د کرېکټ شپږیزه لیګ سیالۍ داسې مهال پیلیږي چې افغان لوبغاړي په بهرنیو لوبو کې بوخت دي

د طالبانو ټولګټو چارو وزات نن یکشنبه د (زمري ۲۱مه) په ایکس پاڼه یوه خبرپاڼه کې ويلي، چې د سالنګ تونل اصلي لاره به د را روانې وږي میاشتې له لومړۍ نیټې وروسته د لویو باروړونکو موټرو او بسونو لپاره په بشپړ ډول تړلې وي او یوازې واړه ګاډي کولی شي د دوی له لوري په جوړه شوې فرعي لاره تګ راتګ وکړي.

د وزارت ویاند محمد اشرف حق‌شناس زیاتوي چې کوچني مساپر وړونکي ګاډي به په دغې فرعي لارې تګ راتګ کوي خو لویې لارۍ او مساپر وړونکي بسونه به له یادې نیټې وروسته یو مخ بند وي.

طالبانو تېر کال ویلي وو، چې د سالنګ لویه لاره یې رغولې ده.

لوړپوړو طالب چارواکو د سالنګ لاره د ۱۴۰۲ کال د لیندۍ میاشتې په ۲۹مه نېټه د یو لړ ځانګړو مراسمو په ترڅ کې پرانیسته.

له هغه وروسته يو شمېر افغانانو افغانستان انټرنشنل ته د يوې ويډيو په لېږلو سره وويل. چې طالبانو د سالنګ لويې لارې د بيارغونې چارې نه دې بشپړې کړې.

د سالنګ لویه لاره چې شمالي، شمال ختیځ او شمال لویدیځ ولایتونه له پلازمینې کابل سره نښلوي، پخوا د افغانستان د پخواني ولسمشر حامد کرزي په وخت کې بیارغول شوې وه؛ خو په دې ورستيو کې دغه لویه لاره د زياتو موټرونو په ځانګړې توګه د بار وړونکو لاریو د تګ راتګ له امله د نورو لارو په څېر ويجاړه شوې ده.

د سالنګ لاره د منځنۍ اسیا او د پاکستان د کراچۍ بندر تر منځ یو له لنډو لارو څخه ده، چې اوس‌ مهال پاکستاني سوداګر د خپلو مالونو د لېږد رالېږد لپاره ترې کار اخلي.

شنبه های ارغواني غورځنګ ویلي، که څه هم له شل کلنې مبارزې او د افغانانو له بې شمېره قربانیو وروسته له یوه شرمناک جوړجاړي وروسته د طالبانو ډله بیا واک ته ورسېدله او ټول افغان وګړي یې زیانمن کړل.

همدارنګه دغه غورځنګ زیاتوي، په تېرو درېیو کلو کې د طالبانو له لوري ښځې، مذهبي او قومي لږکۍ د طالبانو د ظلم، زور او بې عدالتۍ اصلي قربانیان دي.

په دغې خبرپاڼه کې ویل شوي، چې طالبانو په تېرو دریو کلو کې نه یوازې دا چې جنګي جنایتونه یې کړي، بلکې د تېر حکومت د عسکرو او کارکوونکو هدفي وژنې، جبري کډوالۍ او د افغانانو له بنسټیزو حقونو څخه په پراخه کچه سرغړونې هم کړې دي.

همدارنګه په خبرپاڼه کې ادعا شوې، چې طالبانو په قصدي ډول د لاریون کوونکو ښځو ځورونه او پرې جنسي تېري هم کړي دي.

یاد غورځنګ د طالبانو د ظلمونو او جرمونو په اړه د محاکمې غوښتنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې ویل شوي: «د طالبانو خپلسري حکومت له نړۍوالې ټولنې سره د خپلو ټولو ژمنو پرخلاف، نه یوازې دا چې له نورو ترهګرو ډلو سره خپلې اړیکې نه دې پرې کړې، بلکې د دغو اړیکو په ټینګولو سره یې افغانستان د نړۍوالو ترهګرو په "خوندي کور" بدل کړ. او د هرې ورځې په تېریدو سره، دوی د سیمې او نړۍ لپاره احتمالي ګواښ او لوی ناورین ته نږدې کیږي.»

شنبه های ارغواني غورځنګ په هېواد کې دننه او بهر له ټولو افغانانو په ځانکړې توګه له ښځو غوښتي، چې په ډلییزه او یا هم یوازې سر د ښځو ضد طالب ډلې په وړاندې غږ پورته کړي، او د طالبانو مشران دې نړېوالې محکمې ته را کش کړي.

