ایرانی چارواکی: د سرحدي دېوال جوړېدو سره د افغانانو تګ راتګ ۵۰ سلنه کم شوی

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس نن سې شنبه « د لیندۍ ۲۰مه» لیکلي چې په دغه نندارتون کې د شاوخوا ۶۰ شرکتونو استازي برخه لري.

په دې نندارتون کې د پنځو ولایتونو لغمان، ننګرهار، کونړ، نورستان او کابل سوداګرو کورني تولیدات لکه مېوې، سبزي، غالۍ، تخنیکي وسایل او لبنیات نندارې ته وړاندې کړي دي.

ځايي طالب مسوولین وايی چې د لغمان کورنیو تولیداتو درې ورځنی نندارتون د ۴۰ غرفو په ګډون پرانیستل شوی دی.

د لغمان لپاره د طالبانو والي شېراحمد حقاني د یاد نندارتون د پیل په مراسمو کې وویل:«د اقتصاد حُریت او ازادۍ لپاره باید د تل لپاره له کورنیو تولیداتو استفاده وکړو، د امکان ترحده پورې باید خپل ضرورتونه له داخلي تولیداتو څخه پوره کړو، ټول مسؤلین، ادارې، خلک، سوداګر، هټۍ وال باید کورنیو تولیداتو څخه ګټه واخلي».

د طالبانو دغه چارواکي له ټولو سوداګرو وغوښتل، چې په لغمان کې د پانګونې لپاره ښه زمینه برابره ده، دلته پانګوونه وکړئ ترڅو خلکو ته د کار زمینه هم برابره شي او کورنی اقتصاد ورسره وغوړېږي.

د لغمان لپاره د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ رئیس سلامت خان بلال وایي، چې د دغه نندارتون په ۴۰ غرفو کې کورني تولیدات درې ورځې لپاره نندارې ته وړاندې کېږي او له جوړېدو یې هدف کورنیو تولیداتو ته په کور دننه بازار موندنه ده.
په همدې حال کې طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس عبدالنور رسولي بیا وویل، چې د داسې نندارتونونو په جوړېدو سره د داخلي تولیداتو د پرمختګ سربېره، د فرهنګ او کلتور په اړه هم خلک معلومات ترلاسه کوي.

شیرمحمد عباس ستانکزي د سې شنبې په ورځ « د لړم پر ۲۰مه» د نوي کابل پروژې د لومړي فاز د عملي کار د پرانېستې مراسمو ته په خبرو کې وویل، چې د زور او ظلم حکومتونه د سوریې د حکومت په څېر چې نیمه پیړۍ واکمن و، نسکوریږي.

ستانکزي وویل، « د سوریې حکومت، چې زوی او پلار کاوه، تقریبا د ۵۴ کلونو حکومت چپه شو او له منځه لاړ. د زور او استبداد حکومتونه به همیشه همدغسې وي»، نوموړي زیاته کړه چې « د فشار او د زور حکومتونو نتیجه به همدغسې وي، اخر به زوال کیږی او په داسې حالت کې به زوال کیږي چې بیا به یې خلک په تاریخ کې په بد نوم یادوي».

ستانکزی وايي، چې عادل او شرعي حکومتونه به په تاریخ کې په طلايي خط لیکل کیږي.

هغه غوښتنه وکړه چې د طالبانو نظام، حکومت او سیستم باید داسې جوړ شي، چې راتلونکی نسل پرې وویاړي.

دغه طالب چارواکی، چې ډېر وخت د طالبانو حکومت د سیاستونو منتقد پاتې شوی، وايي، خلک باید د نورو هېوادونو ګدايي ته اړ نه شي او افغانستان باید له اقتصادي، سیاسي، دفاعي او امنیتي اړخونو په خپلو پښو ودریږي.

ستانکزی داسې مهال د سوریې حکومت ته د استبداي نظام نوم ور کوي، چې طالبانو له تېرو درې نیمو کلونو راهیسې واک په انحصار کې اخستی او د خلکو حقونه، په ځانګړې توګه د ښځو حقونه یې سلب کړي او په بېلابېلو برخو کې یې ګڼ بندیزونه لګولي دي.

په دې غونډه کې د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال مولوي عبدالسلام حنفي وویل چې د نوې ستراتیژۍ له مخې چې ددوی مشر ملا هبت الله اخوندزاده منظوره کړې، کابل ته له پنجشیر نه اوبه لېږدول کیږي او دې ته په لومړي ګام کې ۱۴۰ میلیونه ډالره بودجه په نظر کې نیول شوې.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت وايي« په سوریه کې د بشارالاسد د نظام له نسکرېدو وروسته د صهیونیستي یرغلګر رژیم د خپلو وحشتوتنو په دوام د سوریې پر خاوره او یو لړ نظامي تاسیسانو او شتمنیو سربرېره پر ملکي سیمو بمبار درانه ځاني او مالي تلفات رامنځته کړي دي.»

