• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

سي پي جې: د تحریک انصاف د لاریون تر خبري پوښښ وروسته د خبریالانو نیول خواشینونکي دي

۸ لیندۍ ۱۴۰۳ - ۲۸ نومبر ۲۰۲۴، ۰۶:۲۶ GMT+۰

د خبریالانو د خوندیتوب کمېټې د اسیا څانګې په یوه خبرپاڼه کې د تحریک انصاف ګوند د لاریونونو پر مهال اسلام اباد کې د دوو خبریالانو مطیع الله جان او ثاقب بشیر پر نیولو خواشینې ښودلې او د پاکستان له حکومته یې غوښتي چې ژر تر ژره یې خوشې کړي.

دغې کمېټې د پاکستان له حکومته غوښتي چې د بیان ازادۍ ته درناوی ولري او د رسنیو د مسلکي کار څخه د مخنیوي هڅه دې نه کوي.
د خبریالانو د خوندیتوب کمیټې د اسیا څانګې نن پنجشنبه د (لیندۍ اتمه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د پاکستان حکومت اسلام اباد کې د تحریک انصاف ګوند لاریونونو پر مهال د دوو خبریالانو مطیع الله جان او ثاقب بشیر پر نیولو خواشینې ښودلې او د پاکستان له حکومته یې غوښتي چې ژر تر ژره یې خوشې کړي.
د نومبر په ۲۴مه د پاکستان تحریک انصاف ګوند غړو او پلویان شنوي و د دغه ګوند د مشر او پخواني لومړي وزیر عمران خان د خوشې کولو لپاره له ټول پاکستان څخه خپل پلویان پلازمینې اسلام اباد ته د لاریون لپاره ور وبلل او حکومت یې د مخنیوي لپاره لویې لارې بندې کړې او پر لاریون کوونکو یې د پاشل کېدو پل ه موخه ډزې وکړې چې ويل کیږي په دغو ډزو کې زیات شمېر لاریونوال وژل شوي هم دي.
یو شمېر پاکستاني خبریالانو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې دغه دوه خبریالان د اسلام اباد له (ایف ۱۰) سیمې څخه هغه مهال ونیول شول چې هڅه یې کوله د تحریک انصاف په لاریون کې د وژل شویو کسانو اصلي شمېرې وپلټي او د رسنیو له لارې یې خپرې کړي.
دغه خبریالان دا هم وايي، چې په تېرو دوو ورځو کې هغو خبریالانو ته چې هڅه یې کوله د اسلام اباد په روغتونونو کې د وژل شویو او ټپیانو ټوله شمېره کره کړي، ورته له نا څرګندو ټیلیفوني شمېرو د مرګ ګواښونه شوي.
په پاکستان کې تر هر وخت د خبریالانو کارته ستونزې ډیرې شوې او د فزیکي نیولو، ډبولو او وژلو تر څنګ پر دوی خواله رسنیو ته لاسرسی او پوښښ هم ګران شوی دی.

ترویج لرونکی

طالبانو د تېر جمهوري نظام د دفاع وزارت مرستیال جنرال شعورګل د قتل په تور نیولی
۱

طالبانو د تېر جمهوري نظام د دفاع وزارت مرستیال جنرال شعورګل د قتل په تور نیولی

۲

په هرات کې یو ۲۵ کلن ځوان د طالبانو په بند کې د ځورونې له امله مړ شوی

۳

تاجکستان له روسیې نه د خپل «پښتون اتل» د قبر خاورې دوشنبې ته انتقال کړې

۴

د پاکستان او طالبانو ترینګلې اړیکې؛ شهباز شریف د پوځي عملیاتو پر دوام ټینګار کوي

۵

د ماشومانو کورنۍ: په ځینو خصوصي ښوونځیو او وړکتونونو کې د ماشومانو روغتیا ته پام نه کیږي

•
•
•

نور کیسې

د سمیع سادات له خوا لیکل شوی کتاب په امریکا کې د غوره پوځي کتابونو نوملړ کې شامل شو

۷ لیندۍ ۱۴۰۳ - ۲۷ نومبر ۲۰۲۴، ۲۰:۳۸ GMT+۰

د "میلټري" وېبپاڼه چې په امریکا کې پوځي خبرونه خپروي، د جنرال سمیع سادات له خوا لیکل شوی کتاب "د افغانستان وروستی قوماندان: د افغانستان تېره او راتلونکې جګړه" په ۲۰۲۴کال کې په پوځي ډګر کې د ۹ غوره کتابونو په نوملړ کې راغلی دی.

