د سیاسي چارو شنونکی جاوید کوهستاني د طالبانو له بنده خوشې شو

د چاودنې د ځای په اړه متضاد معلومات خپاره شوي، ځینو سرچینو د چاودنې ځای د امنیه قوماندانۍ دروازه او ځینو نورو سرچینو د کندوز ولایت ودانۍ بللی دی.

د سرچينې د معلوماتو له مخې، له دې چاودنې وروسته طالبانو د امنيې قوماندانۍ او ولایت ته غځېدلې لارې چې يو بل ته نږدې دي، تړلې دي.

تر اوسه کومې ډلې د دې پېښې پړه پر غاړه نه ده اخيستې.

په ورته وخت کې نړۍوالې ټولنې او ګاونډیو هېوادونو هم په وار - وار له طالبانو غوښتي چې ټولګډونه حکومت دې جوړ کړي؛ خو دغې ډلې یې غوښتنه نه ده منلې.

همدا راز طالبانو په دولتي ادارو کې ټول هغه لوړ رتبه مامورین له دندو لرې کړي چې په پخواني جمهوري دولت کې یې کار کړی دی.

احمد الله وثیق د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي راډیو تلویزون سره په مرکه کې ویلي، چې تر اوسه ۹۹۲ کسان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

وثیق دا خبرې په داسې مهال کوي، چې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو په شورا کې د افغانستان استازي ویلي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې کابو ۸ میلیونه افغانانو هېواد پرېښی او دا ستونزه باید له ریښې حل شي.

وروسته له هغې چې په افغانستان کې طالبانو واک تر لاسه کړ، د جمهوري دولت د ګڼو چارواکو او امنیتي ادارو غړو په ګډون سلګونه زره افغانان ګاونډیو هېوادونو، امریکا، اروپا، کاناډا، استرالیا او یو شمېر نورو هېوادونو ته کډوال شول.

بل خوا د کډوالۍ ادارې ویلي، چې په تېرو درېیو کلونو کې له افغانستان څخه په کم ساري ډول افغانان وتلي او په نورو هېوادونو کې یې د کډوالۍ ژوند غوره کړی دی.

د طالبانو د رییس الوزرا ادارې مرستیال عبدالسلام حنفي د سرې میاشتې د ځانګړې اونۍ په غونډه کې وويل، چې نړۍ بايد د افغان کروندګرو سره بديلې مرستې او د معتادينو په درملنې کې همکاري وکړي.

حنفي ویلي، چې ځوانانو ته د کاري زمينې برابرولو او د جبري کډوالۍ د مخنيوي لپاره باید نړۍ د افغانستان کنګل شوې سرمايه ورکړي، تر څو دوی خپلې اړتياوې په پوره کړي.

نوموړي د «افغانستان کنګل شوې سرمايه د نړۍ ظالمانه کړنه» یاده کړه.

نړۍ او ګاونډيانو په بېلابېلو ناستو او غونډو کې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو پر شتون او د نشه يي توکو پر کښت او قاچاق د اندېښنې په ډول خبري کړي او له افغانستان څخه یې نورو هېوادونو ته د خطر د زياتوالي په معنا ياد کړي.

د طالبانو تر واک لاندي ملي ټلویزيون د سې شنبې په ورځ په يوه خبر کې ويلي، چې مولوي کبير د طالبانو د لوی درستيز فصیح الدین فطرت سره کاپيسا ته تللی.

نوموړي په دې غونډه کې د هغو غوښتنو یادونه ونه کړه، چې د ده په خبره د دوحې په ناستو کې هېوادونو د شریعت خلاف له دوی کړې او دوی و نه منلې.

مولوي کبير زياتوی، چې په افغانستان کې د دوی له راتګ وروسته «قومي، ژبني او سمتي ستونزي او جنجالونه» ختم شوي دي.

هغه يو ځل بیا د خپل مشر هبت الله له لوري عمومي بښنې ته په اشارې پر خلکو غږ وکړ، چې وطن ته راشي او بې له ډاره خپلې چارې مخ ته يوسي.

د دوحې په ټولو ناستو کې هېوادونو، سازمانونو، سیاسي او ټولنیزو افغان فعالانو له طالبانو په تکرار ډول غوښتنه کړې، چې د نجونو پر مخ ښوونځي او پوهنتونونه خلاص کړي، د کار زمينه ورته برابره او د ستونزو د حل لپاره ټولګډونه حکومت جوړ کړي.

طالبانو د دې غوښتنو په جواب کې نړۍ ته ويلي، چې د نجونو د تعليم، کار او ټولګډونه حکومت جوړېدل د افغانستان داخلي موضوعات دي.

د اکثریت فکري او سیاسي ډلې نن سې شنبې «د تلې ۲۴مه» په خپلې خواله رسنۍ اېکس کې د پښتنو قومي جرګه ارزیابي کړې ده.

دغه ډلې لیکلي، چې د جرګې په جریان کې د پښتنو هغه کاذب انځور چې په تېرو ۱۶۰ کلونو کې د "استعمار" له خوا جوړ شوی و، مات شو او ښځو په دې جرګه کې پراخ ګډون درلود او خپل غږ یې پرته له سانسور څخه پورته کړ.

د اکثریت فکري او سیاسي ډله لیکي: « بله ارزښتمنه لاسته راوړنه دا وه چې د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر او د جرګې نوښتګر منظور پشتین په ډیرو څرګندو ټکو د رسنیو په مخکې د ډېورنډ کرښه د استعمار زوړ اثر وباله او د دې کرښې رسمیت یې رد کړ، چې دا د پښتنو لپاره یو تاریخي پرمختګ ګڼل کېږي.»

اکثریت فکر او سیاسي ډله په دې باور ده، د پښتنو قومي جرکې چې له دې سره یې هغه کلیشه هم ماته کړه، چې ګنې یوازې د بر وطن افغانان د ډيورنډ کرښه نه مني او ښکته افغان پښتانه پاکستان سره خوښ دي.

دغه ډله یو دا یو داسې غیر رسمی ریفرنډم یادوي، چې د دوی په وینا؛ د دې کرښې له کښلو را هیسې یې د افغانستان هر دولت د دایرولو غوښتنه کوله، تر څو ښکته پښتنو ته د خپل برخلیک د ټاکلو حق ورکول شي، خو دغه غیر رسمي رفرنډم وښوده چې تر بره پښتنو ښکته پښتانه زیات د دې جبري کرښې مخالف دي.

د «اکثریت» ډلې له نظره دا جرګه د لر و بر افغانانو د یووالي د لسیزو پخواني ارمان د پوره کېدو لور ته لومړنی ګام و، چې ولسونو په خپله نوښت د پاکستاني جبر لاندې پورته کړ.