د شاه امان خان له نوم او انځورونو سره د طالبانو دښمني او د پخوانیو چارواکو غبرګونونه

د دې لوبې لومړۍ نیمايي ۱-۰ د تاجکستان په ګټه پای ته ورسېده.

افغانستان د لوبې په دویمه نیمايي کې هم کومه مثبته نتیجه تر لاسه نه کړه او افغان لوبډله په دې سياليو کې د دويمې پرله پسې ماتې سره مخ شوه.

تاجکستان د لومړۍ نیمايي په ۴۲مه دقیقه کې د (دالیوف) په پنالټي سره افغان لوبډلې ته یو ګول ورکړ او لوبه په همدې پايلې سره پای ته ورسېده.

افغان لوبډلې په دې سيالیو کې په خپله لومړۍ لوبه کې د قرغزستان لوبډلې څخه په څلورو ګولونو ماتې خوړلې وه.

په دغو سیالیو کې افغانستان، ایران، تاجکستان، قرغزستان، ازبکستان او ترکمنستان لوبډلې ګډون لري.

د افغانستان لوبډله په لومړي ګروپ کې د قرغزستان او تاجکستان له لوبډلو سره ده.

دغه سيالۍ د ۱۴۰۳ کال د چنګاښ په ۱۳ د قرغزستان په کوربتوب په جلال اباد ښار کې پيل شوې او د همدې مياشتي تر ۲۳مې نېټې به دوام وکړي.

د دغو سیالیو ګروپي پړاو به د لوبو د نومرو ترلاسه کولو په اساس تر سره کيږي.

د دواړو ګروپونو مخکښې لوبډلې به د اتلولۍ مقام د تر لاسه کولو لپاره د سیالیو پای لوبه کوي.

د دواړو ګروپونو دویمې لوبډلې به د درېیم مقام لپاره او درېیم به د پنځم مقام لپاره سیالۍ تر سره کړي.

د دې سيالۍ لوبڅاره یوه ایرانۍ ښځینه لوبغاړې مهسا قرباني وه.

د طالبانو پوهنې وزارت د يکشنبې په ورځ په يوه اعلاميه کې ويلي، چې دوی هېڅ ښځینه ښوونځي ته د فعالیت اجازه نه ده ورکړې.

اعلاميه زياتوي: « ځینو وګړو او رسنیو په خپلو غیر حقیقي راپورونو کې ادعا کړې، چې د پوهنې وزارت د ښځینه و ۴۷ بابه هغو ښوونځیو ته تر شپږم ټولګي پورته د فعالیت اجازه ورکړې، چې د یاد وزارت معیارونه یې پوره کړي دي، دا حقیقت نه لري.»

په افغانستان کې واک ته د طالبانو په رسېدو دې ډلې له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځي او د لوړو زده کړو مرکزونه بند کړي او له شاوخو درېيو کلونو تېرېدو وروسته يې لا هم پرانيستلو ته هيلې نه شته.

وزارت په دې اعلاميه کې له دې سره - سره د شپږم ټولګي پورته د نجونو د ښوونځيو او لوړو زده کړو د مرکزونو د پرانيستلو په اړه څه نه دي ويلي.

د طالبانو د پوهنې وزارت له رسنيو غوښتې، چې د ژورناليزم اصول مراعت او د خلکو د ذهنیت په روښانولو کې برخه واخلي.

د طالبانو دغه وزارت همدا ډول له ټولو رسنيو غوښتنه کړې، چې د افغانستان د بيارغونې، سوکالۍ او پرمختګ برخو ته لومړيتوب ورکړي.

طالبان تر ډېره هڅه کوي، چې په رسنيو کې پر دې ډلې د انتقادي راپورونو مخه ونيسي او يوازي د دوی لاسته راوڼې نشر کړي.

طالبانو د دې ښځې د هويت په اړه څه نه دي ويلي.

د دې ډلې په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغې ښځې ته د بلخ په ولایتي محکمه کې د طالب چارواکو، د محکمې د مراجعینو او د بلخ د ګڼو اوسېدونکو په حضور کې سزا ورکړل شوې.

یوازې په تېره یوه اونۍ کې طالبانو په بادغېس، روزګان، پکتیکا، کندهار، غزني او پروان ولایتونو کې تر ۳۰ ډېر کسان د بېلابېلو جرمونو په تور په دورو وهلي دي.

د طالبانو له خوا خلکو ته د جسمي سزا ورکول د هېوادونو له بېلابېلو غبرګونونو سره مخ شوي دي.

دبشري حقونو نړۍوالو سازمانونو دا ډول سزا غندلې او د لغوه کولو غوښتنه يې کړې ده.

له دې اندېښنو سره سره د طالبانو ډلې په ټول افغانستان کې د دورو وهلو سزا ته دوام ورکړی دی.

