ملاله نیلا ته؛ ویاړو چې د طالبانو پر وړاندې ولاړه یې او د نجونو د تعلیم لپاره مبارزه کوې

یو شمېر ډیپلوماتانو او په بروکسل کې داروپا د پارلمان غړو د «لبه تیز صلح» فلم ولید.

دا فلم د افغان مېرمنو د مبارزو یو تصویری او الهام بخښونکی داستان بلل شوی دی.

د دې مستند فلم جوړونکو دا یو «پیاوړی تصویري سند» بللی، چې " لیدونکي د سولې د خبرو په شاوخوا کې پټ او ښکاره واقعیتونو سره مخامخ کوي."

«لبه تیز صلح» مخکې د ملګرو ملتونو په یوه غونډه کې د هالیوډ مشهورې اداکارې مرل سټریپ له خوا معرفي شو.

دا فلم د رویا سادات په ډایرکټرۍ او لزلي توماس پروډیوسرۍ جوړ شوی، چې د خانه فلم رویا او میرا سټډیو ګډ تولید دی.

تر دې مخکې دغه فلم په کاناډا او هند کې په جشنوارو کې ښودل شوی و.

د دغې ادارې مشر نورالدین ترابي د سې شنبه په ورځ (د لړم ۲۹مه)د ماین پاکۍ له نړۍوالو او کورنیو موسسو له مسولینو سره په لیدنه کې د ماینونو او ناچاودو توکو د شنډولو پر چټکتیا ټینګار کړی دی.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د ملي ټلویزیون د راپور له مخې، ترابي ویلي چې په افغانستان کې اوسنی امنیتي وضعیت د ماین پاکۍ لپاره مناسب وخت دی.

د راپور له مخې، د موسسو مسولینو له ښاغلي ترابي څخه ځینې غوښتنې هم کړي خو د غوښتنو په اړه یې وضاحت نه دی ورکړی.

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې مخکې په افغانستان کې د ماین پاکۍ موسسو یو شمېر مسوولینو ویلي وو، چې د ماین پاکۍ موسسې د بودیجې له کمښت سره مخ دي او نړۍوال باید په دې برخه کې له موسسو سره مرستې وکړي.

طالبانو په ځلونو ویلي، چې د ماینونو د پاکولو بهیر بشردوستانه او غیر سیاسي بهیر دی او نړۍ باید په افغانستان کې د ماینونو د بشپړ پاکولو په برخه کې خپل مسوولیت ترسره کړي.

په افغانستان کې د ماینونو او د پخوانیو پاتې شویو ناچاودو توکو د چاودنې ډېری قربانیان افغان ماشومان دي.

اوچا هم په خپلو راپورونو کې ویلي، چې لا هم د افغانستان ۱،۲ مېلیونه متر مربع ځمکه پر ماینونو او چاودېدونکو توکو ککړه ده.

ښاغلي بارکزي د دوشنبې په ورځ (د لړم ۲۸مه) د طالبان تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون ته وویل، چې د جوی شیر سړک د پراخېدو لپاره په یاد مسیر جومات، درمسال او لرغوني ګودامونه نه ویجاړېږي.

بارکزی وایي: «ځینو رسنیو په ځانګړې توګه یو شمېر یوټیوبرانو له حقیقت څخه لرې راپورونه خپاره کړي او ویلي یې دي، چې د جوی شیر سړک پر لاره درمسال ویجارېږي. دا خبر کاملاُ دروغ دی.»

بارکزي زیاته کړه، چې د کابل ښاروالۍ له ټولو دغو یوټیوبرانو غوښتي چې دغه راپورونه له خپلو چینلونو پاک کړي او یوه تازه ویډیو کې دې خپله دغه تېروتنه اصلاح کړي.

بارکزی وایي، که چېرې یوټیوبران دغه کار ونه کړي د کابل ښاروالۍ د رسنیو برخه به دغه موضوع د رسنیو تخلفاتو کمېسیون ته وړاندې کړي.

د طالبانو تر واک لاندې د کابل ښاروالۍ د جوی شیر سړک د پراخولو پلان لري.

کابل ښاروالۍ وایي، چې دغه سړک د مرکز د مهمو سړکونو څخه دی چې پراخول به یې مرکز کې د ګڼې ګوڼې د کمېدو لامل شي.

د یادولو ده، چې دغه سړک ۳۰ متره پراخ دی.

نیلا ابراهیمي د سه شنبې په ورځ د ماشومانو د سولې هغه نړیواله جایزه وګټله، چې له دې وړاندې د اقلیم فعالې ګریټا ټنبرګ او د نجونو د زده کړو فعالې ملالې یوسفزۍ ته ورکړل شوې دي.

ابراهیمي دا جایزه په افغانستان کې د« نجونو حقونو لپاره د زړورې مبارزې» په ویاړ ترلاسه کړې ده.

د سي اېن اېن د رپوټ له مخې، ابراهیمي د خپل غږ له لارې د طالبانو د کابل د پوهنې پر چارواکو فشار راوړ چې د نجونو پر زده کړو او سندرو ویلو بندیزونه لرې کړي. هغې سندرې ویلې او ورور یې پر خواله رسنیو خپرولې.

نوموړې ۱۵ کلنه وه، چې طالبان کابل ته ننوتل او د امریکايي ځواکونو له خروج وروسته یې واګې په لاس کې واخستې.

نوموړې «د ۳۰ مرغیو بنسټ» په مرسه لومړی پاکستان ته او له هغه ځایه کاناډا ته لاړه.

ابراهیمي د « هغې کیسه» بنسټ کېښود او نورې افغانې نجونې یې وهڅولې چې خپلې کیسې ورسره شریکې کړي او د بې غږو نجونو غږ واوسي.

نوموړې تېر کال جینوا کې د بشرحقونو ناستې ته وویل، چې هره ورځ پر هغو افغان نجونو فکر کوي چې په افغانستان کې پاتې دي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د سه شنبې په ورځ «د لړم۲۹مه» اعلان وکړ چې د دې ډلې د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال په افغانستان کې د ایران له استازي سره وکتل.

طالبانو د کاظمي قمي له قوله ویلي: «ایران غواړي له افغانستان سره په سیاسي، اقتصادي او فرهنګي برخو کې اړیکې او همکارۍ پراخې کړي».

قمي عبدالکبیر ته ډاډ ورکړی، چې ایران به د چابهار بندر د فعالولو او پراختیا لپاره کار وکړي څو افغانستان ازادو اوبو ته لاسرسی پیدا کړي.

د طالبانو په وینا، د ایران اسلامي جمهوریت استازي ژمنه کړې، چې په افغانستان کې به خپلې نیمه پاتې پروژې بشپړې کړي او د هېواد په پوهنتونونو کې به علمي او ودانیزې پروژې پلې کړي.

عبدالکبیر ټینګار کړی، چې دغه ډله د نړۍ له هېوادونو سره ښې اړیکې غواړي او کومې ډلې ته به اجازه ور نه کړي، چې د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو په پرضد وکاروي.

د ایران د عدلیې وزارت د بشري حقونو او نړیوالو چارو د مرستیال عسکر جلالیان په مشرۍ د ایران د اسلامي جمهوریت پلاوي تېره اوونۍ کابل ته سفر وکړ او له یو شمېر طالب چارواکو سره یې وکتل.

که څه هم ایران د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني خو له دې ډلې سره سیاسي او اقتصادي اړیکې لري او په تهران کې یې د افغانستان د سفارت مدیریت طالبانو ته سپارلی دی.