طالبان: که له اسراییل سره مو کډه پوله درلودی نو جګړې ته مو وردانګل

د امریکا حکومت د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ په ۲۹ د قطر په دوحه کې له طالبانو سره د سولې تړون لاسلیک کړ.

ډیری منتقدین په دې باور دي، چې دغه تړون د افغانستان د اسلامي جمهوریت د سقوط او کابل ته د طالبانو د ننوتلو لاره هواره کړه.

د کډوالۍ نړیوال سازمان په یوه نوي راپور کې ویلي چې د ۱۴۰۰ کال په زمري میاشت کې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې، انفلاسیون د پام وړ لوړ شوی، چې د هېواد تر نیمایي زیات نفوس له بې وزلۍ سره مخ دی.

ددې سازمان په راپور کې راغلي، چې شاوخوا ۷۰ سلنه افغانان چې ایران ته کډوال کیږي وايي، د کاري فرصتونو د نشتوالي له امله یې خپل هېواد پرېښی دی.

دغه سازمان زیاتوي، له ایران د راستنېدونکو افغانانو شمېر هم د پام وړ دی، چې په ۲۰۲۳ کال کې شاوخوا یو میلیون افغانان له ایران راستانه شوي دي.

دغو ۷۰ سلنه راستنېدونکو په ایران کې د اوسیدو قانوني اسناد نه لرل.

د کډوالۍ نړیوال سازمان وايي ډېری افغانان د پاسپورټونو او ویزو د ترلاسه کولو په برخه کې د ستونزو له امله نورو هېوادونو ته په غیر قانوني توګه کډوالي غوره کوي، چې په عمده توګه له پولې هاخوا انساني قاچاقبرانو ته پیسې ورکوي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان راپورونه وايي هغه افغانان چې د سفر کولو اسنادو ته لاس رسی نه لري د پولو په اوږدو او په ګاونډیو هېوادونو کې له کواښونو په ځانګړي توګه بشري حقونو د سرغړونو له زیاتوالي سره مخامخ دي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان زیاتوي چې دغه افغانان له «ظالمانه، غیر انساني او سپکاوي» چلند سره مخامخ دي.

په همدې حال کې د کډوالۍ نړۍوال سازمان ددې راپورنو په ادامې سره له هېوادونو غوښتي دي، چې تر هغې دې د افغانانو اېستل وځنډوي تر څو چې هغوی خپل هېواد ته "خوندي، باعزته او داوطلبانه" ستنېدو شرایط برابر شوي نه وي.

خو پاکستان او ایران حکومتونو په وروستیو میاشتو کې د بې اسنادو افغان کډوالو د اېستلو لړۍ ګړندۍ کړې ده.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت لخوا د ورکړل شوو معلوماتو له مخې هره ورځ له دواړو هېوادونو څخه تر ۱۰۰۰ ډېر افغان کډوال اېستل کېږي.

د پنجاب صوبې چارواکو د جمعې په ورځ رویټر ته ویلي، لاهور کې ۴۴ کاله وروسته بیا د ډېر ورښت ریکارډ مات شو.

د دوی په خبره، دې ورښت کې تر شپږو کسان لاهور کې مړه شوي دي.

د پنجاب ګاونډ ته په پښتونخوا کې هم د وروستي ورښت له امله د دوولسو ماشومانو په ګډون تر څلرویشتو کسانو خپل ژوند له لاسه ور کړی دی.

ملګري ملتونه او نړیوالې ادارې اکستان د سختې هوا او اقلیمي بدلون له امله ډېر زیانګالی هېواد بولي.

پر ۲۰۲۲ کال هم دغه هېواد کې د ورښت له امله ۱۷ سوه کسان مړه او په میلیونونو بې ځایه شول.

سوېلي اسیا کې د موسمي باران او ځمک ښویېدو له امله د پاکستان ګاونډي هند کې هم تېرو ورځو کې ۱۹۵ کسان مړه او تر دوو سوو ورک شول.

دوی زیاتوي امان الله دوه ورځې وړاندې د مومندرې په لنډي خیبر کې هغه مهال وژل شو، چې خپلې دندې ته د تلو لپاره تورخم ته په لاره و.

دغه وژل شوي طالب په تورخم ښارګوټي کې د امربالمعروف په مدیریت کې د محتسب په توګه دنده درلوده.

د ننګرهار ځايي چارواکو ددغه طالب د وژل کېدو او د دې پیښې د څرنګوالي په اړه رسمي څه نه دي ویلي او نه هم کومې ډلې د دې برید پړه منلې ده.

نوموړی هغه طالب محتسب بلل کېږي چې په تورخم ښارګوټي کې یې تېره میاشت د غازي امان الله خان او پښتون ملتپال مشر باچا خان انځورونه تور کړي وو.