له کندهار څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د یکشنبې په ورځ وویل، چې د سپین بولدک ولسوالۍ په وېش بازار کې د صرافۍ لوی مارکېټ وروسته تر هغه په بشپړ ډول وتړل شو، کله چې طالبانو د جوازونو د نه درولودلو له امله ډېری هټۍ بندې کړې.

د دې مارکېټ د هټیو يو شمېر خاوندان زياتوي، چې د طالبانو د افغانستان بانک د جواز جوړولو لپاره شرایط سخت کړي او دوی توان نه لري، چې دغه شرایط پوره کړي.

د سرچینو په خبره؛ اوس طالبان په زور غواړي پر ټولو دغه اصول پلي کړي.

سرچينې وايي، چې نن سهار طالبانو له وسلو سره د دوی هټیو ته ننوتلي دي او خلک يې ګواښلي دي.

صرافان وايي، چې افغانستان بانک د جواز اخیستلو لپاره لوړ قیمت ورته ټاکلی او دا د ډېرو کسانو تر توان لوړه خبره ده.

تېره مياشت په کندهار کې د صرافۍ تر ټولو لوی مارکېت کاروباريانو ويلي وو، چې افغانستان بانک صرافان مجبوره کړي، څو «د زر لکه افغانۍ د سرمايې په درلودلو سره باید په سل لکه افغانۍ د فعالیت جواز» تر لاسه کړي.

د صرافۍ په دې مارکيټ کې په سلګونه کسان په خپلو شخصي کارونو بوخت دي.

د دې مارکېت د صرافانو تازه اندېښنې دا دي، چې که دا شرایط اسانه نه شي مجبور دي، چي صرافۍ پرېږدي او زرګونه کسان به بې روزګاره شي.

ځايي طالب چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ويلي.

دا سیالۍ له ۲۰۱۷ کال راهیسې د غازي امان الله خان لېست اې سیالیو په نوم ترسره کیږي او په همدې نوم د کرېکټ له نړۍوالې شورا سره هم ثبت دی.
افغان خبریال جعفر هاند په خپل اېکس کې د کرېکټ بورډ پر دې پرېکړې په نیوکې سره لیکلي: «هیله ده د افغان کرېکټ بورډ مسوولین او مطبوعاتي همکاران په خپلو اعلامیو او خبرپاڼو کې د دغو سیالیو رسمي او بشپړ نوم ولیکي. په ځینو اعلامیو کې یې نوم پوره لیکل شوی نه دی. کرېکټ همداسې د ولس محبوبه لوبه پرېږدئ.»
له دې سره، یوه بل افغان خبریال وحید فیضي هم په نیوکې سره په خپله فېسبوک پاڼه کې لیکلي: «د افغانستان کرېکټ بورډ هم د نورو په پل قدم کیښود او د سترو کورنیو لېست اې سیالیو په اړه یې د خبرونو او خبرپاڼو څخه د غازي امان الله خان نوم اېستلی دی.»

د افغانستان کرېکټ بورډ په خپله فېسبوک پاڼه کې لیکلي، چې اووم پړاو اتصالات لېسټ اې یو ورځینۍ سیالۍ د څلورو پیاوړو لوبډلو ترمنځ د لومړي ځل لپاره د کندوز ولایت د کرېکټ په لویغالي کې د چنګاښ له ۲۰مې د زمري تر ۴مې پورې ترسره کیږي.
په دغو سیالیو کې څلور بېلابېلې لوبډلې، ماهیپر ستوري، میوند اتلان، پامیر لیجېنډز او هندوکش سټرایکرز ګډون لري، چې په لومړۍ لوبه کې به یې د میوند اتلان لوبډله د پامیر لیجېنډز لوبډلې پر وړاندې د سیالۍ ډګر ته ښکته شي.
د دغو سیالیو د مهالوېش له مخې به ټول ګډون کوونکې لوبډلې له یو بل سره دوه ځلې مخامخ شي او هره لوبډله به ۶ لوبې ترسره کوي.

طالبان د شاه امان خان له نوم او انځور سره ځانګړی حساسیت ښيي.
دغې ډلې نږدې دوه اونۍ وړاندې په تورخم کې د شاه امان الله خان غازي او باچا خان پر انځورونو تور رنګ موښلی و.
دا پېښه تر هغه وروسته چې رسنیزه شوه، وړمه ورځ څو ځوانانو له دغه انځور څخه تور رنګ پاک او بېرته یې سپین کړ، خو طالبانو بیا د شاه غازي امان الله خان انځور لېرې او پر ځای یې خپل بیرغ ځای پر ځای کړ.
پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان له ملي راډیو ټلوېزون او تېر کال په پکتیا ولایت کې هم له پوهنتون څخه د نوموړي انځورونه لېرې کړل شوي وو، چې د افغانانو له پراخو غبرګونو سره مخ شوی و.