د هند د دفاع وزیر اعلان وکړ چې د جمو او کشمیر په کاتوا سیمه کې د وسله والو کسانو د پوځ پر کاروان د برید په پایله کې لږ تر لږه پنځه هندي پوځیان وژل شوي دي. راجنات سینګ وویل چې د ترهګرۍ ضد عملیات روان دي او سرتیري په سیمه کې د سولې او نظم د راوستلو هوډ لري.
د راپورونو له مخې په دغه پوځي کاروان د دوشنبې په ماسپښین د ۱۸ کسانو له خوا برید وشو، چې په ترڅ کې یې ۶ تنه ټپیان شول.
د یکشنبې په ورځ د کشمیر په مدگرام او فریسال چینیګام کلیو کې په وسله والو نښتو کې دوه هندي سرتیري او شپږ وسلوال ووژل شول.
په کشمیر کې چې زیاتره نفوس یې مسلمانان دي، له ۲۰۰۹ کال راهیسې د هند پر ضد په جګړه بوخت دي او په دغو جګړو کې په لسګونو زره کسان وژل شوي دي.
هند پر پاکستان تور لګوي چې په سیمه کې د اورپکو ملاتړ کوي، خو اسلام اباد دا تور ردوي.
پاکستان د ډيورنډ کرښې ته څېرمه له افغانستان سره د بلوچستان ایالت په کلا سیف الله سېمه کې یو نوی ټرمېنل جوړوي. د دې ټرمېنل د جوړولو موخه د ترهګريزو فعالیتونو څېړل، د غیر قانوني سوداګرۍ کنټرول او د خلکو د غیر قانوني تګ راتګ مخنیوی یاد شوی.
نېشن ورځپاڼې د سې شنبې په ورځ (د چنګاښ۱۹مه) راپور ورکړ، چې دغه ټرمېنل به له افغانستان او منځنۍ اسیا سره د سوداګرۍ لپاره د بدیل لارې په توګه وکارول شي.
پاکستاني چارواکو په رسمي ډول د دغه ټرمېنل د جوړېدو په اړه څه نه دي ویلي.
دا ټرمېنل به په ۳۵ هکتاره ځمکه کې د ۲۴ میلیارده پاکستانۍ کلدارو په لګښت د ۶۰ میاشتو په موده کې د پاکستان خواته د ډيورنډ کرښې په نقطه کې جوړيږي.
نیشن ورځپاڼې لیکلي، چې دا ټرمېنل به تر جوړېدو وروسته د ګمرکونو، فدرالي تحقیقاتو ادارې، د ثبت او راجستر ملي ادارې، د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې ادارې او کشفي او امنیتي ادارو په ګډون په ټولو رسمي او عملیاتي دفترونو اسانتیاوې برابرې شي.
اسراییلي ټانکونه د دوشنبې په ورځ د غزې ښار مرکزي سیمو ته له بېلابېلو لارو پرمختګ کړی او اسراییلي ځواکونو د یوې شپې بمبارۍ وروسته چې د غزې د چارواکو په وینا؛ لسګونه تنه یې وژلي، فلسطینیانو ته امر کړی چې له خپلو سیمو ووځي.
د غزې اوسیدونکو ویلي، چې ټوله شپه سخت هوایي بریدونه او د توپخانې ډزې شوي او د حماس او اسراییلي ځواکونو ترمنځ د تېرو نهو میاشتو تر ټولو سخته جګړه روانه ده.
دا په داسې حال کې ده، چې د اوربند تړون لپاره څو اړخیزې خبرې اترې په شدت سره روانې دي.
د فلسطین په شمال کې د غزې ښار یو له لومړنیو سیمو څخه و، چې اسراییلي پوځیان د جګړې په پیل کې ورننوتل.
په دغه سیمه کې د اورپکو سره جګړه لا هم دوام لري او ملکي خلکو مجبوره شوي، چې بل ځای ته پناه ویسي.
دغه خلک تر دې وړاندې هم څو ځلې مجبوره شوي وو، چې خپل کورونه پرېږدي.
د ښار نږدې ټوله برخه ویجاړړه شوې ده.