دا کتاب د زمري د میاشتې په پنځلسمه نېټه په انګلیسي ژبه په امریکا کې خپور شو.

میلټري وېبپاڼې لیکلي، چې کتاب لوستونکي د افغان پوځ د سقوط د څو اونیو پېښو په اړه وایي.

په دې کتاب کې جنرال سمیع سادات له طالبانو سره د جګړې او د پخواني افغان حکومت د ړنګېدو یادونه کوي.

نوموړی په افغانستان کې د امریکا د حضور وروستۍ ورځې هم څېړي او د افغان امنیتي ځواکونو د یوه مهم قوماندان په توګه د خپلو ننګونو او تجربو په اړه یې لیکلي دي.

میلټري وېبپاڼه چې د پوځي مسايلو په برخه کې تر ټولو مشهوره وېبپاڼه ده، خبر پاڼه يې دوه ميليون لوستونکي لري.

جنرال سادات اوس په متحده ایالاتو کې د "افغانستان متحدې جبهې" په نوم د سیاسي جریان مشري کوي.

نوموړي د امریکا په وروستیو ټاکنو کې د ډونالډ ټرمپ ملاتړ کړی او باور لري، چې د ټرمپ د ولسمشرۍ پر مهال به امریکا د طالبانو د مخالفو جبهو ملاتړ وکړي او طالبان به له واکه وغورځوي.

د لبنان له اوربند سره په غزه کې د جګړو د ګړندي پایته رسېدو هر ډول هیلې پای ته رسېدلي ښکاري

۷ لیندۍ ۱۴۰۳ - ۲۷ نومبر ۲۰۲۴، ۱۹:۴۷ GMT+۰

د اسراییل او د لبنان د حزب الله ترمنځ د څه باندې یو کال جګړې له پایته رسېدو وروسته، پام بېرته د غزې تړانګې ته اړول شوی، خو د جګړې د ګړندي پای ته رسېدو هر ډول هیلې پای ته رسېدلي ښکاري. د اسراییل او حزب الله ترمنځ اوربند د چهار شنبې په ورځ له غرمې مخکې تصویب شو.

د سې شنبه په ورځ د لبنان د موافقې په اعلانولو سره، د متحده ایالاتو ولسمشر جوبایډن وویل، چې هغه به اوس په غزه کې د یوې موافقې لپاره خپل فشار نوی کړي او له اسراییل او حماس څخه یې وغوښتل، چې له دې شېبې څخه ګټه پورته کړي.

د رویټرز د خبر له مخې، داسې کومه نښه نه لیدل کیږي، چې اسراییلي مشران دې د حماس پر وړاندې نرمښت وښیي.

اسراییلي وزیرانو هم ویلي، چې د غزې لپاره د دوی د جګړو موخې د لبنان په پرتله خورا توپیر لري.

د اسراییل د کرنې وزیر ایوي ډیچټر چې د کورني امنیت د کابینې غړی هم دی، وویل: « غزه به بیا هېڅکله د اسراییل لپاره ګواښ نه شي. موږ به هلته یوې پرېکنده بریا ته ورسېږو. لبنان توپیر لري.»

هغه په دې اونۍ کې د بهرنیو خبریالانو یوې ډلې ته وویل: "ایا موږ (د غزې د کمپاین) پای ته رسېدو په پیل کې یو؟ یقیناً نه. موږ لاهم ډېر څه د کولو لپاره لرو."

په غزه کې شاوخوا ۱۰۱ اسراييلي يرغمل پاتې دي او د اسراييل لومړي وزير بنيامين نتنیاهو ژمنه کړې، چې دا ټول به کور ته راولي او حماس به له منځه وړي.

د دواړو خواوو تر منځ خبرې اترې له اوږدې مودې راهیسې په ټپه ولاړې دي.

د حماس یوه چارواکي سامي ابو زهري د چهارشنبې په ورځ وویل، چې د دوی ډله لا هم د یوې معاملې غوښتونکې ده.

د دواړو خواوو ترمنځ خبرې اترې له اوږدې مودې راهیسې په ټپه ولاړې دي، چې دواړه لوري پر یو بل د کړکېچ پړه اچوي.

د حماس یوه چارواکي سامي ابو زهري د چهارشنبې په ورځ پر اسراییل تور پورې کړ، چې د دوی ډله لاهم د یوې معاملې غوښتونکې ده.

