امریکا په پولنډ کې د هوايي دفاع نوې اډه پرانېسته

ولاديمير زېلېنسکی په خپل دې ياداشت کې ليکلي، چې د روسيې ۹۰ بې پيلوټه الوتکو پر اوکراین بريدونه کړي.

هغه د اوکراین ملاتړو ته د وینا پر مهال ټینګار کړی، چې دا مهمه ده چې د هغه د هیواد پوځ د «روسیې ترهګرۍ» په وړاندې د دفاع لپاره اړین تجهیزات ولري.

د اوکرایین پوځ وايي، دا په تېرو دوو میاشتو کې د روسیې لومړنی توغندیز برید دی.

په ورته وخت کې نیویارک ټایمز راپور ورکړی، چې شمالي کوریا د روسي ځواکونو د ملاتړ لپاره کرسک سیمې ته تر لس زره زیات پوځیان استولي دي.

د دغه راپور له مخې، د شمالي کوریا ځواکونه د کرسک په لوېدیځ کې ځای پر ځای شوي او له روسي ځواکونو سره د روزنې او پوځي تمرینونو په حال کې دي.

په ورته وخت کې د امریکا د ملي امنیت سلاکار جیک سلیوان اعلان وکړ، چې جوبایډن به له ډونالډ ټرمپ سره د اوکراین د جګړې او په اروپا، اسیا او منځني ختیځ کې د پرمختګونو په اړه خبرې وکړي.

په راتلونکو ۷۰ ورځو کې بایډن به هڅه وکړي چې کانګرس او راتلونکې ادارې ته قناعت ورکړي، چې له اوکراینه د ملاتړه لاس اخیستل به په اروپا کې د لا زیاتې بې ثباتۍ لامل شي.

نوموړي د پنجشنبې په ورځ وروسته له هغه استعفا وکړه، چې د مشهور مسیحي وکیل او فعال جان سمېټ په اړه یې د څېړنو پایلې خپرې کړې.

د څېړنو له مخې، جان سمېټ د ۱۹۷۰ څخه تر ۲۰۱۸ د هغه تر مړینې پورې، په برېتانیا کې شاوخوا ۳۰ ځوان هلکان او سړي او په افریقا کې یې ۸۵ د جنسي، رواني او فزیکي ځورونې او ۸۵ کسان یې په افریقا کې جنسي، رواني او فزیکي ځورولي دي.

وروسته له هغه چې راپور خپور شو، ولبي په پیل کې د مسوولیت منلو څخه ډډه وکړه، مګر د عامه فشار په پایله کې هغه استعفا ته اړ کړ.

ولبي په یوه رسمي بیانیه کې وویل، چې هغه باید د ۲۰۱۳ څخه تر ۲۰۲۴ پورې د دې اوږدې او زیان رسونکې مودې لپاره شخصي او اداري مسوولیت په غاړه واخلي.

څېړنو څرګنده کړه، چې ولبي د ۲۰۱۳ کال په اګسټ کې د برېتانیا د کلیسا د مشر په توګه د ټاکل کېدو په لومړیو کې د سمېټ له ناوړه چلند څخه خبر شوی و ، مګر پولیسو ته یې راپور نه و ورکړي.

د څېړونکو په وینا، که دا مساله په هغه وخت کې چارواکو ته رسول شوي وای، د سمېټ له خوا د نورو ځورونو مخه نیول کېدای شوای.

ولبي ویلي، هغه دا غلط باور درلود چې پولیس لا دمخه په دې قضیه کار کوي، د همدې له امله یې دا قضیه شخصي نه ده تعقیب کړې.

هغه د قضیې له پامه غورځولو برخه کې خپل مسوولیت منلی دی.

د کلیسا ځینو مشرانو چې استعفاوې کړي.

ډیری قربانیانو په ځانګړې توګه اندرو مورس چې د سمېټ له خوا ځورول شوی و، په کلکه د ولبي د استعفا غوښتنه وکړه.

د ولبي له استعفا مخکې له بي بي سي سره په یوه مرکه کې مورس وویل، چې دا اقدام د کلیسا لپاره یو فرصت دی، چې په داخلي توګه د جنسي ځورونو د تاریخي قضیو سره د معاملې له امله رامنځته شوی زیان جبران کړي.

بل خوا، د ولبي ځیني ملاتړي په دې باور دي، چې هغه باید د کلیسا د کلتور د بدلون د هڅو لپاره باید پر خپل ځای پاتې وای.

بنیامین نتنیاهو د سې شنبه په ماښام د ایران خلکو ته په یوه پیغام کې وویل: «په وروستي ځل چې مو خبرې وکړې، هغه وخت و چې د خامنه یي ریژیم زما د هېواد پر لور سلګونه بالسټیک توغندي توغولي و. زه په دې فکر کې یم چې ایا هغه تاسو ته د دغو توغندیز برید د لګښت په اړه ویلي؟ لګښت یې ۲،۳ میلیارده ډالره دی. ۲،۳ میلیارده ډالر ستاسو هغه ګرانه پانګه وه چې دوی په بې ځایه بریدونو کې ضایع کړه.»

