طالبان: په بدخشان کې د کانونو د قاچاق او غیر قانوني استخراج مخنیوي کوو

ذبیح الله زیارمل د هند د ممبې نړیوال سوداګریز مرکز سره د تعامل پرمهال وویل چې « موږ باور لرو سوداګریزې اړیکې، پانګونه، ګرځندوی، فرهنګي او د زده کړو برخه کې اړیکې د اسیا د سویلي هېوادونو د سیاسي مسایلو د عادي کېدو لامل کېدای شي«.

هغه وايي چې کابل د سویلي اسیا او منځنۍ اسیا ترمنځ د اړیکو ښه والي ته ژمن دی.

د هند ددکن هیرالډ د رپوټ له مخې، نوموړي هیله ښودلې ده چې د ټاپي لس میلیارډ ډالري پروژې چارې زر روښانه شي.

د هند د ممبې نړیوالې سوداګرۍ مرکز رییس ډاکټر ویجې کالانتري ویلي چې افغانستان تر ۲۰۲۸ کال پورې د هند د پنځه تریلیون ډالري ناخالص داخلي تولید او تر ۲۰۴۰ کال پورې ددغه هېواد د ۴۰ تریلیون ډالري ناخالص کورني تولید د لید په برخه کې مهم رول لوبولی شي.

هغه ویلي چې د افغانستان سوداګري ۹۹۷ میلیون ډالره ده، چې له ظرفیت ښکته ده، خو هند کولای شي د هوا او سمندر له لارې له افغانستان سره سوداګریزې اړیکې او پانګونه ډېره کړي.

هغه وايي چې چابهار بندر له افغانستان او د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره په دې برخه کې د نوي ډیلي د نښلونې مهمه لاره ده.

هغه افغانستان، هند او ایران ته وړاندیز وکړ چې د چابهار بندر په سیمه کې پر لوژستیکي تاسیساتو، اورګاډي ځغللیکې او هوايي ټرنسپورټ پانګونه وکړي او دا لاره د منځنۍ اسیا او اروپا پر لور په یوې مهمې دروازې بدله کړي.

هغه وویل چې ددې چارې لپاره هندي صادروونکي بانکي اسانتیاوو، د بیړیو تمځایونو، ګودامونو، او ورته نورو اسانتیاوو ته اړتیا لري.

ترکي رسنیو خبر ورکړی، چې د اوشاک ښار د حسن حلمي د منځني ښوونځي د ښځینه زده کوونکو یوې ډلې یوه افغانه زده کوونکې وهلې ده.

د ترکي رسنیو د معلوماتو له مخې، دا پېښه د شنبې په ورځ د لیندۍ په لسمه رامنځته شوې ده.

د دې پېښې ویډیوګانې په ټولنیزو شبکو کې خپرې شوې او ښيي چې افغانه نجلۍ پر ځمکه غورځېږي او تر وهلو ټکولو وروسته بې هوښه کېږي.

په دغو ویډیوګانو کې د نورو زده کوونکو غږونه اورېدل کېږي چې هغوی هڅوي چې ددې افغانې نجلۍ وهلو ته دوام ورکړي.

د ترکي رسنیو د راپورونو له مخې، د پېښې په ځای کې موجودو کسانو د جګړې د مخنیوي لپاره کوم اغېزناک اقدام نه دی کړی.

په ویډیو کې لیدل کېږي چې د شخړې له پای ته رسېدو وروسته یوه ښځه له نورو غواړي چې امبولانس ته زنګ ووهي.

که څه هم ترکي رسنيو د يادې زده کوونکې د حالت په اړه نور جزئيات نه دي ورکړي، خو په ښار کې مېشت افغان کډوال وايي، دغه افغانه نجلۍ په روغتون کې بستري ده.

تر اوسه د دې نښتې انګېزه نه ده معلومه، خو رسنیو لیکلي، چې د سیمې د پوهنې ادارې په دې برخه کې پلټنې پیل کړې دي.

نوموړي په سازندګي ورځپاڼه کې "ختیز سرحدونه" تر سرلیک لاندې مقاله کې د سرحدي بې ثباتۍ، راډیکال مذهبي نظریاتو او ناکامې امنیتي پالیسۍ ګواښونو ته اشاره کړې ده.

مرعشي د کرمان ولایت د والي په توګه د خپل وخت په اړه وویل چې د نشه يي توکو قاچاق، د سرحدي امنیت نشتوالی او د غیرقانوني کډوالو راتګ تل لویې ننګونې وې. هغه پر هغو قوانینو نیوکه کړې چې له قاچاق سره د مبارزې لپاره وضع شوي.

نوموړي له سیمه‌ییزو او قبایلي سرچینو نه د ګټې اخستو، یووالي، امنیتي اډو جوړولو او له بلوڅ مشرانو سره د همکارۍ یوې بریالۍ تګلارې یادونه کړې چې دده په باور، په هغه وخت یې کرمان ولایت کې ثبات راوست.

نوموړی وايي، "د شیعه او سني ترمنځ د مذهبي توپیرونو کمول او د ملي لیدلوري پیاوړي کول د سرحدي کړکېچونو د اوارولو لپاره کلیدي دي." مرعشي ټینګار وکړ چې د دیوالونو جوړولو په څېر منفي او سخت‌دریځې لارې، لکه د غزې دیوال تجربه، اغېزمنې نه دي.