هغه رویټرز ته وویل: "موږ هیله لرو چې دا تړون (له حزب الله سره) به یوې موافقې ته د رسېدو لپاره لاره هواره کړي، چې په غزه کې زموږ د خلکو په وړاندې د نسل وژنې جګړه پای ته ورسوي."

له بحران سره مخ پاکستان؛ د پاکستان سیاسي او اقتصادي کړکېچ ته کتنه

۷ لیندۍ ۱۴۰۳ - ۲۷ نومبر ۲۰۲۴، ۱۸:۱۵ GMT+۰
•
محبوب‌ شاه محبوب

که څه هم پاکستان د خپل سیاسي تاریخ په اوږدو کې څو ځله له جدي بحرانونو سره مخ شوی دی خو له بحرانه د راوتلو موده یې دومره اوږده نه وه لکه له ۲۰۲۲ کال را په دېخوا چې دا هېواد پکې ښکېل دی.

د عمران خان د زنداني کېدو او د تحریک انصاف پر ضد د اقداماتو په ترڅ کې د پاکستان روانه سیاسي صحنه لا پېچلې شوې ده. له بلې خوا، اقتصادي بحران چې د تېرو څو کلونو د ناسم مدیریت پایله ده، په پاکستان کې د سیاسي کړکېچونو اغېزې نورې هم زیاتې کړې دي.

100%

۱. د سیاسي کړکېچ ژورې ریښې

۱.۱د سیاسي بې‌ثباتۍ لاملونه

په پاکستان کې د پوځ او سیاسي ګوندونو ترمنځ رقابت او د سیاستونو پر سر اختلافات تل د سیاسي بې‌ثباتۍ لامل شوي دي.

نېږدې څلوېښت کاله د رقابت دا سیاست په یوه ډېره کړکېچنه صحنه کې پر مخ وړل شوی.

کله پوځ کودتا کړې او کله یې په غیرمستقیم ډول د پاکستان د سیاسي ادارې چارې په خپلو ګټو را څرخولي دي، له همدې امله په پاکستان کې د سیاسي شعارونو یوه مهمه برخه د پوځ پر وړاندې منفي دریځ ګرځېدلې ده.

وروستی کړکېچ له ۲۰۱۶ کاله شروع شوی، چې د پاکستان د حکومت پر وړاندې د پوځ دریځ بدل شوی او د نواز شریف په مشرۍ یې د مسلم ن لیګ ګوند مشترک حکومت ړنګ کړ او عمران خان ته یې د واک زمینه برابره کړه.

په ټاکنو کې د عمران خان په مشرۍ له تحریک انصاف ګوند سره د مرستې په ترڅ کې د تحریک انصاف ګوند حکومت په ۲۰۱۸ کې د خلکو د لوړو هیلو په ترڅ کې جوړ شو، خو د ۲۰۲۲ په اپرېل کې د عمران خان حکومت د عدم اعتماد په رایه لرې او د پي ډي ایم د حکومت په ایجاد سره دغه هېواد سیاسي شخړې یوې بلې دورې ته داخل شو.

۱.۲د پوځ او عمران خان اړیکې

د عمران خان په لومړیو ورځو کې هغه د پوځ کلک ملاتړ درلود او مخالفینو یې نوموړی د “پوځ ګوډاګی” یاد کړ، د پوځ پر وړاندې د عمران خان د مخالفینو شعار د پوځ په مرسته د عمران خان د حکومت ایجاد و.

عمران خان د ۲۰۱۸ کال د عمومي ټاکنو پر مهال د پاکستان تحریک انصاف (PTI) په مشري قدرت ته ورسېد. هغه وخت پوځ ته د عمران خان ملاتړ کونکي ګڼل کېدل، ځکه چې پوځ هغه وخت د "بدلون" د شعار سره د عمران خان ملاتړ کاوه. دتحریک انصاف ګوندپه واک ته رسېدو سره پوځ ته د هېواد په سیاست کې لا زیات نفوذ ترلاسه شو او پوځ د عمران خان د حکومت لپاره د یوې مهمې ادارې په توګه ودرېد.

100%

د اړیکو پراختیا

د عمران خان او پوځ اړیکې د واک په لومړیو کلونو کې ښې وې. د ملي امنیت، بهرني سیاست (په ځانګړي ډول د هند او افغانستان سره اړیکې) او د داخلي ستونزو په مدیریت کې پوځ او حکومت په ظاهره سره همغږي وو.

