په ملګرو ملتونو کې د روسیې استازی: د داعش د ځپلو لپاره د طالبانو اقدامات کافي نه دي

د پاکستان استازي د افغانستان په تړاو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ځانګړې ناستې ته وویل چې طالبان له داعش- خراسان سره په جګړه بوخت دي، خو القاعده، ټي ټي پي او نورو جنګیالیو ته هم باید توجه وکړي، ځکه دا ډلې نه یوازې د پاکستان بلکې د ټولې سیمې امنیت ته ګواښ دي.

د پاکستان استازی وايي، چې ټي ټي پي له خپلو شپږ زره جنګیالیو سره په افغانستان کې خوندي پټنځایونه لري او د پاکستان امنیت او ثبات ګواښي.

هغه وویل چې پاکستاني طالبان هلته مالي او نور ملاتړ ترلاسه کوي او نورو جنګیالیو ته هم مساعد چاپیریال برابروي.

نوموړي د طالبانو د کډوالو چارو پر وزیر خلیل حقاني ځانمرګی بریده وغنده او د هغه له کورنۍ او د طالبانو له حکومت سره یې خواخوږي وښوده.

فلیچر د امنیت شورا ځانګړې غونډې ته وویل چې افغانستان د انساني ناورین په حالت کې دی او یو پر درېیمه برخه خلک روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی نه لري.

نوموړي په دې منځ کې د ښځو پر طبي زده کړو د طالبانو بندیز یو بل زیانناک ګام وباله، چې د افغانستان روغتیايي وضعیت نور هم کړکیچن کولای شي.

ټام فلیچر وویل چې « د افغانستان نیمايي خلک ملاتړ ته اړتیا لري، د نړۍ دویم هېواد دی چې له ستر انساني ناورین سره مخ دی. طالبانو پر ښځو طبي زده کړې او ازموینې بندې کړې، دا د دوی وروستۍ هیله وه، دا به ډېر سخت ناوړه اغیز پریږدي».

فلیچر د امنیت شورا غونډې ته په خبرو کې وویل چې ددې پریکړې د ناوړه پایلو له امله به په راتلونکو پنځو کلونو کې د ۳۶زره روغتیاپالو د کار مخه ونیول شي.

هغه وویل چې د امیندوارو میندو او ماشومانو د مړینې کچه به لوړه شي، په داسې حال کې چې افغانستان اوس هم د میندو او ماشومانو د مړینې لوړه کچه لري.

فلیچر وايي، چې همدا اوس په افغانستان کې یو پر درېیمه ښځې د زیږون پرمهال له مسلکي طبي ملاتړه بې برخې دي.

دې غونډې ته په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سازمان سیاسي استازولۍ (یوناما) مشرې روزا اوتونبایوا، وویل چې دېفکټو حکومتونه کېدای شي نقد شي خو د ستونزو د حل لپاره تعاملات په کار دي.

اوتونبایوا د امنیت شورا غونډې ته وویل، چې په اصولي ډول باید د ستونزو حل ته لاره ولټول شي.

نوموړې وویل چې تعامل او باور جوړول د افغانستان د خلکو په ګټه دي او په دې برخه کې باید اصولو مطابق پرېکنده عمل وشي.

هغې د ښځو پر زده کړو، روغتیايي روزنو او رسنیو د طالبانو بندیزونو ته په اشارې وویل چې دوی په خپل تېر رپوټ کې چې په نومبر میاشت کې خپور شوی، دا ټول مستند کړي او دې بندیزونو د خلکو پر ژوند ناوړه اغیز کړی دی.

اوتونبایوا وویل چې « موږ په پیچلو شرایطو کې کار کوو خو موږ خپلې کړنې خوندي کړې چې د افغانانو مرسته وکړو، چې خپل خپل هېواد بېرته له نړیوالې ټولنې سره یوځای کړي».

اوتونبایوا وویل چې په افغانستان کې یو شمېر پرمختګونه هم شوي او دا د نشه يي توکو په برخه کې شوي دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د پنجشنبې په ورځ (د لېندۍ ۲۲ مه) په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د دغه وزارت د وړاندیز پر بنسټ د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده د افغانستان په ولسوالیو کې د ۳۱۸ روغتونونو د جوړولو امر کړی دی.

دغه وزارت وايي، په لوګر، غزني او فراه ولایتونو کې د پنځو روغتونونو تدارکاتي چاري پیل شوې او په نږدې راتلونکي کې به د دغو روغتونونو د جوړولو کارونه پیل شي.

د طالبانو مشر په داسې حال کې د افغانستان په ولسوالیو کې د روغتونونو د جوړولو امر کړی، چې له دې مخکې د طالبانو همدغه مشر دلېندۍ پر ۱۲ مه د یوه فرمان په ترڅ کې د نجونو لپاره د لوړو او نیمه لوړو زده کړو ټولې طبي موسسې بندې کړې.

