طالبانو د کابل شهزاده سرای او ورڅېرمه سیمو کې د ګرځنده صرافانو پرفعالیت بنديز ولګاوه

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۸مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ د ننګرهار ولایت د تورخم له لارې ۳۹ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۸۹ تنو ته رسیږي او ۴۸ کورنۍ چې د غړو شمیر یې ۲۶۱ تنو ته رسیږي د سپین بولدک له لارې د پاکستان حکومت له لوري په زور راستانه کړل شول.

همدارنګه د دغه وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې۷۶۷ تنه افغان کډوال د هرات ولایت د اسلام کلا او ۱۳۹۹ تنه د نیمروز ولایت د ورېښمو پله له لارې د ایران حکومت له لوري په زور او خپله خوښه راستانه کړل شول.

طالبانو وايي، له ګاونډیو هېوادونو راستانه کړل شوي اړمن کډوال یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان دفتر، د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ او د خوړو نړیوال پروګرام دفترونه ته ورپيژندلي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ مشر په پاکستان د خپل درې ورځنې سفر په لومړۍ ورځ په پیښور کې له افغان کډوالو سره کتلي، او ژمنه یې چې د کډوالو د ټولو ستونزو په اړه به د پاکستان له حکومت سره خبرې وکړي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو د ادارې د شمېرو له مخې دا مهال په پاکستان کې شاوخوا دوه میلیونه افغان کډوال ژوند کوي چې له ډلې یې ۱،۳ میلیونه یې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ د ثبت کارتونه لري.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ازموینو ملي ادارې نن خپله اېکس پاڼه دغو نیوکو ته غبرګون کې ویلي چې د ځوانانو د کډون کمووالي په تړاو ځیني ارقام ورکول کیږی له حقیقت لرې دي او د ازموینې ملي ادارې له لوري کوم رسمي ارقام نه دي.

د طالبانو د ازموینې ملي اداره زیاتوي « دا چې د کانکور ازموینه لا پای ته نه ده رسېدلې او متفرقه ازموینه پاتې ده، نو ازموینو ملي اداره به د یادې ازمونې له اخیستو وروسته به د کډونوالو دقیق شمېر له هېوادوالو او همدرانګه له رسنیو سره شریک کړي.

د طالبانو د شمېرو له مخې ۱۴۰۳ کال کې تر اوسه څلور ځلې ازمونیه اخیستل شوې چې ۹۷۲۶۴ کسانو پکې ګډون کړی دی.

د طالبانو عامې روغتيا ورازت هغه ولایتونه ندي مشخص کړي، چې دغه کمپاين پکې پلي کيږي.

«د پولیو پرته افغانستان» سازمان د دوشنبې په ورځ په اېکس پاڼه کې د پوليو ضد اړوند په خپل يوه بيان کېد افغانستان له خلکو وغوښتل، چې د ماشومانو د پولیو د له منځه وړلو لپاره د واکسین د پروګرام له کارکوونکو سره همکاري وکړي.

د رسمي راپورونو له مخې تېر کال په افغانستان کې د پولیو شپږ مثبتې پېښې ثبت شوې وې.

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې هغه دوه هېوادونه دي چې د پولیو په له منځه وړلو نه دي بریالي شوي.

پوليو يو ويروس دی، چې د اخته کس د ملا سره د تماس او يا پرنجي له لارې خپرېږي او زياتره يې تر پنځو کلونو کم عمره ماشومان اغېزمن کوي.

ډیری ناروغان هیڅ نښې نلري، مګر لوړه تبه، د ستوني درد، سر درد، د زړه درد او د بدن درد د پولیو عامې نښې دي.

په یوه ویډیو کې چې د دغو سرچینو لخوا را استول شوې، لیدل کیږي چې یو شمیر خلک دا بیرغونه په یوه کوڅه کې راښکته کوي او څیري یې.

په هغو انځورونو کې چې سرچینو لیږلي، لیدل کیږي چې مات شوي بیرغونه په ځمکه پراته دي.

د دغو سرچینو په وینا هغه کسان چې دغه کار یې کړی د «طالبانو» غړي دي.

په کابل او هرات کې طالب چارواکو ویلي چې دوی به د محرم په میاشت کې د شیعه ګانو د ماتم د مراسمو امنیت ټینګوي.

د هرات یوه شیعه کس افغانستان انټرنشنل ته وویل، «هغوی ژمنه وکړه چې د شیعه ګانو د مراسمو امنیت به ساتي او کولای شي چې خپل مراسم په خوندي توګه ترسره کړي. نو دا څنګه امنیت دی چې دوی زموږ بیرغونه ماتوي؟»

هغه زیاته کړه: «امنیه قوماندان، امربالمعروف او د دوی والي وايي چې موږ به ستاسو امنیت ونیسو. نو دا څوک دي چې بيرغونه غورځوي او ماتوي؟»

یو شمېر نورو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې په هرات کې د طالبانو د امربالمعروف ادارې کارکوونکو له هټیو او کورونو څخه د عاشورا بیرغونه راټول کړي او خلکو ته یې خبرداری ورکړی، چې د دا ډول بیرغونو د پورته کولو اجازه نه ورکوي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق له لوري د دوشنبې په ورځ د (چنګاښ ۱۸مه) په یوه تازه خپاره شوي راپور کې ویل شوي، چې په افغانستان کې ماشومان له سختو رواني ناروغیو سره مخ دي.

همدارنګه د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق وايي، نږدې ۱۵ سلنه ماشومان په ژور خپګان اخته دي.

د یونېسف له لوري په خپاره شوي راپور کې ویل شوي، چې د جګړې میراث، کورنۍ کډوالي او بې ځایه کېدل، دوامداره طبعي پيښې، د بې وزلۍ لوړه کچه، او د چاودیدونکو توکو څخه د زیان ګواښونو د رواني روغتیا ننګونې لاپسې ډېرې کړې.

همدارنګه یونېسف وايي،‌ د دغو ننګونو پيچلتیا او پراخېدل د نجونو د زده‌کړو دوامداره بندیزونه دي، چې د کارموندنې او غوره راتلونکي لپاره د دوی هیلې محدودې، او د روغتیا پاملرنې او روانې روغتیا په څېر بنسټیزو خدمتونو ته د دوی لاسرسی لږ کړی.

یونېسف وايي، پلان لري چې په ۲۰۲۴ کال کې د ماشومانو لپاره د ډېرو مناسبو ځایونو په جوړولو، د رواني روغتیا د خدمتونو د وړاندې کوونکو د روزنې، او په ښوونځیو او روغتیايي مرکزونو کې د رواني روغتیا په اړه د بحثونو پراخوالو سره، ۳،۶ میلونه نورو ماشومانو او پالونکو لپاره د رواني روغتیا په برخه خدمتونه وړاندې کړي.

په راپور کې ویل شوي چې، په ۲۰۲۳ کال کې یونېسف په افغانستان کې نږدې ۳۰۰۰ د رواني روغتیا په برخه کې ټولنیز کارکونکي ورزول چې نږدې نیمايي یې ښځې وې.

دا په داسې حال کې ده، چې تېرکال یونېسف د افغانستان په ‍۳۴ ولایتونو کې نږدي څلور میلیونه ماشومانو ته د رواني روغتیا په برخه کې مرستې برابرې کړې وې.