  • د کشمیر مساله:د هند له خوا د کشمیر د ځانګړي حیثیت ختمولو پر مهال عمران خان د پوځ سره په ګډه یو متحد دریځ خپل کړ.
  • د امریکا او افغانستان مساله:د طالبانو سره د سولې خبرې اترې د پوځ په همغږۍ پرمخ لاړې او عمران خان په دې برخه کې د پوځ ملاتړ درلود.

د اختلافاتو پیل

د ۲۰۲۱ کال په وروستیو کې د عمران خان او پوځ ترمنځ اړیکې خرابې شوې. د دې اختلافاتو څو مهم عوامل په لاندې ډول دي:

د ISI د مشر ټاکنه:د پوځ له خوا د استخباراتو د مشر د ټاکنې پر سر د عمران خان او پوځ ترمنځ اختلافات راپورته شول. عمران خان غوښتل چې په دې اړه خپله پرېکړه وکړي، خو پوځ د خپلواکو پرېکړو غوښتنه کوله.

اقتصادي ستونزې:د عمران خان د حکومت پر مهال اقتصادي وضعیت خراب شو. پوځ داسې انګېرله چې حکومت د ستونزو په هوارولو کې پاتې راغلی دی او دې مسالې د نظر اختلافات لا زیات کړل.

سیاسي اختلافات:عمران خان د ځینو سیاسي قضیو په اړه د پوځ د بې پرې پاتې کېدو غوښتنه وکړه، په ځانګړي ډول د مخالفو ګوندونو سره د خبرو پرمهال، له نواز شریف سره د حساب کتاب مساله او یو شمېر کوچنۍ مسالې.

وروستی سیاسي کړکېچ

په ۲۰۲۲ کال کې د عمران خان د حکومت ختمېدل د پوځ او عمران خان اړیکې لا خرابې کړې. عمران خان د پوځ په ځینو کړیو تور ولګاوه چې د هغه د حکومت پر ضد یې دسیسه کړې ده. د دې ادعاو له امله پوځ د عمران خان په وړاندې سخت دریځ غوره کړ.

100%

د می ۹ پېښه:د عمران خان نیول دپاکستان تحریک انصاف ګوند دپلویانو له خوا سخت غبرګونونه راوپارول، چې په ترڅ کې یې پوځ په ښکاره د عمران خان او د هغه د پلویانو پر وړاندې سخت دریځ خپل کړ.

روان حالت

اوس مهال د عمران خان او پوځ اړیکې تر بل هر وخت خرابې دي. پوځ عمران خان او د هغه ګوند د ملي امنیت لپاره ګواښ بولي او عمران خان پوځ تورنوي چې د هغه د سیاسي فعالیتونو مخنیوی کوي. د دې اړیکو خرابوالی د پاکستان په سیاسي او اقتصادي وضعیت ژور اغېز کړی دی.

  • سیاسي بې ثباتي:د پوځ او عمران خان ترمنځ جنجالونه د پاکستان سیاسي وضعیت نور هم کړکېچن کړی دی او عمران خان ادعا لري چې د پوځ په مرسته په تېرو ټاکنو کې پراخې درغلۍ شوي او د دوی نوماندان په زور ناکام شوي دي.
  • اقتصادي بحران:دې اختلافاتو اقتصادي وضعیت ته هم زیان رسولی، ځکه چې بهرني پانګوال د پاکستان په سیاسي ثبات شک کوي، د پاکستان خپلو پانګوالو یوه برخه پانګې له پاکستانه ایستلي دي او نور کوچني سوداګر هم د خپلې پانګې د خوندي کېدو په لټه کې دي.

۲. د نواز شریف د ګوند رول

۲.۱د مسلم لیګ (ن) تاریخي شالید

مسلم لیګ (ن) د پاکستان په سیاست کې یو له مهمو ګوندونو څخه دی چې له ډېر وخت راهیسې یې د پوځ او سیاستونو ترمنځ همکارۍ پیاوړې کړې. نواز شریف چې درې ځله د پاکستان لومړی وزیر پاتې شوی، د پوځ او سیاسي ګوندونو اړیکې په خپلو حکومتونو کې تنظیمولې او نوموړی د سیاستوالو او پوځ تر منځ د وصل یوه سیاسي نقط بلل کیږي.

