طالبانو ویلي، د یوناما مشره کندهار ته ورغلې ده

یاد سازمان زیاتوي، چې په افغانستان کې د مرستو کمېدو دروند پېټی یوازې د ښځو پر اوږو ایښی.

د دغه سازمان له لوري د خپرو شویو معلوماتو له مخې، څلور میلیونه میندې او ماشومان لا له وړاندې له خوارځواکۍ سره مخ دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام اندېښنه ښودلې چې له بیړنۍ بودجې پرته به په افغاسنان کې په خوارځواکۍ د اخته ماشومانو او میندو وضیعت نور هم په ځوړ شي.

دا په داسې حال کې د طالبانو د «امربالمعروف وزارت» د نوي قانون په اړه تېره ورځ د یوناما په خپره شوې خبرپاڼه کې ویل شوي و، چې د طالبانو له لوري پر ښځو دغه ډول بندیزونه به د افغانستان له خلکو سره پر نړۍوالو بشري مرستو هم اغېز وکړي.

په ایران کې ډیری اوسېدونکي کډوال افغانان دي.

دغه بندیز پر هغو کډوالو باندې پلی کیږي چې د اوسېدو اسناد لري او یا یې نه لري.

د ایران د عصر خبري ویبپاڼې د یکشنبې په ورځ د کاشاني د چارواکو له قوله ویلي، په رستورانتونو، د په تالارونو په ښه راغلاست، د خوراکي توکو پلورنځیو، پخلنځي، کباب پخولو، لبنیاتو پلورنځیو، د خوراکي توکو پلورنځي او د اومو خوراکي توکو وېش په پلورنځیو کې د کډوالو ګومارل بند دي او که کوم کډوال کارګر وموندل شي له دغه کار ځایونو او کډوالو سره به قانوني چلند وشي.

د ایران د کاشان د صنفونو د خونې مشر وویل: «د کورونو ورکړې او لارښوونې دفترونه او د سوداګرۍ اتحادیې دې خبرې وي چې د بې اسنادو او ناپیژندل شويو کسانو لپاره د کور کرایې لپاره د هر ډول قراردادونو له ترسره کولو څخه ډډه وکړي او د ټولو (قانوني او ناقانونه وګړو) لپاره د هټیو د کرایې قراردادونه دې پای ته ورسوي.»

نوموړي ګواښ وکړ چې د کډوالو او کارګرانو سره د کارګمارونکي په وړاندې به د دوی د سوداګرۍ اتحادیې د ورځني کاربندیز او جریمې سره د دوی په اړه قضیه ثبت کړي او قضايي ادارو ته به یې ور وپيژني.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د ایران حکومت د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ چټکه کړې ده.

د ایران په بیلابیلو ښارونو کې د افغان کډوالو پر وړاندې تاوتریخوالی هم رامنځته شوی دی.

نیوکه کوونکي وايي، په ایران کې په ناامنیو او اقتصادي ستونزو کې د کډوالو د رول په اړه د ایراني چارواکو څرګندونې د تاوتریخوالي لامل شوې دي.

نبیل دغه څرګندونې د طالبانو د لوړو زده‌کړو د وزیر ندا محمد ندیم د څرګندونو په غبرګون کې وکړې. ندیم د یکشنبې په ورځ، د ښځو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو د بیا پرانیستلو په اړه د خبریالانو پوښتنې «بندې» کړې.

د افغانستان د ازادۍ ملي ګوند مشر وویل، «ژر یا وروسته، به طالبان ځي، او د دې تورې دورې پای به په سیاست کې د مذهب رول ته د بیا کتنې فرصت برابر کړي،»

هغه د ترکیې، مالیزیا، اندونیزیا او جاپان تجربو ته په اشارې سره وویل، د نړۍ تجربو ښودلې ده چې له هرې افراطي او ایډیالوژیکي دورې وروسته ټولنې د نویو لارو پر لور خوځښت کوي.

د هغه په ​​وينا، «په داسې ټولنو کې د مذهب او سياست رول په انډولیز ډول او دواړو برخو ته په درناوي سره تعريفیږي. دغو تجربو ښودلې ده چې له سیاست څخه د دین په سم ډول جلا کول د دیني ارزښتونو او عقایدو له کمولو پرته په ټولنو کې د لا زیات ټیکاو او عدالت سره مرسته کولای شي.»

