طالبانو له روغتیا نړیوال سازمان څخه وغوښتل چې د افغانستان داخلي روغتیایي سیسټم تقویه کړي

د تسنیم ورځپاڼې د یوې ویډیو له مخې، چې د دوشنبې په ورځ یې خپره کړې، بقايي ويلي، چې کابل ته د ایران د یوه پلاوي د وروستي سفر په ترڅ کې خپل هیواد ته د افغان بندیانو د انتقال په اړه «ښه تفاهم» شوی.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند هیله څرګنده کړه چې «موږ به د افغانستان له لوري د دې پروسې د عملي کېدو شاهدان واوسو.»

د بقايي په وینا، د ایران او افغانستان ترمنځ خپل هېواد ته د افغان بندیانو د سپارلو په اړه څه موده وړاندې هوکړه شوې وه.

بقايي وايي، چې د ایران په زندانونو کې د محکومو او بنديانو شمير زيات دى او د دغه هيواد په زياترو ولايتونو کې افغان بنديان شته.

نوموړي د ایران په زندانونو کې د افغان بندیانو شمېر ونه ښود.

د هغه په وینا، افغانان د بېلابېلو جرمونو په تور بنديان شوي، چې تر ټولو ډېر يې د نشه يي توکو اړوند جرمونه دي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند زیاته کړې چې «په تېرو یو یا دوو کلونو کې موږ د افغان بندیانو د لېږدولو لپاره خپلې هڅې دوه چنده کړې، څو هغوی هلته د خپل بند مودې پوره کړي.»

بقايي زیاته کړه، چې کابل ته د ایران د پلاوي د سفر په ترڅ کې ښه تفاهم ته رسیدلي او هیله لري، چې طالبان یې په اغیزناک ډول پلی کړي.

له دې مخکې د ایران د عدلیې وزارت مرستیال ويلي و، چې په راتلونکو دوو میاشتو کې به زر تنه افغان بندیان افغانستان ته ولېږل شي.

ایسنا خبري اژانس د چارشنبې په ورځ (د لړم ۲۳ مه) په يوه رپوټ کې د ایران حکومت د نړیوالو چارو او بشري حقونو د وزیر مرستیال له قوله ويلي، چې د بندیانو د انتقال موافقه په ۱۳۸۵ کال کې له افغانستان سره شوې وه او طالبان هم د دغه رسمي تړون پابند دي.

په جرمني کې د افغانستان جنرال کونسلګرۍ نن دوشنبه «د لړم۲۸مه» په خواله رسنۍ فېسبوک کې د جنرال کونسل سید لطیف الله سادات په حواله یوه خبرپاڼه خپره کړې ده.

په دې خپرپاڼه کې لیکل شوي چې:«د شته ستونزو د دوام د مخنیوي او د کوربه هېواد د سیاسي ملحوظاتو او محدودیتونو او غوښتنې په پام کې نیولو سره زه چې د افغانستان په ډېپلوماتیکه دستګاه کې د ۲۳ کلونو خدمت ویاړ لرم، په جرمني کې د افغانستان اسلامي جمهوریت د جنرال ‌قونسل په توګه له خپلې دندې ګوښه کیږم.»

په دې خبرپاڼه کې د کوربه هېواد جرمني سیاسي ملحوظات او محدودیتونه نه دي روښانه شوي.

افغان جنرال کونسل په دې خبرپاڼه کې یوازې دومره یادونه کړې ده چې له یوې مودې راهیسې د دې استازولۍ مسلکي دندې په ځانګړې توګه د سیاسي، دلایلو له امله له خنډونو سره مخ شوې دي.

په خبرپاڼه کې لیکل شوي چې په جرمني کې د افغانستان د نمایندګیو بانکي حسابونه، تادیات او لګښتونه د وروستیو تحولاتو له لومړۍ اونۍ څخه تر اوسه د کوربه د اړونده ادارو تر مستقیم څار لاندې دي.

سید لطیف الله سادات چې د افغانستان په بهرنیو چارو وزارت کې ۲۳ کلنه کاري سابقه لري وايي، د لومړي درجه مسوول په توګه د خپلی ټاکني له لومړۍ نیټې نه د خپلو رسمي کړنو او چارو څخه په پوره شفافیت د حساب ‌ورکولو لپاره چمتو دی.

خو سادات په دې خبرپاڼه کې نه دي ویلي چې ایا بن کونسلګري به خپل کار ته ادامه ورکوي او یا هم وبه تړل شي.

له دې وړاندې د افغانستان انټرنشنل یوه ځانګړي راپور کې موندلې وه، چې د طالبانو بهرنیو چارو وزارت په جرمني کې د افغانستان له سفارت او بن کونسلګرۍ سره تعامل ددې دوو ډپلوماتیکو استازځایونو د لومړۍ درجه مسوولانو په ګوښه کېدو پورې مشروط کړی.

د یاد وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل، چې په برلین کې د افغانستان سفارت او د بن کونسلګرۍ ته کافي وخت ورکړل شوی و، چې د طالبانو د بهرنیو چارو له وزارت سره په تعامل چارې پرمخ بوځي، خو دوی دې چارې ته حاضر نه شول او اوس چې حاضر دي، طالبان یې نه مني.

د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي د بېجینګ له بین المللي خبرو اترو مرکز سره په مرکه کې وویل چې هېواد یې په تېرو دریو کلونو کې له افغانستان سره ۴۷۰ میلیونه یوان چې څه باندې ۶۴ میلیونه ډالره کېږي، مرسته کړې ده.

که څه هم چین د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني، خو په کابل کې یې سفیر ټاکلی او لومړنی هېواد دی چې د طالبانو سفیر یې په بیجینګ کې منلی دی.