د هغه ګوند اوس هم د پوځ ملاتړ د خپل سیاست یوه مهمه برخه ګڼي.

۲.۲د مسلم لیګ (ن) او پوځ تړون

له عمران خان سره د پوځ له وروستي کړکېچ وروسته مسلم لیګ (ن) یو ځل بیا وتوانېده چې د پاکستاني پوځ ملاتړ ترلاسه کړي. شهباز شریف چې د نواز شریف ورور او د مسلم لیګ (ن) مشر دی، د ۲۰۲۲ په اپرېل کې د عمران خان له لرې کېدو وروسته د ایتلافي حکومت مشري وکړه.

د شهباز شریف حکومت له پوځ سره د همغږۍ په ترڅ کې هڅه وکړه چې سیاسي ثبات رامنځته کړي، خو دا همکاري د تحریک انصاف د پلویانو له سخت غبرګون سره مخ شوه.

هماغه و، چې په دویم ځل ټاکنو کې هم شهباز شریف د پاکستان د حکومت د لومړي وزیر په توګه وګومارل شو.

100%

۳. اقتصادي بحران او د هغه عوامل

۳.۱د اقتصادي ستونزو عوامل

پاکستان د تېرو څو کلونو راهیسې له شدید اقتصادي بحران سره مخ دی. د دې بحران لاملونه په لاندې ډول دي:

د پورونو زیاتوالی:پاکستان په نړۍوالو پورونو تکیه لري چې اوس یې تادیه د دغه هېواد لپاره ستونزمنه شوې ده.

د بهرنیو اسعارو کمښت: د اقتصادي تحلیلونو په اساس د پاکستان زرمبادله خطرناکې کچې ته راټیټه شوې ده، چې د وارداتو لپاره د پیسو کمښت رامنځته کوي.

د انفلاسیون زیاتوالی:د خوراکي توکو او انرژۍ بیې په بې‌ساري ډول لوړې شوې دي، چې د عادي خلکو ژوند یې اغېزمن کړی دی.

سیاسي بې‌ثباتي:په هېواد کې سیاسي شخړې د بهرنیو پانګوالو باور کم کړی او د سوداګرۍ لپاره یې چاپېریال زیانمن کړی دی.

۳.۲د مسلم لیګ (ن) د حکومت اقتصادي اقدامات

د شهباز شریف حکومت هڅه وکړه چې د نړۍوال وجهي صندوق (IMF) له لارې پور ترلاسه کړي ترڅو د اقتصادي بحران مخه ونیسي. د دې لپاره حکومت د انرژۍ بیې لوړې کړې او مالیاتي اصلاحات یې پیل کړل، خو دغو اقداماتو د خلکو لپاره زیاتې ستونزې رامنځته کړې.

د خیبرپښتونخوا په ګډون په هغو سیمو کې چې د عمران خان پلویان پکې زیات دي له حکومته د نارضایتي غږ پورته کوي او د شهباز شریف حکومت ناکام بولي.

۳.۳د اقتصادي بحران ټولنیزې اغېزې

د اقتصادي ستونزو له امله د بې‌وزلۍ کچه لوړه شوې، د بې‌کارۍ ستونزه زیاته شوې او عام خلک د لومړنیو اړتیاو پوره کولو لپاره په کړاو کې دي. دې حالت د حکومت پر وړاندې د خلکو نارضایتۍ ته نوره هم وده ورکړې ده.

۴. د تحریک انصاف لاریونونه او د هغې پایلې

۴.۱د عمران خان د زنداني کېدو اغېز

عمران خان چې د خلکو په منځ کې له ډېر محبوبیت څخه برخمن دی، په ۲۰۲۴ کې زنداني شو. د هغه د زنداني کېدو سره، د تحریک انصاف پلویانو د مظاهرو یوه پراخه لړۍ پیل کړه.

دې مظاهرو د هېواد په اقتصادي او ټولنیز ژوند ناوړه اغېز کړی دی.

همدا راز د ډېموکراټیکو نظامونو او ولسواکۍ ته د ارزښت ورکونې په نړۍوالې درجه بندۍ کې هم د پاکستان کرېډېټ کم او دا هېواد د پوځ د مداخلې ښکار وبلل شو.