هغه وړاندې وايي، «په افغانستان کې، موږ د ورته دورو څخه تیر یو. هغه دوره چې د اسلام له دین او اسلامي زده‌کړو څخه طالبانو د ناسمو تعبیرونو، افراطیت او تاوتریخوالي څخه اغېزمنه شوې وه.»

هغه زیاته کړه: «د بریو له نړۍوالو مثالونو څخه په زده کړې سره، موږ کولی شو د راتلونکي په لور خوځښت وکړو چیرې چې مذهب او سیاست دواړه په انډولیز ډول او درناوي سره خپل ځای ولري او زموږ په ټولنه کې عدالت او پرمختګ رامنځته شي.»

دا لومړی ځل دی چې یوه افغان سیاستوال د مذهب او سیاست له بېلوالي دفاع کوي.

طالبان ځانونه د حنفي فقهې پیروان ګڼي او داعش ته «خوارج» وايي. داعش سلفي ذهنیت لري. دواړه ډلې له کلونو راهیسې په افغانستان کې په جګړه بوختې دي.

طالبان په افغانستان کې د داعش د له منځه وړلو ادعا کوي. خو نړۍوال سازمانونه وايي چې داعش په افغانستان کې پياوړی شوی او د منځنۍ اسیا هېوادونو او ایران ته د ننوتلو په لټه کې دی.

علي احمد جلالي، چې د امریکا د ملي دفاعي پوهنتون استاد دی، د یکشنبې په ورځ په ایکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو نظریه کولی شي «ځوانان په سیمه او نړۍ کې په تاوتریخجنو سخت دریځو بدل کړي.»

د طالبانو د عدلیې وزارت د دې اوونۍ د چهارشنبه په ورځ ویلي، چې د دغې ډلې مشر د «امر بالمعروف او نهي عن المنکر» قانون توشیح کړی دی.

دغه قانون د طالبانو په رسمي جریده کې له یوې سریزې، څلور فصلونو او ۳۵ مادو سره خپور شوی دی.

د دغه قانون له مخې د موسیقۍ غږول، له محرم او حجاب پرته د ښځو لېږدول او په موټرو کې له نارینه وو سره د ښځو ګډ سفر منعه دی.

دغه قانون د ښځو مخ، بدن او غږ د «عورت» په توګه ګڼي او هم یې د «نامحرم» په مخ کې یې ښکاره کول جرم بولي.

د طالبانو له خوا د امربالمعروف قانون توشیح کېدو پراخ کورني او نړۍوال غبرګونونه راپارولي دي. د جرمني د بهرنیو چارو وزیرې د امربالمعروف قانون «له ښځو سره د کرکې سل پاڼې» بللی دی.

یوناما هم ویلي چې دغه قانون به طالبانو ته دا ناشونې کړي چې له نړۍ سره اړیکې عادي کړي.

یونیسف د یکشنبې په ورځ (د وږي ۴ مه) وویل، چې د اروپايي ټولنې په مرسته به ۶۲ زره طبي خوراکي صندوقونه چمتو کړي او تر پنځو کلونو کم عمره ماشومانو کې د شدیدې خوارځواکۍ د درملنې لپاره به ۱۶۰۰ روغتیايي کارکوونکي وروزي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق وايي، چې په دې مرستو سره به په ۲۷۵ درسي ټولګيو کې د زده کړو کیفیت ښه او له مخې به یې ۹۵۰۰ ماشومان، چې ۶۱ سلنه یې نجونې دي لومړنیو زده کړو ته لاسرسی پېدا کړي.

ملګري ملتونه وايي؛ سږ کال په افغانستان کې ۲۳،۷ میلیونه وګړي، چې تر نیمايي زیات یې ماشومان دي بشري مرستو ته اړتیا لري.

د یونیسف ادارې په اعلاميه کې ويلي؛ سږ کال به شاوخوا درې میلیونه ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ شي.

په افغانستان کې د اروپايي ټولنې د بشردوستانه مرستو مشر فرانسوا ګومانز وویل: «حتا د نړۍ د یو تر ټولو بد بشري بحران په ترڅ کې، ماشومان د باکیفیته زده کړو حق لري، چې د دوی د ښې راتلونکې په جوړولو کې مرسته وکړي.»