طالبان: له تاجکستان څخه د ۲۰۲۵ کال لپاره د برېښنا د پېرلو تړون لاسلیک شو

د افغانستان د پخوانۍ ولسي جرګې دغې پخوانۍ غړې د یکشنبې په ورځ په کاناډا کې د هالیفیکس په نړۍوال امنیتي فورم کې وویل چې په افغانستان کې د ترهګرۍ پر وړاندې د نړۍوالې ټولنې مبارزه د نورو پېښو لکه د اوکراین د جګړې له امله درول شوې ده.

هغه خبرداری ورکړ: «ښوونځي تړل شوي او مدرسې پرانیستل شوې. طالبان زموږ د ماشومانو او هلکانو فکر بدلوي. نو له افغانستانه به د ترهګرۍ نوی نسل را منځته شي، چې نړۍوال امنیت ته ګواښ پېښولی شي.»

صبرینا ثاقب چې د ښځو د حقونو یوه فعاله هم ده، ټینګار کوي چې په افغانستان کې د ښځو او بشري حقونو وضعیت ډېر ترینګلی دی. هغې زیاته کړه، «طالبانو د سختو قوانینو په پلي کولو سره ښځې په کور کې بندیانې کړې دي.»

هغه د دې غونډې له ګډونوالو وغوښتل، چې د نومبر د ۲۵مې، چې د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي د نړۍوالې ورځې په مناسبت جوړېږي، د افغان مېرمنو او نجونو د حقونو غوښتنه وکړي.

د هالیفیکس نړۍوال امنیتي کنفرانس هر کال د نړۍ د بیلابیلو هیوادونو د چارواکو او څیړونکو په ګډون د هالیفیکس په ښار کې جوړیږي.

په دغې خبرپاڼه کې د افغانستان لپاره د چین د ځانګړي استازي له قوله لیکل شوي، چې امیر خان متقي به د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په راتلونکي ناسته کې ګډون وکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (لیندۍ پنځمه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو شیایو یونګ د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره په کتنه کې د افغانستان او چین پر دوو اړخیزو اړیکو، اقتصادي همکاریو او سیمه ییزو چارو خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې لیکل شوي، چې د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي ویلي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر به د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو په راتلونکي ناسته کې ګډون وکړي.

د چین ځانګړي استازي د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د ناستي د جوړیدو په درشل کې درې ورځې وړاندې ترکمستان او له هغه وړاندې پاکستان ته سفرونه کړي و.

د راپورونو له مخې چې د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د پنځمې ناستې کوربه توب به ترکمنستان وکړي خو د دغې ناستي دقیقه نېټه لا نه ده څرګنده شوې.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو لومړنۍ ناسته د پاکستان په کوربه توب په انلان ډول ترسره شوه.

همدارنګه د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو دویمه ناسته د ایران، درېیمه د چین او څلورمه په سرمرقند کې ترسره شوه.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت ویاند ضیا الله هاشمي وايي، چې د دوشنبې په ورځ د (لیندۍ پنځمه) د کابل پوهنتون له لوري په کندهار ولایت کې د افغانستان د کرنیزو علومو او ټکنالوژۍ په ملي پوهنتون کې د افغانستان «د ځانبسیاینې زرغون انقلاب لومړی نړۍوال کنفرانس» جوړیږي.

نوموړي زیاته کړې، چې په دغه کنفرانس کې به د کرنې سکټور اړوند د کانا‌ډا، نایجریا، ټایلنډ، هند، پاکستان، قطر، بنګله دېش، مصر، ترکیې او ایران هېوادونو متخصصان، پالیسي جوړونکي او صنعت کاران ګډون کوي.

ښاغلی هاشمي وايي، په دغه کنفرانس کې به له هېوادونو څخه راغلو متخصصانو ترڅنګ داخلي متخصصان د افغانستان د کرنې سکټور د ودې او کرنې په برخه کې مقالي او د شته ستونزو لپاره به حل لارې وړاندې کړي.

د دغه کنفرانس د جوړېدو د چمتوالي په موخه د طالبانو د لوړو وزارت سرپرست ندا محمد ندیم هم څلور ورځې وړاندې کندهار ولایت سفر کړی.

د افغانستان د کرنیزو علومو او ټکنالوژۍ ملي پوهنتون په ۱۳۹۲ کال کې د هندوستان په مالي ملاتړ جوړ شوی او پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته دا لومړنۍ نړۍوال کنفرانس دی چې په کندهار کې جوړیږي.