۴.۲د مظاهرو ټولنیزې او سیاسي پایلې

مظاهرو د حکومت پر وړاندې د خلکو او نړۍوالې ټولنې اعتماد کم کړی او د سیاسي کړکېچونو دوام یې پیاوړی کړی دی. سربېره پر دې، د پولیسو او مظاهره‌چیانو ترمنځ شخړو د خلکو پر حقونو، بیان ازادۍ، مدني چارو او پر سیاسي مبارزو جدي اغېز کړی دی.

100%

۵. د حل لارې

۵.۱ملي سیاسي هوکړه

د سیاسي کړکېچونو د حل لپاره اړینه ده چې ټول سیاسي ګوندونه، په ځانګړې توګه تحریک انصاف، مسلم لیګ (ن) او پوځ، یوه ملي هوکړې ته ورسېږي. دا هوکړه باید د قانون حاکمیت، د انتخاباتو د شفافیت او سیاسي بې‌طرفۍ پر بنسټ ولاړه وي.

۵.۲د اقتصاد اصلاحات

د اقتصادي بحران د حل لپاره لاندې اقدامات اړین دي:

  • د بهرنیو پانګوالو باور جوړول او په هېواد کې د پانګونې لپاره چاپېریال ښه کول.
  • د پورونو تادیې لپاره اوږدمهاله ستراتیژي جوړول.
  • د انفلاسیون کنټرول لپاره عملي ګامونه اخیستل.

۵.۳د پوځ رول محدودول

په سیاسي چارو کې د پوځ د نفوذ کمول د سیاسي ثبات لپاره اړین دي. پوځ باید یوازې د هېواد د دفاع په چارو کې خپل رول محدود کړي او سیاسي پروسې بې‌طرفه پرېږدي.

دا چاره په لنډ مهال کې شونې نه برېښي، ځکه پاکستان له اقتصادي او سیاسي کړکېچ سربېره له امنیتي کړکېچ سره لاس او ګرېوان دی او په پوځ کې رامنځته شوی فکر د دې جوګه نه دی چې په اسانۍ د خپل رول د کمښت ارادې ته وا داره شي.

پایله

پاکستان په داسې یو حساس پړاو کې دی چې سیاسي بې‌ثباتي او اقتصادي بحرانونو یې د پرمختګ لارې تړلې دي. د حکومت، پوځ او اپوزېسیون ترمنځ همکاري او د خلکو ستونزو ته د پام اړول کولی شي د دې بحرانونو د حل لپاره لار هواره کړي، خو په اسانۍ دا موضوع په نېږدې وخت کې د حل وړ نه ده.

که د پاکستان حکومت، سیاسي ګوندونه او پوځ د دې وړتیا پېدا کړي، چې د اصلاحاتو یو جدي پلان پیل کړي، نو د اقتصادي پرمختګ او سیاسي ثبات ترلاسه کولو یو احتمالي چانس شته، خو که د ګوندونو، حکومت او پوځ تر منځ په څو مشترکو مسایلو د نظر اتفاق رامنځته نه شي، د پاکستان بحران لا پېچلی کېدونکی دی.

له روسیې سره جګړه کې د اوکراین تر ۶۰ زرو ډېر پوځيان وژل شوي

۷ لیندۍ ۱۴۰۳ - ۲۷ نومبر ۲۰۲۴، ۱۴:۴۷ GMT+۰

د خپرو شویو رپوټونو له مخې د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه کې تر دې دمه له ۶۰ زرو ډېر اوکرایني سرتېري وژل شوي او د ۴۰۰ زرو په شاوخوا کې نور ټپیان دي. د روسیې د وژل شویو سرتېرو شمېر له ۱۴ تر ۱۶ زره تنو اټکل کیږي.

ایکانومسټ وايي، چې په خپلواکه توګه ددې شمېرو تاییدول سخت دي، خو دا شمېرې د خبري اژانسونو، دفاع وزارت او څیړونکو د موندنو پر بنسټ راغونډې شوې دي.

شنونکي دغه راز د یو اې ویبپاڼې پر معلوماتو تکیه کوي چې د ۶۰ زره او ۴۳۵ اوکرایني سرتېرو د وژل کېدو خبر یې ور کړی.

خو له دې سره سره، ایکانومسټ دا شمېرې بشپړې نه ګڼي او وايي چې رښتینی شمېر ښايي له دې لوړ وي.

د ایکانومسټ د ۲۰۲۴ کال د جولای رپوټ له مخې، په دې جګړه کې د روسي ځواکونو د تلفاتو شمېر د ۱۴ او ۱۶ زره تنو په شاوخوا کې ښودل شوی.