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايی چې د اسراییل دا بریدونه د هغوی د ناکامې ستراتیژۍ دوام دی، چې د منځنۍ ختیځ په بېلابېلو هېوادونو کې یې د خپلو نامشروع اهدافو ترلاسه کولو لپاره پرمخ بیايي.

طالبانو په ښکېلو سیمه ییزو او نړیوالو قدرتونو غږ کړی، چې د سوریې ملت د خپل راتلونکي په اړه مستقیل او ازاد انتخاب ته پرېږدی.

طالبان زیاتوي چې سوریايي ولس دې له هر ډول بهرنیو فرمایشونو او فشارونو پرته د خپل هېواد برخلیک په خپله وټاکي.

له دې وړاندې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوه بله اعلامیه کې کې د بشار اسد د حکومت پر پرځېدو خوښي ښودلې او د سوریې ولس او د تحریر الشام ډلې مشرتابه ته یې د دغه «بري» له امله مبارکي ویلې وه.

طالبان داسې مهال د سوریې نویو واکمنو ته دا مشورې ور کوي، چې په افغانستان کې له واکمنېدو وروسته دې ډلې په کوردننه پر خلکو، په ځانګړې توګه ښځو ګڼ بندیزونه لګولي، واک یې انحصار کړی او له نړۍ سره یې تراوسه اړیکې نه دي رغېدلې.

پر هغه تور دی چې خپله۲۰ کلنه مېرمن شقایق یې د باد سالڅوفلن په شلوس کوڅه کې د یوه اپارتمان په تشناب کې په اوبو کې ډوبه کړې او وژلې ده.

د بیلېفیلډ پولیسو څیړونکې ډلې، چې « د شلوس مرګ څیړونکې ډلې» په نامه جوړه شوې پر خپله رسمي پاڼه د جواد احمدي انځور او د پولیسو د اړیکو شمېرې خپرې کړې او له خلکو یې غوښتي چې د شکمن وژونکي په موندلو کې ورسره مرسته وکړي.

د بیلېفیلډ د پولیسو یوې مطوعاتي مسوولې افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وویل چې دوی د یاد افغان په لټه کې دي او که چیرې د افغانستان انټرنشنل لوستونکي د نوموړي په اړه معلومات ترلاسه کړي، له دوی سره دې یې شریک کړي.

مېرمن په اوبو کې ډوبه شوې

پولیس وايي، چې « د شنبې په ورځ د ماسپښین شاوخوا ۱:۵۰ بجې یوه نارینه د لیپې پولیسو ته د بیړني تلیفون له لارې زنګ وواهه او د یوې ښځې د مړي خبر یې ورکړ. پولیسو د پېښې ځای ته ځانونه ورسول او هلته یې په داسې حال کې چې د کورنۍ غړي حاضر وو، د ښځې بې ‌روحه جسد چې د تشناب په وان کې پروت و، وموند».

د یکشنبې په ورځ د ډسمبر پراتمه د عدلي طب د څېړنو پایلو وښوده، چې مېرمنې د سختو وارونو، ټپ او په اوبو کې ډوبولو له امله سا ور کړې ده. وژل شوې ۲۰ کلنه افغانه شقایق نومیږي، چې په باد سالڅوفلن کې اوسېده. د هغې افغان خاوندجواد احمدي د دې پېښې اصلي تورن کس ګڼل شوی چې د پېښې له ځایه تښتېدلی.

جواد احمدي په دې وروستیو کې په برلین مارڅن کې ژوند کاوه او د یوه لوژستیکي شرکت مدیر و.

د شلوس څیړنډله

د بیلېفیلډ پولیسو د "شلوس" په نوم د قتل د څېړنې یوه ډله ټاکلې چې د جرمي څیړنو رییس سټیفن ایسدار یې مشري کوي.

پولیس وايي، په دغه ټیم کې د بیلفیلډ او لیپې پولیس شامل دي چې د تورن کس د موندلو لپاره په جدي توګه هڅه کوي.

د بیلېفیلډ پولیسو وویل، چې که څوک د مشکوک کس د ځای په اړه معلومات ولري، نو د بیلفیلډ د وژنو له څیړنډلې سره دې اړیکه ونیسي او یا دې د پولیسو کوم بل مرکز ته خبر ورکړي.

پولیسو دغه راز غوښتي، چې خلک دې له مشکوک کس سره د مخامخ خبرو اترو هڅه نه کوي او که ویې ویني، زر دې د ۱۱۰ بیړنۍ شمېرې له لارې پولیس خبر کړي.