د سیمې اوسېدونکو ویلي، چې د غزې ښار په شاوخوا سیمو کې له شپې تر سهاره پورې بمباري روانه وه.
دوی ویلي؛ بېلابېلې څو پوړیزې ودانۍ په بمبارۍ کې ویجاړې شوې دي.
د غزې ملکي اضطراري خدماتو ادارې ویلي؛دوی باور لري چې لسګونه کسان وژل شوي، خو په ختیځ کې په درج او طفح او په لویدیځ کې تل الحوا، صبرا او رمل کې د روانو عملیاتو له امله بېړنۍ ډلې نه دي توانیدلي چې مرستې ته ځان ورسوي.
د غزې اوسیدونکو ویلي، چې اسراییلي ټانکونه د دوشنبې په ورځ له درېیو لورو څخه پرمختګ کړي او د غزې ښار زړه ته ورسیدلي او اسراییلي ځواکونو له هوا او ځمکې څخه سخت بریدونه کړي دي.
دې کار په زرګونو خلک مجبوره کړي، چې له خپلو کورونو څخه د خوندي سرپنا په لټه کې شي، چې د ډېری لپاره یې موندل ناممکن وو او ځینې یې د سړک په غاړه ویده شوي دي.
د غزې ښار اوسیدونکو ویلي، چې یو ټانک خلک مجبور کړل چې د لوديځ پر لور ولاړ شي.
د غزې د ښار اوسېدونکی عبدالغني چې خپل بشپړ نوم یې نه دی ښودلی ویلي: " دښمن زموږ شاته دی او سمندر زموږ په مخ کې دی، موږ به چیرته ځو؟".
عبدالغني رویټرز ته وویل: "د الوتکو او ټاکنو څخه پر کورونو او سړکونو اور وریږي. خلک ټولو لورو ته منډه کوي او هیڅوک نه پوهیږي چې چیرته لاړ شي."
د افغانستان د طالبانو اړوند المرصاد وېبپاڼه لیکي، چې که د پاکستان پوځ په پښتونخوا کې امریکايي عسکرو ته ځای ورکوي؛ نو پایلې به یې خطرناکې وي.
وېبپاڼه زیاتوي؛ د پاکستان د پوځ د نادرستو پرېکړو له امله په وروستو کې د پاکستاني طالبانو د تحریک په تشکیلاتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.
دغه وېبپاڼې په تازه لیکنه کې چې نن دوشنبه خپره شوې ویلي، چې د پاکستان پوځ تل د "غرب ډول ته نڅېدلی، د غرب په غوښتنه یې د سوات او وزیرستان په مسلمانانو اسراییلي ظلمونه پیل کړل".
المرضاد زیاتوي: "د همغه ظلمونو نتیجه وه، چې د پاکستان مجاهدین د پاکستاني طالبانو تحریک (TTP) په نوم بدل او د پوځ پر وړاندې یې جهاد پیل کړ."
د طالبانو دغې وېبپاڼې د پاکستان پر خلکو غږ کړی، چې که د پوځ دا ډول پرېکړو مخنیوي ونه کړي؛ نو د پوځ د بل کړي اور لمبې به تر دوی هم ورسیږي.
تازه د پاکستان پوځ په پښتونخوا کې له امریکايي پوځیانو سره شریک پوځي تمرینات پیل کړي دي، چې دغې چارې د ټي ټي پي په ګډون د یو شمېر سیاستوالو غبرګونونه راپارولي دي.
د رویټرز خبري اژانس د یو ځانګړي رپوټ له مخې؛ د سپوږمکۍ وروستي انځورونه ښيي چې د ایران په دوو مهمو بالستیک توغندیو تاسیساتو کې لوی پراخوالی راغلی. د دغه رپوټ له مخې؛ د سپوږمکۍ انځورونه د دوه امریکایي څیړونکو له خوا ارزول شوي، چې د توغندیو د تولید ډېرېدل ښيي.
دغه موندنې د درېیو لوړ پوړو ایراني چارواکو له خوا تایید شوي دي.
