ایران علي رضا بیکدلي د افغانستان لپاره د نوي ځانګړي استازي په توګه وټاکه

د ټرمپ واک لېږد ډله دیو شمېر هغو اوسنیو او پخوانیو پوځي افسرانو نوملړ چمتو کوي چې له افغانستان نه د متحده ایالتونو د ځواکونو په اېستلو کې ښکیل وو او څیړي چې ایا کولای شي دوی په پوځي محکمه کې محاکمه کړي.

ریچارډ کیمپ د اسټرالیا سکای نیوز ته وویل چې « زه فکر کوم له شک پرته ناسمې پریکړې شوې، دا به پر امریکا او د هغې پر لویدیزو متحدانو پاموړ ستراتیژیکې اغیزې ولري، خو زما له نظره هغوی د امریکا د ولسمشر له لارښوونو سره عمل کاوه».

درې سرچینو سي بي ایس ټلویزیون ته ویلي چې جمهوري غوښتونکي مارکوین مولین د امریکايي درې ستوري جنرال کریسټوفر وناهو ترفیع ځنډولې ده.

دوناهو له افغانستان نه د امریکايي ځواکونو په وتلو کې رول درلود.

هغه وروستی امریکایی سرتېری و، چې په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستان نه ووت.

ټاکل شوې وه چې ډګر جنرال کریسټوفر وناهو د ستر جنرالۍ رتبه واخلي او په اروپا کې د امریکا د پوځي قوماندانۍ مشري ورترغاړې شي، خو نوموړی د مشرانو جرګېد تېرې اونۍ د زرو افسرانو د ترفیعاتو په نوملړ کې نه و.

سي بي ایس د خپلو سرچینو په حواله وايي چې ددوناهو د ترفیع په اړه به د ډونالډ ټرمپ تر واک لاندې کانګرس تصمیم نیسي.

د متحده عربي اماراتو په کوربه توب، کوربه لوبډلې د نننۍ لوبې پچه وګټله او د افغانستان د ۱۹ کلنو کرېکټ ملي لوبډلې پر وړاندې یې لومړی د توپ وهنې پرېکړه وکړه.

متحده عربي اماراتو لوبډلې په ۳۶،۳ اور کې د خپلو ټولو لوبغاړو په سوځېدو افغان لوبډلې ته ۸۹ منډې هدف وټاکه.

د افغان کرېکټ لوبډلې په توپ اچونه کې نصير خان معروف خېل درې، عبدالعزیز خان، روح الله عرب او خاطر خان ستانکزي دوه – دوه لوبغاړي وسوځول.

افغان ۱۹ کلنو کم عمره کرېکټ لوبډلې په ۲۱،۲ اور کې د خپلو دوو لوبغاړو په سوځېدو دغه هدف پوره کړ او د ۸ ويکټو په توپير يې کوربه هېواد متحده عربي اماراتو لوبډلې ته ماته ورکړه.

افغانستان په دې درې اړخیزه لوبلړۍ کې څلور لوبې ترسره کړې، چې دوې یې له متحده عربي اماراتو او یوه يې له پاکستان څخه په لوړ توپير ګټلې خو یوه يې پاکستان لوبډلې ته بايللې ده.

د متحده عربي اماراتو په کوربه توب د یو ورځنیو لوبو د دې درې اړخیزې لوبلړۍ پایلوبه به د افغانستان او پاکستان لوبډلو ترمنځ د سې شنبې په ورځ د نومبر میاشتې په ۲۶مه نېټه ترسره شي.

د طالبانو د مالې وزارت د یکشنبې په ورځ د (لیندۍ څلورمه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې تېره اونۍ کې یې په تېلو بار ۶۰ ټانکرونه هغه تېل بېرته ایران ته ورګرځولي دي، چې کیفیت یې ټیټ او افغانستان ته د تېلو د واردېدو پر میعار برابر نه و.

د طالبانو دغه وزارت زیاتوي، چې دغه تېل یې د فراه ولایت د ابو نصر فراهي او د هرات ولایت د تورغونډۍ له ګمرکونو څخه بېرته ایران ته ورګرځولي دي.

د مالیې وزارت ویلي، چې له دغو بې کیفیته تېلو څخه یوازې ۴۱ ټانکره یې د سها صفا پيټرولیم شرکت له لوري د هرات د تورغونډۍ له لارې را وارد شوي وو.

خو طالبانو دا نه ده روښانه کړې، چې افغانستان ته د بې کیفیته تېلو د واردولو په تور یې څوک نیولي او کنه.