له دغه فرمان وروسته د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د روغتیايي بنسټونو مسوولانو ته اعلان وکړ، چې نور په دغو مرکزونو کې نجونې د زده کړو اجازه نه لري.

ویل کیږي د طبي زده کړو له بندېدو سره به افغانستان تر راتلونکو ۱۳ کلونو پورې ښځینه متخصصې ونه لري.

په همدې حال کې افغانستان یو له هغو هېوادونو دی، چې د امیندوارو میندو او ماشومانو د مړینې کچه پکې لوړه ده.

د بې پولې ډاکټرانو ټولنه وايي، د طالبانو له خوا پر طبي زده کړو د بندیز لګولو پرېکړه د هېواد روغتیايي سیستم ته جدي ګواښ دی.

ګڼو نړیوالو سازمانونو د طالبانو د مشر له لوري د طبي زده کړو د بندولو امر «له بشري حقونو ښکاره سرغړونه» بللې ده.

اوتونبایوا امنیت شورا غونډې ته وویل، چې په اصولي ډول باید د ستونزو حل ته لاره ولټول شي.

نوموړې وویل چې تعامل او باور جوړول د افغانستان د خلکو په ګټه دي او په دې برخه کې باید اصولو مطابق پرېکنده عمل وشي.

هغې د ښځو پر زده کړو، روغتیايي روزنو او رسنیو د طالبانو بندیزونو ته په اشارې وویل چې دوی په خپل تېر رپوټ کې چې په نومبر میاشت کې خپور شوی، دا ټول مستند کړي او دې بندیزونو د خلکو پر ژوند ناوړه اغیز کړی دی.

اوتونبایوا وویل چې « موږ په پیچلو شرایطو کې کار کوو خو موږ خپلې کړنې خوندي کړې چې د افغانانو مرسته وکړو، چې خپل خپل هېواد بېرته له نړیوالې ټولنې سره یوځای کړي».

اوتونبایوا وویل چې په افغانستان کې یو شمېر پرمختګونه هم شوي او دا د نشه يي توکو په برخه کې شوي دي.

نوموړې وویل چې افغانستان د اقلیمي تغییراتو له اغیزو کړیږي او دوی په دې برخه کې له څانګوالو سره خبرې کړې دي.

هغې تر ۲۰۳۰ کال پورې د افغانستان د اوبي سرچینو د وچیدو خبرداری ورکړ، چې افغانان به ډېر اغیزمن کړي.

د طالبانو د بهرنيو چارو وزیر امیرخان متقي د پنجشنبې په ورځ د پکتيا په ګرده څېړۍ ولسوالۍ کې د دې ډلې د کډوالو چارو د وزير خلیل حقاني د جنازې په مراسمو کې پر هېوادونو غږ وکړ، چې د «دغسې ګډ دښمن، چې هيڅ ارزښتونه» نه پېژني په ګډه مخه ونیسئ».

نوموړي زياته کړه، چې د طالب استخباراتو د مالوماتو پر اساس په تېرو ۷ مياشتو کې داعش په افغانستان کې ۷ مرګونې بريدونه کړي، چې ۶ یې له افغانستان څخه بهر پلان شوي وو.

د هغه په خبره، د خلیل حقاني وژل اثرات لري او له هېوادونو يې غوښتي، چې د داسي ډلو له حمایت او ملاتړه لاس واخلي که نه په خپل اور به وسوځي.

هغه زیاته کړه: «موږ پر ټولو هغو هيوادونو غږ کوو، چي په داسي ظالمانو سترګی مه پټوئ، دا هم ستاسو او هم زموږ په تاوان دي، داسې ظالمانو ته اډې مه ورکوئ، دا به هغوی سوځوي څوک، چي دغسې خلکو ته مراکز ورکوي، ساتی يې، په شاه يې ټکوي او مخه یې نه نیسي.»

امیرخان متقي خپلو مخالفو ته خبرداری ورکړ، چې د دوی د اختلافاتو او کمزوري کولو هڅه دي نه کوي.

هغه وايي، «امارت چي په تيرو ۳۰ کلنو کي د دنیا لویو استخباراتي قوتونو تقسیم او ضعیف نه کړ له دې وروسته دې هم څوک زړه نه ښه کوي.»

نوموړي ویلي، چې د هيڅ خطر او ظلم پروا نه ساتي او ټول طالب چارواکي د خلیل حقاني په څېر «قربانۍ» ته تيار دي.

هغه زیاتوي، «زموږ دوښمنان دې په دې نه خوشحاله کيږی دا مجاهدين سره زره دی چې څومره يې ټکوې او فشار ورکوې دا قوي کیږي او پخيږي، دا ټول وزیران او والیان دا شهادت ته تیار دي او شهادت افتخار او هدف بولي ځکه د الله د رضا پکې ده.»

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزیر خلیل الرحمان حقاني پرون چار شنبه په یوه ځانمرګي بريد کې ووژل شو.

پر هغه د بريد مسولیت داعش ډلې په غاړه اخیستی.