نتنیاهو زیاته کړه: "دغه لګښت کولی شول چې ستاسو د ټرانسپورټ بودیجه په میلیاردونه ډالر زیات کړي. دغه لګښت ستاسو د پوځ په تعلیمي بودیجه کې په میلیادونو ډالر زیاتوالی راوستلی شو. مګر پرځای یې، خامنه یې د رژیم وحشت ښکاره کړ او نړۍ یې ستاسو د هېواد پر خلاف وګرځوله. هغه ستاسو پیسې غلا کړې. غواړم تصور یې کړئ، یوازې تصور یې کړئ، که ایران ازاد وای، ژوند به مو څه ډول وو؟»

هغه د ایران خلکو ته په خپل پیغام کې دا هم وویل، چې د خامنه یي ریژیم د اسراییل په پرتله د ایران له خلکو ډېره وېره لري.

هغه پر اسراییل باندې د ایران د یوه بل برید په وړاندې خبرداری ورکړ او ویې ویل، چې دا ډول برید به د ایران اقتصاد ته ډېر زیان ورسوي. نتنیاهو وویل، چې د داسې برید په صورت کې به خامنه یي «ستاسو نور میلیاردونه ډالره لوټ کړي.»

نتنیاهو وویل: زه پوهیږم چې ستاسو څخه ډېری دا جګړه نه غواړي. زه هم دا جګړه نه غواړم. د اسراییل خلک دا جګړه نه غواړي، خو یو ځواک موجود دی چې ستاسو کورنۍ له لوی خطر سره مخ کوي هغه د تهران ډیکتاتوران دی. بس.»

همدا راز د اسراییل لومړي وزیر ټینګار وکړ: «ښه خبره دا ده چې هره ورځ دا ریژیم کمزوری کېږي. اسراییل هره ورځ پیاوړی کېږي. نړۍ یوازې زموږ د ځواک یوه کوچنۍ برخه لیدلې.»

ښاغلي علي رضا د سې شنبه په ورځ (د لړم ۲۲مه) د ایران د روغتیا له وزیر سره په کتنه کې وویل، چې په اتیایمه لسیزه کې له ۱۰میلیونه میندو څخه ۲میلیونه ماشومان چې د زېږون په عمر کې وو زیږیدل، خو اوس ۲۳ میلیونه ښځې د زېږون عمر لري، خو هر کال له ۱.۵میلیون څخه لږ ماشومان زېږوي.

هغه زیاته کړه، چې په دېرشو کلونو کې به له هرو درېیو ایرانیانو څخه یو یې زړېږي او په ۷۰ کلونو کې به د ایران نفوس له ۵۰ میلیونو څخه کم وي.

د ایران د عامې روغتیا وزارت مرستیال وویل: «د نفوس د زیاتوالي لپاره د دوو باورونو لرل ډېر اړین دي. یو دا چې د نفوسو کمښت د ایران لپاره یو ګواښ دی او دویم باور دا چې ملي هوډ او علمي کار کولای شي دا ستونزه هواره کړي.»

زلمی خلیلزاد زیاتوي، د دې اوږدمهالې خونړۍ او ورانوونکې جګړې د پای ته سولو د هوډ له امله ښاغلي ټرمپ ستايي.

ښاغلی خلیلزاد په خپل اېکس کې لیکي چې د جګړې ختمولو لپاره دوه چارې ډېرې مهمې دي، یو اوربند یا داسې تړون چې جګړې پای ته ورسوي او بل له مسکو داسې امنیتي تړون اخیستل چې له بل نوي پراختیا غواړي تاوتریخوالي او امپریالېزم یې وګرځوي.

نوموړی دې هدف ته د رسېدو لپاره په ناټو کې د اوکراین غړیتوب مهم بولي، خو زیاتوي چې هم یې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین او هم د ناټو ځینې غړي مخالف دي.

د اوکراین جګړې پیلېدو سره امریکا د کیف په ګټه دې جګړه کې ښکېله ده، خو د میلیاردونو ډالرو په ارزښت د وسلو او پیسو مصرف سره بیا هم د جګړې لوري کې کوم ټاکلی بدلون نه ښکاري.

ډونالډ ټرمپ د ټاکنیزو هڅو پر مهال بیا بیا ویلي چې ولسمشر کېدو سره به دا جګړه ختمه کړي.

د نوموړي یو لوړپوړي سلاکار وړمه ورځ ویلي، چې د دې هېواد د نوې ادارې لپاره د اوکراین د بایللو سیمو له تر لاسه کولو سوله لومړیتوب لري. براین لانزا ویلي، چې د ټرمپ اداره به د اوکراین له ولسمشر څخه د سولې لپاره یو "واقعی لیدلوری" وغواړي.