هغه د بیلاروس له اېس ټي‌وي سره په مرکه کې وویل: «د ډله‌ییز امنیت تړون سازمان به د نومبر په ۲۸مه (لیندۍ اتمه) په استانه کې په یوه غونډه کې له افغانستان سره د تاجکستان د پولو د ټینګولو پلان تصویب کړي.»

ایمانقلي تسماګامباتوف د دغه پلان تصویب د ډله‌ییز امنیت د تړون د غړو هېوادونو تر منځ د یو هدفمند پروګرام په توګه ګڼلی دی.

روسیه، بیلاروس، ارمنستان، قزاقستان، قرغزستان او تاجکستان د ډله ییز امنیتي تړون سازمان غړي دي.

ایمانقلي تسماګامباتوف د افغانستان وضعیت د منځنۍ اسیا لپاره د اندېښنې وړ بللی او ویلي یې دي، چې له افغانستان سره د تاجکستان د پولو د ټینګولو د پروګرام تصویب به د ډله‌ییز امنیت د تړون غړو هېوادونو ته اجازه ورکړي چې په ګډه د منځنۍ اسیا د هېوادونو امنیت ډاډه کړي.

د ډله‌ییز امنیتي تړون سازمان په تیرو درېیو کلونو کې په وار وار د افغانستان د امنیتي وضعیت په اړه اندیښنه ښودلې او افغانستان ته نږدې په تاجکستان کې یې څو ځلې پوځي تمرینونه کړي دي.

د ۲۰۲۲ کال په جنورۍ کې د تاجکستان ولسمشر امام علي رحمان د افغانستان په شاوخوا کې د امنیتي کمربند د جوړولو پلان اعلان کړ.

په شمالي امریکا او اروپا کې په جلاوطنۍ کې د افغان خبریالانو یوې ډلې د یکشنبې په ورځ ډونالډ ټرمپ ته په یوه لیک کې د دوحې تړون د طالبانو له لوري د افغانستان د نیولو اساس ګڼل شوی.

دوی د طالبانو له لوري پر رسنیو او خبریالانو جبر ته په اشارې سره وايي، چې د طالبانو له واکمنۍ راهیسې په افغانستان کې له خبریالانو سره د تاوتریخوالي څه باندې ۱۰۰۰ پېښې ثبت شوې دي.

د دوی په وینا له افغانستانه څه باندې څلور زره خبریالان او د رسنیو کارکوونکي وتلي او ښځینه کارکوونکي او خبریالانې په کورنیو رسنیو کې په «خطرناک او کړکېچن چاپیریال» کې کار کوي.

دوی ټرمپ ته په یوه لیک کې د دوحې د تړون پر لغوه کېدو د ټینګار تر څنګ ویلي، چې د دغه تړون لغوه کېدل به د یوه ډیموکراټیک او ټول‌ګډونه حکومت د جوړېدو لپاره د طالبانو لخوا د منلو زمینه برابرولی شي.

په جلاوطنۍ کې مېشتو افغان خبریالانو د کوم کس د نوم یادولو پرته له ټرمپ غوښتي چې د نړیوالو قوانینو پر بنسټ په دغه تړون کې ښکېل کسان نړیوالو محکمو ته ور وپېژني.

د دوحې تړون په ۲۰۲۰ کال کې د ټرمپ ادارې او طالبانو تر منځ لاسلیک شو چې هدف یې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وتل وو.

دغه سند د امریکا په استازیتوب زلمي خلیلزاد لاسلیک کړ.

د دغه تړون تر لاسلیک مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپیو له ملا عبدالغني برادر سره وکتل او له هغه سره یې د لاس روغبړ هم وکړ.

د راپورونو له مخې ټرمپ په دوحه کې د طالبانو د مرکچي پلاوي له مشر عبدالغني برادر سره د هوکړې په اړه ټیلیفوني خبرې کړې وې او ان پلان یې درلود چې هغه ته کمپ ډیویډ ته د ورتلو بلنه هم ورکړي.

په دوحه کې طالبانو له امریکا سره هوکړه وکړه چې په ۲۰۲۱ کال کې د امریکا تر وتلو پورې به پر امریکايي ځواکونو بریدونه نه کوي او له افغان حکومت سره به د نوي حکومت د تشکیلاتو پر جوړولو کار وکړي.