له افغانستان نه د امریکايي ځواکونو له وتلو او واک ته د طالبانو له راتګ وروسته چین هم هڅه کړې چې د افغانستان په اقتصادي پروژو او د کانونو، تیلو او ګازو په قراردادونو کې دخیل شي.

له افغانستان سره چې دمګړۍ د طالبانو په واک کې دی، د چین او امریکا د مرستو اندازه له کابل سره د دواړو هېوادونو د چلند ښودنه کوي.

په تېرو دریو کلونو کې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره د امریکا مرستې د چین په پرتله ۴۷ چنده زیاتې دي.

متحده ایالات طالبان په رسمیت نه پیژني، خو له افغانستان څخه یې له وتلو وروسته کابل ته د مرستو لیږلو ته دوام ورکړی دی.

د سیګار د راپور له مخې، چې په اکتوبر میاشت کې خپور شو، متحده ایالاتو په تیرو دریو کلونو کې له افغانستان او افغان کډوالو سره په ټولیزه توګه ۲۱.۶ میلیارده ډالره مرسته کړې ده.

د سیګار په وینا، له دې پیسو څخه ۳.۳۳ میلیارده ډالر د بشري او پراختیايي مرستو تر نامه لاندې افغانستان ته استول شوې دي.

د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره د امریکا مرستې تل له نیوکو سره مخ دي.

د طالبانو ځینې منتقدان او د امریکا ځانګړی مفتش وايي، چې ښيي افغانستان ته لېږل شویو پیسو ته طالبانو لاسرسی درلود او ګټه یې ترې پورته کړه ده، خو ملګري ملتونه چې د مرستو همغږي کوي، ادعا کوي چې دا پیسې طالبانو ته نه ځي.

د افغانستان بانک چې طالبان یې اداره کوي، تر تېر کال غويي میاشتې پورې په اونۍ کې دوه ځلې کابل ته د ۴۰ میلیونو ډالرو کڅوړو راتلل اعلانول.

طالبانو وروسته د مرستو د رسیدو خبر خپرول بند کړل، خو په په همدغه ترڅ کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې کابل ته د ۴۰ میلیونو ډالرو کڅوړې لا هم روانې دي.

د پاکستان جماعت اسلامي ګوند مشر حافظ نعیم الرحمان د دوشنبې په ورځ په اسلام اباد کې په بلوچستان او خيبر پښتونخوا کې د ناامنیو زیاتېدو اړوند په يوه کنفرانس کې پر حکومت غږ وکړ، چې د امنيتي بحران د اواري لپاره له ښکيلو خواوو سره خبرې اترې پيل کړي.

نوموړي ټينګار کړی، چې پاکستان حکومت دې په بيړنۍ توګه پر خپله امنيتي پاليسۍ بیا کتنه وکړي.

هغه وویل: «د هر انسان ژند ارزښتناک دی، حکومت باید پر خپلې تګلارې له سره کتنه وکړي.»

د جماعت اسلامي ګوند مشر په افغانستان کې له واکمنو طالبانو وغوښتل، چې مسوولانه عمل وکړي او اسلام اباد ډاډمن کړي، چې د افغانستان خاوره د پاکستان په ګډون د نورو هېوادونو په ضد نه کارول کيږي.

نوموړي په دې اړه له پاکستان نه هم غوښتي چې له افغانستان سره د دوه اړخیزو اندېښنو د اواري لپاره په خبرو کې برخه واخلي.

د پاکستان د یو شمېر سياسیونو ترڅنګ د پاکستان بېلابيلو چارواکو په وار وار پر افغان طالبانو نيوکه کړې، چې د پاکستان په ناامنیو کې لاس لري او یو شمېر ترهګرې ډلې د افغانستان په خاوره کې فعالیت کوي.

خو طالبانو د پاکستاني چارواکو دغه څرګندونې رد کړې او په خپلو څرګندونو کې يې ډاډ ښودلی، چې د افغانستان له خاورې به چا ته زيان ونه رسيږي.

د ملګرو ملتونو د وګړو وجهي صندوق د دوشنبې په ورځ «د لړم ۲۸مه» په خواله رسنۍ اېکس په یوه یادښت کې اعلان وکړ، چې د ژمي په موسم کې روغتیايي خدمتونو ته د ښځو د لاسرسي اړوند ننګونو سره د مقابلې لپاره یې په ټول افغانستان کې په اتو سیمه ییزو ګودامونو کې طبي وسایل زېرمه کړي دي.

د دغه سازمان په وینا، روغتیایی خدمتونو ته د ښځو او میندو لاسرسی، په بیړنیو حالاتو کې د ماشوم د زیږون او د لومړنیو خدمتونو لپاره د ماهرو کارکوونکو د شتون په ګډون، کمښت راغلی چې د مړینې او نورو ناروغیو د زیاتیدو لامل کیږی.

دغه سازمان لیکلي: "موږ له خپلو شریکانو سره د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې ښځو او نجونو ته روغتیایي خدمتونه وړاندې کوو."

دغه سازمان په یوه بل یادښت کې لیکلي چې د روان کال له جنوري څخه تر اکتوبر میاشتې پورې دوه اعشاریه څلور میلیونه افغانانو ته چې ۸۰ سلنه یې ښځې او نجونې وې، د ژوند ژغورنې خدمتونه وړاندې شوي دي.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې، دغه مرستې د استرالیا هېواد په مالي مرسته د افغانستان له خلکو سره شوې دي.

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو اړوند دغه سازمان په افغانستان کې له درې اعشاریه پنځه میلیونو میندو او امیندواره ښځو سره د حیاتي مرستو د برابرولو اعلان کړی و او ټینګار یې کړی و چې امیندواره او تازه میندې شوې ښځې د اوسني بحران له امله له زیاتو خطرونو او زیانونو سره مخ دي.