د توغندیو د تولید مرکزونه د ایران له خوا روسیې سره د ۲۰۲۲ کال د اکتوبر میاشتې د هغه تړون څخه وروسته پراخ شوي، چې پکې ایران موافقه کړې وه، چې روسیې ته توغندي ورکړي.
روسیه دغه توغندي د اوکراین سره په جګړه کې کاروي.
د امریکا د چارواکو په وینا؛ تهران د یمن حوثي یاغیانو او د لبنان ملېشه حزب الله ته هم توغندي ورکوي، چې دواړه د ایران په ملاتړ د اسراییل پر ضد د مقاومت د محور غړي دي.
د مارچ په میاشت کې د مدارس پوځي اډې څخه د تجارتي سپوږمکۍ شرکت پلانیټ لابراتوار له خوا اخیستل شوي انځورونه او په اپریل کې د خوجیر توغندیو تولید کمپلیکس کې له ۳۰ څخه ډېرې نوې ودانۍ لیدل کیږي، چې دواړه دغه مرکزونه تهران ته نږدې موقعیت لري.
هغه د سپوږمکۍ انځورونه چې د رویټرز له خوا بیا کتل شوي، ښیې چې په دغو مرکزونو کې ډېری ودانۍ د لویو خاورو ډېریو پر مټ مټ احاطه شوي دي.
په مونټري پوهنتون کې د نړۍوالو مطالعاتو د مډلبري انسټیټیوټ پروفیسر جیفري لیوس وویل، دا ډول د خاورو ډېري د توغندیو له تولید سره تړاو لري او د دې لپاره ډیزاین شوي، چې په یوه ودانۍ کې د چاودنې له امله نږدې نورو ودانیو ته د زیان اوښتو مخه ونیسي.
لویس وویل؛ د دغه مرکزونو د عکسونو له مخې، د توغندیو د مرکزونو د پراختیا چارې د تیر کال په اګست کې په خوجیر کې او د اکتوبر په میاشت کې په مدارس کې پیل شوې دي.
کارپوهان وايي؛ په منځني ختیځ کې ایران تر ټولو ډېر توغندي لري او اټکل کیږي چې د ۳۰۰۰ څخه ډېر توغندي د توغندیو ډولونه ولري، چې دودیزو او د اټومي وسلو د لېږد لپاره ډیزاین شوي ډولونه پکې شامل دي.
درې ایراني چارواکو، چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، تایید کړې چې ماډریس او خجیر مرکزونو کې د دودیزو بالستیک توغندیو تولید ډیر شوی دی.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مخکښ غړی ګیله من وزیر په وروستۍ مرکه کې ویلي، چې په زندان کې د پاکستاني استخباراتو له خوا ورسره شويو شکنجو په اړ یې ځانګړی کتاب «د یویشتمې پېړۍ دوزخ» په نوم کتاب د چاپ لپاره چمتو کړی.
د مرګ او ژوند سره لاس او ګرېوان ګیله من وزیر د شپږ خویندو کوچنی ورور دی.
ګیله من وزیر د افغان خبریال سعید شینواري د یوټیوپ له چېنل سره په یوه مرکه کې د زندان ترخې خاطرې بیان کړي دي.
ګیله من وزیر په دغه مرکه کې ویلي، چې د خپل یو کلیوال سره د پېښور هوايي ډاکر ته په لاره و، چې د پاکستان پوځ له پلټنې سره مخ شو او کله چې هغه ورته خپله شناختي کارت وښود؛ نو پوځي چې په کمپیوټر کې د دغه کارت څېړنه وکړه، د ده کارت د پاکستان د څارګرو ادارو په تور لېست کې شامل و.
ګیله من وزیر د پاکستاني پوځیانو له لوري د نېول کېدو وروسته د څېړونو په موخه نامعلوم ځای ته انتقال شو داسې ځای چې نه شپه او نه هم ورځ په کې معلومېده.
ګیله من وزیر په دغه مرکه کې په زندانونو کې د پاکستان د څارګرې ادارې غیر انساني شکنجو څخه پرده پورته کړې ده.
دی همدراز زیاتوي، چې د څېړونو پر مهال پاکستاني استخباراتی مامورینو دومره شکنجه کړ، چې د لاسونو نوکان یې ورڅخه و وېستل او برقي شارټونه، سرچپه ځوړوندول یوه عادي چاره کرځېدلې وه.
