د بشري حقونو په شورا کې د افغانستان استازی: خلک د دوحې په غوڼډه کې حضور نه لري

دغې کمېټې وویل، په بحثونو کې باید ښځې حضور ولري او د افغان مېرمنو حقونه باید د غونډې په اجنډا کې شامل شي.

یادې کمېټې د یوې اعلامیې په خپرولو سره وویل، چې په افغانستان کې د ښځو خراب وضعیت راتلونکي نسلونو ته د نه جبرانېدونکي زیانونو لامل کېږي.

د ښځو پر وړاندې د تبعیض د له منځه وړلو په اړه د ملګرو ملتونو کمېټه وايي، چې د دوحې په دریمه ناسته کې د ښځو نه ګډون به د ښځو د حقونو تر پښو لاندې کولو ته دوام ورکړي او په افغانستان کې به د «ښځو پر وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون» نقض کړي.

دغه سازمان زیاتوي، په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې افغان ښځې له زده کړو، کار او په ټولنه کې له ونډې اخیستنې محرومه دي او د ښځو پر وړاندې دغه محدودیتونه مخ په ډېریدو دي.

بل خوا، د دغې کمېټې په اعلامیه کې راغلي، چې ټولو ښځینه کارکوونکو ته یو شان او لږ معاش ټاکلو په اړه د طالبانو وروستۍ پرېکړه د افغان ښځو د توان د له منځه وړلو لپاره یو خصمانه عمل دی.

د ښځو پر وړاندې د تبعیض د له منځه وړلو کمیټې په خپله اعلامیه کې له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د دوحې په درېیمه ناسته کې دې له طالبانو سره د افغان ښځو د حقونو موضوع د بحث محور وګرځوي. دغې کمېټې همداراز ویلي، چې نړۍواله ټولنه باید د افغان ښځو د ملاتړ لپاره هر ډول ممکنه اقداماتو ترسره کړي او هغوی دې نه څنډې ته کوي.

د افغانستان په اړه د دوحې درېیمه ناسته د چنګاښ په لسمه او یوولسمه نېټه ترسره کیږي.

د طالبانو دفاع وزارت نن جعمې - د جنګاښ ۸مه - پر اېکس ټولنزي شبکې یو پیغام کې لیکلي چې د افغانستان د ملي حاکميت د نقض د احتمال په تړاو د پاکستان د دفاع وزیر وروستۍ څرګندونې یو ناسنجیده عمل او د اوبو خړولو هڅه ده چې د هېچا په ګټه به نه وي.

د طالبانو دفاع وزارت زیاتوي چې د پاکستان رهبرۍ ته په کار ده، هېچا ته اجازه ور نه کړي چې په دې حساسو موضوعاتو کې څرگندونې وکړي.

له دې وړاندې د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف په افغانستان کې د ټي‌ټي‌پي د پټنځایونو په نښه کولو په اړه یو ځايي خبري ټلویزیون سره په مرکه کې ویلي و: « که ترهګر له افغان خاورې پر پاکستان برید کولای شي؛ نو ولې یې ځواب ونه وایو؟»

نوموړي په دې وروستیو کې له افغانستان سره د همکارۍ پر نشتوالي اندېښنه څرګنده کړې ده.
هغه وړاندیز وکړ، چې د افغانستان په اړه د پاکستان پالیسي باید له سره وارزول شي.
ښاغلی اصف وایي:« موږ د افغانستان لپاره ډېر څه کړي؛ خو دا هغه انعام دی چې موږ یې د خپلې مهربانۍ په بدل کې ترلاسه کوو.»

د طالبانو دفاع وزارت یو ځل بیا په ډاکه کړې، چې د طالبانو دریځ دا دی چې اجازه نه ورکوي د افغانستان خاوره د کوم بل هېواد په وړاندې وکارول شي.

د ایران د پخواني ولسمشر ابراهیم رییسي په مړینه پسې نن په ایران کې وار مخکې ټاکنو ته رایه پیل شوه.

په دې ټاکنو کې مسعود پزشکیان، سعید جلیلي، مصطفا پورمحمدي او محمد باقر قالیباب ولسمشرۍ ته نوماند دي.

دوی خپلو ټاکنیزو مبارزو کې بیا بیا افغانستان ته د افغان کډوالو د ستنولو خبره کړې ده.

د طالبانو په واکمنېدو پسې له یو میلیون ډېر افغانان ایران ته کډوال شول، خو له تېر کال راهیسې یې د بېرته ستنولو او د ځورولو راپورونو ډېر شوي دي.

نوموړي له تاس خبري اژانس سره مرکه کې زیاته کړې: «البته نړۍ په دې حقیقت پوهېږي. روسیه په دې برخه کې مخکې وه. تر نه منلو ناوخته منل یې هم غوره دي.»

ضمیر کابلوف د ملګرو ملتونو په مشرۍ د افغانستان په هکله د دوحې غونډې درشل کې دا هم ویلي چې په دغه ناسته کې به پر افغان کړکېچ تمرکز کېږي.

خو ښاغلی کابلوف وايي، «دا غونډه به هغه وخت ګټوره وي چې د طالبانو او نړیوالې ټولنې ترمنځ د نږدې او رغنده همکارۍ په ژوندي کولو په تېره د هغو ټولنیزو او اقتصادي ستونزو په حل کې مرسته وکړي، چې افغانان ور سره مخ دي.»

ښاغلی کابلوف د روسیې په استازۍ د دوحې غونډه کې ګډون کوي.

نوموړی وايي، د دې ناستې په څنډه او نورو مناسبو فارمټونو کې به له طالبانو سره خبرې وکړي.

د دوحې دریمه ناسته د جون په دېرشمه د دوو ورځو لپاره د قطر پلازمېنه کې جوړېږي، چې دا ځل پکې د ذبیح الله مجاهد په مشرۍ طالب پلاوی هم ګډون کوي.

ښاغلي جلالي په خپلې اېکس پاڼه لیکلي، سیمه‌ییز او نور هېوادونه غواړي چې پر افغانستان لګول شوي بانکي بندیزونه لرې شي، چې په خبره یې له دغو هېوادونو سره د افغانستان راکړه ورکړه زیاته شي.
‏ ښاغلي جلالي دا رنګه لیکلي، د دوحې په درېیمه ناسته کې هم داسې وړاندوینې کېږي چې ښایي د دغو لګېدلو بندیزونو د لرې کولو لپاره یو شمېر هېوادونه یو لړ وړاندیزونه وړاندې کړي.
هغه وایي، که داسې کېږي ورسره به د راتلونکو غونډو لپاره هم مثبتې پایلې ولري.

ښاغلي جلالي په باور لوېدیځوال هم نه غواړي، د افغانستان سره د تعامل په برخه کې له نورو لوبغاړو شا ته پاتې شي.
که څه هم چې د دوحې ناستې ته د ګوتو په شمېر ورځې پاتې دي؛ خو طالبان ترېنه زیاتې تمې لري.

هغو په دې باور دي، هماغه شان چې ملګرو ملتونو په ځینو برخو کې د دوی شرطونو ته غاړه اېښې ښایي د بندیزونو د لرې کولو په برخه کې هم ورسره ورته چلند وشي.
خو ځیني نور بیا وايي، تر هغې چې طالبانو په افغانستان کې د بشري حقونو په تېره بیا د ښځو حقونو منلو ته غاړه نه وي اېښي؛ نو داسې نه ښکاري چې لوېدیځوال به له دغې ډلې سره مثبت تعامل ته زړه ښه کړي.