دغه رسنۍ وايي چې د روسیې د مرګ ژوبلې شمېر په ویتنام کې د متحده ایالتونو د مرګ ژوبلې شمېرو ته نږدې کېدونکی دی.

دمګړۍ د روسیې د وژل شویو سرتېرو شمېر له ۱۹۴۵ کال نه را په دې خوا د مسکو د ټولو جګړو تر ټولو لوړ شمېر ګڼل کیږي.

د اسټرالیا پارلمان کې د افغان الاصله سناتورې افغان تابعیت ناندرۍ را پارولې دي

۷ لیندۍ ۱۴۰۳ - ۲۷ نومبر ۲۰۲۴، ۱۰:۲۷ GMT+۰

د افغان الاصله سناتورې فاطمه پیمان د تابعیت په اړه د یو ملت ګوند مشرې پاولین هانسون څرګندونو د استرالیا په پارلمان کې جنجال او تاوتریخوالی راوپاراوه، چې په پایله کې یې د سناتورې لیډیا تورپ غړیتوب له یوه سخت غبرګون وروسته وځنډول شو.

هنسون غوښتل چې پیمان د پارلمان یوې کمیټې ته واستوي او د اسټراليا له قانون سره د هغې د افغان تابعیت او غړیتوب په اړه پوښتنه راپورته کړي. د اسټرالیايي رسنیو د رپوټ له مخې، پیمان، چې په استرالیا کې لومړۍ افغانی الاصله سناتوره ده، د دغه هېواد اساسي قانون ټول شرایط پوره کړي، خو د هانسون دې هڅې د یو شمېر سیاستوالو غبرګونونه را وپارول.

سناتورې تورپ، چې د نژادپالنې پر وړاندې روښانه دریځ لري، د پیمان ملاتړ وکړ او پر هانسون یې د "نژادپالې" تور ولګاوه. هغې د اعتراض په ډول هانسون ته کاغذونه ور وغورځول او د پارلمان تالار یې له ګډوډۍ سره مخ کړ.

د دې چارې په غبرګون کې، د کارګر ګوند مشرې پني وانګ د تورپ د لنډمهاله ځنډولو غوښتنه وکړه، چې په پایله کې یې دغه پرېکړه په ۴۶ مثبتو او ۱۱ منفي رایو سره تصویب شوه.

د تورپ د غړیتوب ځنډولو په پرېکړه کې د حکومت او ایتلاف استازي او خپلواک سناتوران همغږي شول او یوازې زرغون ګوند د دې پرېکړې مخالفت وکړ او دا یې یو غیر متناسب ګام وباله. سناتورې تورپ په رای اچونه کې ګډون ونه کړ، خو د هغې ملګري د هانسون د وینا پرمهال د اعتراض په توګه له تالاره ووتل.
هنسون د خپل دریځ دفاع کړه او ویې ویل: "دا مساله نژادپالنه نه ده؛ دا د اساسي قانون له پیروۍ نه ډاډ ترلاسه کول دي." هغې زیاته کړه: "هر څوک حق لري چې په خوندي او بې ګواښه چاپېریال کې کار وکړي."

په ورته وخت کې، د کارګر ګوند مشرې پني وانګ وویل چې په پارلمان کې کرکجن چلند او شخصي بریدونه د زغم وړ نه دي. هغې وویل: "دا پارلمان باید د هر ډول کرکې او ناوړه چلند څخه پاک وي."

د افغان الاصله سناتورې فاطمه پیمان په نښه کول، چې په استرالیا کې د کډوالو او مسلمانې ټولنې لپاره یوه مخکښه څېره ګڼل کېږي، له پراخو نیوکو سره مخ شوي.

فاطمه پیمان په خپلو خبرو کې په سخته لهجه نژادپالنه وغندله او ویې ویل چې سناتوره هنسن وېش او تعصب ته لمن وهي.


د اسټرالیا د اې اې پي په باور، ډېر خلک د هانسون دغه اقدام د استرالیا په سیاست کې د ګڼ توکمې او ګڼ فرهنګي استازولۍ پر وړاندې د تعصب یوه بڼه ګڼي.

پیمان په تېره جولای میاشت کې د فلسطینینانو د ملاتړ له امله تر غبرګونونو وروسته له کارګر ګوند ووتله او اعلان یې وکړ چې د خپلواکې سناتورې په توګه به کار ته ادامه ور کړي.