پنجشیر کې د طالبانو په یو مرکز کې چاودنه شوې؛ طالبان وایي، شپږ کسه ټپیان شوي دي

د دغه بنسټ د سيمه ييزو څېړنو له مخې، د دغو شخړو په پايله کې د درېيو ملکيانو په ګډون اته تنه په خوست او خيبر پښتونخوا کې وژل شوي دي.

اکلید بنسټ یا «د وسله والو شخړو موقعیت او د پیښو د معلوماتو پروژه» د جمعې په ورځ (د تلې ۱۳مه) په خپل سمیه ییزې ارزونه کې د ارام سمندر- هېوادونو د سپټمبر میاشتې ارزونه خپره کړه.

د دې ارزونې له مخې، د طالبانو او پاکستان ترمنځ جګړه د سپټمبر په ۴مه، ۷ مه او ۹مه وروسته له هغه پیل شوه، چې طالبانو د خوست په ځاځي میدان ولسوالۍ کې د پوستو د جوړولو هڅه وکړه.

اکلید لیکي، چې د پنجشنبې په ورځ د سپټمبر په ۱۹مه د خوست ولایت د ګربز ولسوالۍ د غلام خان په پوله د طالبانو او پاکستاني ځواکونو تر منځ په نښته کې د طالبانو یو غړی، یو افغان ملکي وګړی او دوه پاکستاني ځواکونه ووژل شول.

د دې امریکايي بنسټ د څېړنو له مخې، په دې موده کې په خوست ولایت کې د تلفاتو شمېر د ۲۰۲۲کال له اپریل راهیسې تر ټولو لوړ دی.

په راپور کې راغلي، د دواړو هېوادونو ترمنځ په سرحدي نقطو کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو تر منځ له جګړې وروسته نږدې دوه زره کورنۍ بې ځایه شوې دي او د غلام خان لاره چې د دواړو هېوادونو تر منځ یو له مهمو سرحدي نقطو څخه ده، هم تړل شوې.

د اکلید سیمه ییزې سروې له مخې، نښتې د سپټمبر په وروستیو کې وروسته له هغه رامنځته شوې چې طالبانو په ننګرهار او کونړ ولایتونو کې د سرحدي پوستو د جوړولو هڅه وکړه او پاکستان غبرګون وښود.

دغه بنسټ د سرچینو له قوله لیکلي، چې د پاکستان د پوځ له خوا د ننګرهار د ګوشتې ولسوالۍ پر کلیو توغندي توغول شوي دي.

اکلید همدا راز ټینګار کوي، چې د مارچ له میاشتې راهیسې د طالبانو او پاکستان تر منځ سرحدي تاوتریخوالی مخ په زیاتیدو دی او طالبانو او پاکستان هڅه وکړه چې په نارامه سرحدي سیمو کې حصارونه او امنیتي پوستې جوړې کړي.

په ناروي کې میشت د ایران د بشري حقونو سازمان په یوې خبرپاڼه کې چې د جمعې په ورځ (د تلې ۱۳مه) خپره شوه، راغلي چې دوه افغانان د جنسي تېري په تور د کرج په قزل حصار زندان کې اعدام شوي دي.

د دغې خبرپاڼې له مخې، د چهارشنبې په ورځ د (د تلې ۱۱مه) د یوې ښځې په ګډون څلور تنه د قصدي قتل په تور او دوه تنه د وسله والو غلاوو په تور په اعدام محکوم شوي وو.

د بشري حقونو دغه سازمان د دوو افغان او یوې اعدام شوې ښځې هویت نه دی په ډاګه کړی.

د دغو افغانانو د محاکمې او زندان د شرایطو په اړه تر اوسه معلومات نه دي خپاره شوي او نه هم تر اوسه ایراني چارواکو څه ویلي دي.

د بشري حقونو د سازمانونو په وینا، د روان کال له پیل راهیسې، د ایران په زندانونو کې د ۱۵ ښځو په ګډون ۳۸۱ کسان په دار ځړول شوي دي.

ښاغلی صالح وایي: «د دې حرکت پراخول به نوي تعاملات رامینځ ته کړي او طالباني جهالت او شر به کم کړي.»

