغه برید پر بهرنیو سیلانیانو هم کوم اغېز نه دی کړی، ځکه تر هغه وروسته هم بهرنیان افغانستان ته ور مات دي.

خو د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت دې نیمکړتیا ته له اشارې پرته نن یوه خپرپاڼه کې وایي، په ادارو کې د مامورینو د حاضرۍ څارنه د کارونو د غوره تنظیم لپاره کیږي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې د دې پلټنې اساسي موخه دا ده، چې په دولتي ادارو کې هیودوالو کارونه د خنډ او ځنډ سره مخ نشي.

د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده په خپلو په وروستیو ویناو کې ټینکار کړی، چې د ادارو دروازې د ولس پر وړاندې پرانیزی او کارونه یې پر وخت ترسره کړی.

په نورو هیوادونو کې اوس مهال د ادارو حاضري برېښنايي شوې ده، چې دا چاره د مامورینو د حاضرۍ په برخه ګټوره بلل شوې.