ګیله من وزیر وايي؛ د پاکستان استخباراتي ادارې په زندان کې په میاشتو - میاشتو د خوب کولو موقع نه ورکول کېده.
ګیله من وزیر ویلي، چې د زندان شکنجې دومره سختې وې چې کله به یې ویل کاش پښتنو دا ظلمونه په خپلو سترګو لیدلی وی.
ګیله من وزیر په دغه مرکه کې کېسه کوي، چې د څېړونو پر مهال پاکستاني استخباراتي ادارو مامورینو ورته هغه ویډیو ښکاره کړه، چې دی پکې ښکاري چې د پاکستان ملي سرود په احترم نه دی پورته شوی؛ خو بیا په یو بله ویډیو کې د افغانستان ملي سرود ته په احترام ولاړ دریږي؛ نو د پاکستان څارګرې ادارې مامورینو ورته ویلي:" ایا تاسې غدار نه یاست؟"
ګیله من وزیر د مرکې په یو برخه کې وايي، چې د پاکستان په زندان کې ورته د پاکستاني څارګرې ادارې مامورینو ویل، چې افغانستان د دوی دوښمن دی او ګیله من د دوښمن پلوي کوي.
دی زیاتوي؛ پاکستاني پوځیانو په دې هم ډېر شکنجه کړی، چې دوی دا نعره وهي چې د ترهګرۍ ترشا پوځي دریشي ده.
ګیله من وزیر ټینکار کړی، چې د مبارزي اصلي هدف یې پښتانه په خپلو حقونو باندې پوه کول دي؛ ترڅو دوست او دوښمن وپېژني.
د ګیله من وزیر څخه په زندان کې په جبري ډول ویډیويي بیان ثبتولو په اړه وايي، چې نه یې غوښتل دا ویډيو ثبت کړي؛ خو داسې نشه يي مواد ورکړل شول، چې هغه هېڅ په ځان نه پوهیږي چې دا بیان یې په څه ډول ثبت کړی دی.
په هغه ویډیويي بیان کې ګیله من وزیر شاته د پاکستان بیرغ ښکاري او دی پېښماني په ډاکه کوي، چې هغه د پاکستان د پوځ خلاف خبرې کړي او بښنه یې غوښتې ده؛ خو ګیله من وايي؛ هغه بیان د شکنجو لاندې ثبت شوی و.
د شپږ خویندو کوچنی ورور او د یوې لور پلار ګیله من وزیر وايي، چې د پاکستاني پوځیانو او ټي ټي پي تر منځ د جګړو له امله کډوالۍ ته اړ شو او درېیم ټولکې کې ور څخه ښوونځی پاتې شو او کورنۍ د لاسنوي لپاره پلار یې لاس مزدورۍ ته مخه کړه؛ خو قومي جذبې دې ته اړ کړی، چې د پښتون ژغورنې غورځنګ برخه شي او د قام د بېدارۍ لپاره شپه او ورځ یوه کړي.
ګیله من وزیر د یو سیاسي مبارز ترڅنګ شاعري هم کوي، چې د افغان وطن او ولس روانې ستونزې په کې بیان کړي دي.
له اسلام اباد څخه راپورونه وايي، چې د ګیله من وزیر صحت له پخوا څخه ښه شوی او د دې وړ دی، چې د درملنې لپاره بهرني هېواد ته انتقال شي.
ګیله من وزیر پرون ماښام د پاکستان پلازمېنه اسلام اباد په بي۱۷ سیمه کې د څو کسانو په برید کې سخت ټپي شوی و.
د پښتون ژغورنې غورځنګ سرچینې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې ګیله من وزیر د پاکستان پوځ په تور لېست کې دی او د هغه د انتقالولو د ستونزو د جوړېدو وېره شته دی.
سرچینې زیاتوي؛ ډاکترانو ورته اجازه ورکړې ده، چې د ګیله من وزیر تنفسي ستونزه له پخوا څخه ښه شوې ده او د انتقال وړ دی.