د کډوالو وزارت د پلان او پالیسۍ مشر محمود الحق احدي دغه شمېرې د دغه وزارت د تېر یوه کال د حساب ورکړې په پروګرام کې یادې کړې دي.

د کډوالو وزارت د تېر ۱۴۰۲ کال د حساب ورکړې په پروګرام کې چې نن یکشنبه (زمري ۲۱مه) په کابل کې جوړ شوي و، وويل چې دغه شمېر کډوال له دوو ګاونډیو هیوادونو ایران او پاکستان څخه په زور او خپله خوښه او له ځینو نورو هیوادونو څځه راستانه شوي دي.

د وزارت چارواکو ویلي، چې له دغو کډوالو سره د یاد وزارت د کمو مرستو تر څنګ د کډوالۍ نړۍوالې ادارې، د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ، د کډوالۍ او خوړو نړېوال پروګرام دفترونو مرستې کړې دي.

‏د کډوالو او را ستنېدونکو چارو وزارت د پلان او پاليسۍ مشر محمود الحق احدي د دغه وزارت د یو کلنو لاسته راوړنو او حساب ورکړې په پروګرام کې ویلي، چې تېر کال پنځه زره او۷۶۶ افغان کډوال چې په پاکستان او ترکيې هېوادونو کې بنديان وو د کډوالو او بهرنيو چارو‏وزارتونو په هڅو له بندخونو څخه خلاص او هیواد ته راستانه شوي دي.

‏وزارت وايي، په ياده موده کې د ايران له بندخونو هم څلور زره افغان بندیان خلاص او خپل هېواد ته را ستانه شوي دي.

په تېر یوه کال کې ایران او پاکستان له یونیم میلیون ډېر افغانان نیولي، ربړولي او له زنداني کېدو وروسته په زور له خپلو هیوادونو شړلي او له دوی سره د کډوالو د نړۍوالو قوانیو خلاف کړنې ترسره کړې دي.

امریکا وايي، وګړي یې په ناحقه زنداني شوي دي.

ټاوم ویسټ لیکلي، د راین کاربېټ، محمود حبیبي او د هغوی له کورنیو سره زما فکر او دعاګانې دي.

ویسټ لیکلي: «موږ غواړو او باید خپلو هڅو ته دوام ورکړو چې دوی او جورج ګلزمن د دوی کورنیو ته را وګرځوو.»

راین کاربېټ د ۱۴۰۱ کال په چنګاښ میاشت کې افغانستان ته د سفر پر مهال د طالبانو له خوا ونیول شو، او کورنۍ یې وايي، نوموړی په خرابو شرایطو کې د ځمکې لاندې په یوه خونه کې ساتل کیږي.

محمود حبیبي چې افغان الاصله امریکايي دی، او د افغانستان د هوا پيژندنې ادارې پخوانۍ مشر و، د ۱۴۰۱ کال د زمري په میاشتکې د (ای ار اېکس کمونیکیشن) ادارې له ۲۹ کارکوونکو سره د طالبانو له لوري ونیول شو.

همدرانګه دریم امریکايي وګړی جورج ګلزمن دی، چې د ۱۴۰۱ کال په لیندۍ میاشت کې د طالبانو له لوري نیول شوی.

د طالبانو په زندان کې د نوموړي د خراب روغتیايي وضیعت په اړه هم راپورونه ورکړل شوي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند میتو میلر هم درې ورځې وړاندې د طالبانو په بند کې د درېیو امریکايي وګړو د وضیعت په اړه اندېښنه ښودلې وه، او ویې ویل چې د هغوی خوشې کول د امریکا لومړیتوب دی.

د بریتانیې لوبغاړی کانینګهام د تکواندو په برخه کې په نړیواله درجه بندۍ کې له سلیمي څخه په لوړ مقام کې ځای لري.

ښاغلي سلیمي د لوبې په درېیمه پاڼۍ کې دوه پر یو خپل بریتانوي سیال ته ماتې ورکړه.

دغه ایراني اتل ۱۶ کاله وروسته په المپیک سیالیو کې د تکواندو په برخه کې د ایران لپاره د سروزرو مډال وګاټه.

ارین سلیمي دویم ایرانی لوبغاړی دی چې د تکواندو په برخه کې د ایران لپاره د سرو زرو مډال ګټي.

تر سلیمي مخکې هادي ساعي د ایران لپاره د تکواندو په برخه کې د سرو زرو مدال ګټلی و.

د ۲۰۲۴ کال پاریس المپیک سیالیو کې ایراني لوبغاړو تردې مهاله درې د سرو زرو، پنځه د سپینو زرو او دوه د برونزو مډالونه ګټلي دي.