تر دې پېښې څه مهال وروسته په تورخم کې د علي محمد خان او شریف اخوندخېل په نوم د لاریو موټروانانو پاچا امان الله خان غازي له انځوروه تور رنګ پاک کړ.

خو په همغه ورځ طالبانو دا موټروانان ونیول.

طالبانو بیا د شاه امان الله خان د انځور له خرابولو وروسته د هغه د انځور پر ځای د خپل «اسلامي امارت» بیرغ او نوم رسم کړ.

طالبانو په تېر کې هم د هر ډول عکسونو او انځورونو پر وړاندې مخالفت څرګند کړی او د دې ډلې د امر باالمعروف ډلې د انسانانو او ساکښو ژویو عکسونه تور کړي او یا یې له لیک دړو لرې کړي دي.

د سرچینو په خبره، د تېر حکومت دغو دوو پخوانيو نظامیانو په سیمه ییزو پولیسو کې دنده درلوده او د جمهوریت له پرځېدو وروسته د ایران شېراز ښار ته کډوال شوي وو.

د ایران لخوا د افغانانو اېستلو په روانه لړۍ کې دغه دوه پخواني نظامیانو هم ستانه کړل شوي، خو په کور کې له څه مودې تېرولو وروسته طالبانو دوه ورځې وړاندې د دولت شاه لپاره د طالبانو استخباراتو د دوی پر کورونو چاپې اچولې او نیولي یې دي.

د ځايي سرچینو په خبره، دغه کسان اوس د لغمان په مرکز کې د طالبانو د استخباراتو په بند خونه کې بندیان دي.

اندېښنې دا دي، چې کومو نظامیانو د طالبانو له وېرې ګاونډیو هېوادونو په تېزه ایران ته پناه وړې ده، افغانستان ته اېستلو سره د مرګ له ګواښ سره مخ دي.

لغمان یو هغه ولایت دی چې د طالبانو واکمنېدو سره د پخوانیو نظامیانو د وهلو، بندیانولو، شکنجه کولو او وژلو خبرونه پکې زیات دي.

په دغه ولایت کې پر طالبانو د هغو کورنیو د ځورولو خبرونه هم ور کول کېږي چې غړي یې د پخواني نظام له پرځېدو وروسته امریکا یا نورو هېوادونو ته کډوال شوي دي.

د تېر حکومت د ملي امنیت یو افسر افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته څو ورځې وړاندې وویل، د لغمان د مرکز مهترلام ښار د لومړۍ حوزې لپاره د طالبانو جنايي امر صفت الله د نوموړي ورور حکمت الله په چړو وهلی دی.

د صفي الله په نوم دغه پخوانی افسر وايي، طالبان یې له څه مودې راهیسې کورنۍ ځوروي.

که څه هم د طالبانو مشر تر واکمنېدو مخکې د ټولبښنې خبره کړې وه، خو د دې ډلې له واکمنېدو راهیسې ملګري ملتونه او د بشري حقونو نورې څارډلې دا ډله د پخوانیو نظامیانو، پر بند، شکنجه او وژلو تورنوي.

د ملګرو ملتونو استازۍ یا یوناما څو ورځې مخکې هم په تازه راپور کې بیا ویلي چې طالبان لا هم پخواني نظامیان بندیانوي، شکنجه کوي او وژني یې.

د پاکستان راډیو نن په یوه خبر کې د نوموړي له قوله ویلي، چې په دغو خبرو کې د اقتصادي وصلتوب او د انرژۍ اړتیا د خوندیتوب لپاره ټاپي پروژه کې د ګډې همکارۍ لپاره ځانګړی پرمختګ شوی دی او دې سره به د دې پروژې د پلي کول چارې چټکې شي.

د ترکمنستان د بهرنیوچارو وزیر تېره اونۍ پاکستان ته د یوه پلاوي په مشرۍ تللی و.

ټاپي پروژه د ترکمسنتان لوېدیځ کې له ګلکینش پیلېږي، د افغانستان له هرات او کندهار په تېرېدو سره د پاکستان کوټې او ملتان ته رسېږي او بیا د هند لوېدیځ کې فزیلکا ته رسېږي.

د دې پروژې د پلي کولو خبرې د طالبانو لومړنۍ واکمنۍ کې په ۱۹۹۰ کلونو کې پیل شوې.

د دې پروژې د رسمي کار پیل د ۲۰۱۵ کال په ډیسمبر کې د ترکمنستان پلازمېنه عشق اباد کې د افغان ولسمشر اشرف غني، د پاکستان د هغه وخت لومړي وزیر نواز شریف او هندي او ترکمن مشرانو له خوا پرانیستل شو.

تمه وه چې د لس میلیارد ډالرو په ارزښت دا اتلس سوه کیلومتره اوږده پروژه په ۲۰۱۹ کال کې پلې شي، خو په افغانستان کې د ناامنۍ له امله تر اوسه د کاغذ پرمخ پاتې ده.