صالح وایي، چې تمه ده چې د پښتون ژغورنې غورځنګ د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر په ۱۱مه د طالب او د هغوی د ملاټړو پر ضد یوه لویه قومي اعتراضي جرګه جوړه کړي، خو له اوسه د برید او یرغل تر لاندې دي.

ښاغلي صالح د دغې جرګې د بریالیتوب لپاره د دعا غوښتنه هم وکړه.

تر دې وړاندې، د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر د پاکستان حکومتي چارواکو، پولیسو او پوځیانو ته په یو پرانیستي لیک کې لیکلي، چې د اکتوبر د ۱۱مې جرګه د ټول پښتون ولس د امن، ټیکاو او عزت د برابرولو په موخه جوړېږي او د هیچا پر خلاف په کې پرېکړې او سازشونه نه شي کېدای.

په بروکسل کې د اروپايي ټولنې سترې محکمې د جمعې په ورځ «د تلې په ۱۳ مه» د هغو دوو افغان مېرمنو د دوسیې د څېړلو په ترڅ کې چې په ۲۰۱۵ او ۲۰۲۰ کلونو کې د اتریش د کډوالۍ د ادارې له خوا رد شوې وې، وویل: ""د افغان میرمنو د پناه غوښتنې د منلو لپاره د دوی په خپل هیواد کې د ځورونې ثابتولو ته اړتیا نشته."

دغې محکمې حکم وکړ، چې د پناه غوښتنې د منلو لپاره یوازې دا چې پناه غوښتونکې ښځې وي، کافي ده.

رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې له دغو مېرمنو څخه یوه یې اتریش ته له ننوتلو مخکې له قانوني اسنادو پرته په ایران کې اوسېده او د هغې روږدي پلار د خپل اعتیاد د پوره کولو لپاره د هغې د پلورلو هوډ درلود.

همدارنګه د جینیوا د کنوانسیون له مخې، اروپايي هېوادونه هغه پناه غوښتونکي چې په خپل هیواد کې ځورول شوي نه وي، ویستلای شي.

تر دې مخکې یو شمېر اروپايي هېوادونو ویلي و، چې د افغان مېرمنو د پناه غوښتنې به د دوی د جنسیت له امله ومنل شي.

په فرانسه، سویډن او ډنمارک په څیر هیوادونو کې یوې محکمې هم ورته پالیسۍ اعلان کړې ده.

د فرانسې خبري اژانس په وینا، د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۲۰۲۳ کال په راپور کې راغلي چې طالبانو په پټه د داعش سره د مبارزې لپاره د استخباراتي او لوژیستیکي ملاتړ ترلاسه کولو غوښتنه کړې.

د دغه راپور له مخې، طالبانو ځانونه د «ترهګرۍ ضد همکار» په توګه معرفي کړي دي.

له افغانستان څخه د امریکا په مشرۍ د بهرنیو ځواکونو له وتلو وروسته طالبانو د امنیت ټینګښت خپل تر ټولو مهم لومړیتوب ګرځولی دی.

سره له دې چې طالبان له امریکا څخه پاتې پوځي تجهیزات په واک کې لري، شنونکي د معلوماتي ټېکنالوژۍ د محدودیتونو له امله د داعش پر وړاندې د طالبانو پر وړتیا شک لري.

هارون زیلین، یو امریکایی شنونکی ټینګار وکړ چې داعش توانیدلی چې د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۴ کلونو تر منځ په ۹ هېوادونو کې ۲۱ نړیوال بریدونه پلان کړي، چې دا د تیر کال په پرتله د دې ډلې له خوا د ګواښونو زیاتوالی په ګوته کوي.

داعش په وروستیو میاشتو کې په افغانستان، روسیې او ایران کې د خونړیو بریدونو مسوولیت منلی دی.

په منځني ختیځ کې د امریکايي ځواکونو قومندان جنرال مایکل کوریلا هم خبرداری ورکړی، چې داعش ښايي په افغانستان کې د امریکا او نورو لویدیځو هېوادونو ګټې په نښه کړي.