طالبانو د لړم میاشتې په ۱۳ نېټه هم د ۱۲۸ ټانکره بې کیفیته تېلو بېرته ګرځولو خبر ورکړی و.

که څه هم په وار وار طالبانو له سوداګرو څخه غوښتنه کړې، چې هېواد ته دې د بې کیفیته تېلو له واردولو څخه ډډه وکړي، خو لیدل کیږي، چې لا هم سوداګر له ایران څخه افغانستان ته د بې کیفیته تېلو د واردولو هڅې کوي.

طالبان وايي، د نفتي توکو د کیفیت او څارنې ریاست د ټاکل شويو معتبرو معیارونو له مخې، هیواد ته د لوړ کیفیت او معیاري نفتي توکو واردولو ته زمینه برابروي او د بې کیفته نفتي توکو له واردولو څخه په کلکه مخنیوی کوي.

اندري روډنکو وايي، طالبانو په درېيو کلونو کې د روسيې په ګډون د سيمې له هېوادونو سره د رغنده اړيکو د پراختيا لپاره خپله ژمنه څرګنده کړې ده.

هغه زیاته کړه: «موږ د داعش د خراسان څانګې پر وړاندې د مبارزې، په افغانستان کې د نورو ترهګرو ډلو د مهارلو او د نشه‌یي توکو د له منځه وړلو لپاره د هغوی د هڅو شاهدان یو.»

روډنکو وړاندې وویل: «روسیې یې په بدل کې له طالبانو سره د ګټو په مسلو کې د جوړجاړي د رامنځته کولو لپاره ګامونه اخلي.»

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت مرستیال څرګنده کړه: «طالبانو روسي پانګوالو ته بلنه ورکړې چې د ډېرو مهمو اقتصادي پروژو په تطبیق کې برخه واخلي.»

اندري روډنکو د ۱۴۰۳په تله میاشت کې د روسیې د ترهګرو ډلو له نوملړه د طالبانو د ایستلو په اړه وویل: «دا بهیر چټک نه دی، ځکه د روسیې په قوانینو کې بدلون ته اړتیا ده.»

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړي استازي ضمیر کابلوف د ۱۴۰۳ کال په غبرګولي میاشت کې ویلي و چې د روسیې له خوا د ترهګرو سازمانونو له نوملړه د طالبانو د ایستلو وړاندیز د وروستۍ پرېکړې لپاره ولادیمیر پوتین ته سپارل شوی دی. ضمیر کابلوف وویل، د طالبانو په اړه لا هم ستونزې شته او له حل وروسته به یې په اړه پریکړه وشي.

د ۱۴۰۳ کال د غبرګولي میاشتې په اتمه نیټه د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین تاشکند ته د خپل سفر په ترڅ کې خبریالانو ته وویل چې له طالبانو سره یې څنګه اړیکې ټینګې کړې، بله پوښتنه ده، خو موږ باید له هغوی سره په یو ډول اړیکې ولرو.

پوتین له طالبانو سره د اړیکو په اړه د منځنۍ اسیا په ګډون له سیمه ییزو شریکانو سره مشورې ته اشاره وکړه او ویې ویل: «موږ د خپل هر شریک او ملګري نظرونه په پام کې نیسو او په دې برخه کې به همغږي کوو.»

په افغانستان کې د ارووپايي ټولنې استازولۍ د یکشنبې په ورځ د (لیندۍ څلورمه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې په بغلان ولایت کې د لمانځه پر مهال پر ولسي وګړو برید غندي.

اروپايي ټولنې د بغلان ولایت په نهرین ولسوالۍ کې د ملکي وګړو له کورنیو سره د خواوږی په څرګندولو سره لیکلي: «ټولې ټولنې باید له ناوتریخوالي څخه خوندي او مصونې وي.»

تر دې وړاندې د یو شمېر افغان سیاسیونو تر څنګ په کابل کې د ملګرو ملتونو استازولۍ (یوناما) هم له طالبانو څخه غوښتنه کړې، چې د بغلان پېښه په بشپړه توګه وڅیړي.

په بغلان کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ ویلي، چې د یادې پېښې په تړاو یې څو شکمن کسان نیولي دي.

بل خوا د داعش خراسان څانګې تېره ورځ ومنله چې د بغلان ولایت د نهرین ولسوالۍ په یوه زیارت کې یې د یوه برید پر مهال لس کسان وژلي دي.

دغه پېښه د تیرې پنجشنبې په ماښام ناوخته هغه مهال رامنځته شوه، چې د بغلان ولایت د نهرین ولسوالۍ په شهر کهنه کې د سید پادشاه په زیات کې دغه کسان په ذکر بوخت وو.