مرعشي خبرداری ورکړی چې د طالبانو رادیکال فکر د ایران د سرحدي سیمو لپاره یوه جدي ستونزه ده. دده په باور، که څه هم دې نظریې تر اوسه ژور اغېز نه دی کړی، خو له پاکستان او افغانستان څخه د دې مذهبي فکر راتګ د پام وړ توجه ته اړتیا لري. د نوموړي په وینا، د سرحدي امنیت لپاره د حکومت نظریاتي چلند د سیمه‌ییزو قبایلو تر منځ فاصله زیاته کړې او کړکېچونه یې لا زیات کړي دي.

مرعشي د ایران په بلوڅانو کې د بېلتون غوښتنې نظریه رد کړې او وايي، چې دوی له ایران سره خپله تړاو ښکاره کړی. هغه وویل: "د ایران بلوڅان له هیواد سره ژور تړاو لري او هېڅکله یې نه دي غوښتي چې د پاکستان له بلوچستان سره یوځای شي، چې ډېر غریب او کمزوری دی." نوموړي یادونه کړې، چې د دې ستونزې ریښه د سیمه‌ییزو شکایتونو ناسمه اداره او له امنیت او حکومتولۍ څخه د سني او بلوڅ ټولنو محرومول دي.

مرعشي په ایران کې د سرحدي امنیت په اړه د یوې نوې تګلارې غوښتنه کړې ده. هغه ټینګار کړی چې باید امنیتي ځواکونو ته د سنيانو او بلوڅو پر لاسرسي محدودیتونه لرې شي، په امنیتي پلانونو کې د قبایلي مشرانو ادغام یقیني شي او د بلوڅ قبایلو لپاره د نفوذ ساحې مشخصې شي. هغه وویل: "دا طریقه د امنیت ټینګښت لپاره تر ټولو ساده او لږ لګښتې لار ده."

مرعشي حکومت هڅولی چې د سیمې له روزل شويو بشري سرچینو ګټه واخلي او پر صنعتي ودې پانګونه وکړي. هغه وايي، "امن سرحدونه د ګټورو سوداګریزو اړیکو او پرمختللې اقتصاد د جوړولو سبب ګرځي." نوموړي سیستان-بلوچستان د یوې داسې سیمې په توګه یاد کړي چې د اقتصادي بدلون لپاره ناکارېدلی ظرفیت لري.

مرعشي د سخت‌دریځو تګلارو د پرېښودو او داسې پالیسۍ غوښتنه کړې چې له ځایي تخصص ګټه پورته کړي او د بې ثباتۍ ریښې له منځه یوسي.

د طالبانو د کندهار ولایت مقام نن دوشنبه «د لیندۍ ۱۲مه» وویل، چې سپین بولدک ولسوالۍ ته ملا هبت الله د خپل سفر پرمهال ویلي چې دغه نظام په اطاعت او پرهېزګارۍ او دغه راز له دیني عالمانو د مشورو په اخستلو او د دوی په مشورو د عمل په مټ ساتل کېدای شي.

ملا هبت په خپله وینا کې یو ځل بیا د امربالمعروف قانون پر عملي کېدو ټینکار کړی دی.

د کندهار د مقام د خبرپاڼې له مخې، ملا هبت الله وویل:«تاسې د امربالمعروف او نهي عن‌المنکر قانون د ښه نافذولو په برخه کې له اړوندو ادارو سره بشپړه همکاري وکړئ او په خپلو مساجدو کې مقتدیانو او کلیوالو خلکو ته د ایمان، عقیدې او د لمانځه اړوند موضوعات هره ورځ وښایاست».

ملا هبت الله طالبان د مشرانو اطاعت ته هڅولي دي.

هبت الله د غونډې په پای کې د کندهار سپین بولدک ولسوالۍ ټولو نظامي او ملکي مسوولانو ته سپارښتنه کړې، چي اختلافات ونه کړي او خپلو مسوولیتونو ته متوجې او ژمن واوسي.

که څه هم د طالبانو مشر ملا هبت الله له خوا توشیح شوی د امربالمعروف قانون یوازې په کندهار کې عملي شوی او په دغه ولایت کې ملي ټلوېزیون په راډیو بدل شوی او مسوولان یې د پخوا په څېر ساکښ انځورونه نه پرېږدي، خو په کابل او ګڼو نورو ولایتونو کې لا په بشپړ ډول نه دی پلی شوی او خپله د طالبانو له منځه ورسره مقاومت ښودل کیږي.

د یکشنبې په ورځ په کابل کې ، د کابل فوټسال غوره لیګ شپږم پړاو سیالۍ د ۱۳ لوبډلو په ګډون پیل شوې.

یادې سیالۍ به د الف او ب په ګروپي شکل تر سره شي.

په الف ګروپ کې زیتون، افغانستان ورزش، شقایق، عدالت، یاران همدلي او پیشنتاز او په ب ګروپ کې اطمینان، شریفي سپورټ، ظاهر اسد، پوشاک مددي، شهید نسیم، پنجشیر ایف سي او یاران افغان لوبډلې شاملې دي.

د دغو سیالیو په لومړی ورځ زیتون د اطمینان او افغانستان سپورټ لوبډله د شریفي سپورټ لوبډلې په وړاندې د سیالۍ ډګر ښکته شوې.

په دغو دوو لوبو کې زیتون او اطمینان لوبډلو د ۳ـ۳ مساوي او د افغان سپورټ لوبډلې د شریفي لوبډلې ته ۱ـ۴ ګولونو ماتې ورکړه.

د دغه ټورنمنټ لومړۍ او دویم مقام ګټونکي لوبډلې به د افغانستان د زونونو د فوټسال سیالیو وروستي پړاو ته لار ومومي او هغه دوه لوبډلې چې په دغه ټورنمینټ کې تر ټولو کمې نمرې ترلاسه کړي د کابل د فوټسال یون لیګ سیالیو ته به لار ومومي.