دا په تېر لنډ وخت کې په جرمني کې څوومه پېښه ده چې یو افغان د خپلې کونۍ ښځینه غړې وژني.

له دې وړاندې یوه افغان خپله پېغله لور په اوبو کې ډوبه کړې او وژلې وه او وورسته یې پولیسو په ځنګله کې مړی وموند.

د سرچينې د معلوماتو له مخې، دغو زده‌کړیالانو په لسو دولتي او تر ١٥٠ زياتو خصوصي موسسو کې زده‌کړې کولې.

یو شمېر زده‌کړیالانو چې له زده‌کړو منعه کړل شوې دي، د طالبانو له لوري د دغو مرکزونو د تړلو له پرېکړې څخه وېره او مایوسي څرګنده کړې ده.
له دغو محصلینو څخه یوه یې سجا (مستعار نوم) چې د پوهنتون زده‌کړیاله وه او د پوهنتونونو له تړل کېدو وروسته یې د روغتیایي زده‌کړو موسسې ته مخه کړه، وویل: «دا زما وروستۍ هیله وه چې یو څه وکړم، یو څوک شم؛ خو هر څه له موږ څخه د نجونو په جرم اخیستل شوي دي.»
د طالبانو مشر په دې وروستیو کې تعلیمي موسسو ته امر وکړ، چې په طبي موسسو کې د نویو ښځینه زده‌کړیالانو د نوم لیکلنې څخه ډډه وکړئ او نور نجونې نه شي کولی، چې د طبي زده‌کړو لپاره طبي موسسو ته ولاړې شي.
خو په دې اړه کوم رسمي مکتوب او اعلامیه نه ده خپره شوې.
یو شمېر طبي موسسو ویلي، چې په مکتوبي بڼه د دغه امر تر لاسه کېدو پورې خپلو فعالیتونو ته دوام ورکوي؛ خو ځینو بیا ژر تر ژره له زده‌کړیالانو څخه ازموینې واخیستې او نور یې فعالیت بند کړ.
سجا چې یو کال یې په طبي موسسه کې زده‌کړې کړې دي وویل: «ټول ګنګس دي هیڅوک رښتیا نه وايي، چې څه خبره ده. موږ هره ورځ د دوو یا درېیو مضمونونو ازموینه ورکوو. په داسې حال کې چې مخکینۍ ازموینې مو څو میاشتې مخکې ورکړې وې.»
په کابل کې د یوې طبي موسسې مدیر چې ۱۷۰۰ زده‌کړیالان لري او له دې ډلې ۷۰۰ تنه یې ښځینه زده‌کړیالانې دي وویل: «موږ له زده‌کړیالانو او استادانو څخه ډېر پیغامونه ترلاسه کړي دي او دوی پوښتنه کوي، چې د طبي موسسو د خلاصون کومه هیله شته؟ هیڅوک خوښ نه دي.»
د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د سرچینو د معلوماتو له مخې، په دغو موسسو کې ۳۵ زره ښځو د نرسنګ، قابله‌ګۍ، د غاښونو او لابراتوار په برخو کې زده‌کړې کولې.
ملګرو ملتونو د طالبانو دغه پرېکړه غندلې او دا یې د ښځو پر وړاندې سیستماتیک او د نه منلو وړ تبعیض بللی دی.
د دې سازمان کارپوهانو دغه پرېکړه "د ښځو وژنه" بللې او خبرداری یې ورکړی، چې د دغه بندیز دوام د "غیر ضروري کړاو، ناروغۍ او احتمالاً د افغان ښځو او ماشومانو د مړینې لامل کېدای شي."
ملګرو ملتونو ویلي، چې دا پرېکړه به په هغه هېواد کې ویجاړونکې پایلې ولري چې په نړۍ کې د مېندو او ماشومانو د مړینې له لوړې کچې سره مخ دی.
ځینو سرچینو خبر ورکړی، چې د طالبانو د مشر وروستۍ پرېکړې د دغې ډلې چارواکي په دوه ډلو سره وېشلي دي.
په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو د رسېدو راهیسې، دغې ډلې پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي او په دې سره افغانستان د نړۍ په کچه یوازینی هېواد دی، چې نجونې یې له شپږم ټولګي څخه پورته له زده‌کړو منعه کړل شوې دي.
د طالبانو دغه پرېکړه له پراخو نړۍوالو غبرګونونو سره مخ شوې ده.

ځینو هېوادونو په افغانستان کې د سیستماتیک تبعیض او جنسیتي تبعیض قضیه د هاګ محکمې ته استولې او ویلي یې دي، چې د طالبانو په اړه باید څېړنې وشي.
د جرمونو نړۍوالې محکمې هم ویلي، چې ډېر ژر به د طالب مشرانو د نیولو امر صادر کړي.