د افغان ښځو کانفرانس؛ د هسپانیا د بهرنیو چارو وزیر د افغان مېرمنو پر ملاتړ ټینګار وکړ

چین او تاجکستان د نورو هېوادونو په څېر لا هم طالبان په رسمیت نه پېژني؛ خو له طالبانو سره پراخې دیپلوماتیکې او اقتصادي اړیکې لري.

تاجکستان چې د ملي مقاومت د جبهې د غړو کوربه دی، له طالبانو سره يې د ډیپلوماټیکو اړیکو له ټینګولو ډډه کړې ده.

چینايي استازي د جمعې په ورځ (د لېندۍ ۲۳ مه) پر اېکس پاڼه ليکلي: «موږ نن د افغانستان د بیارغونې په برخه کې له یو بل سره د همکارۍ لپاره ډېرې ښې خبرې وکړې.»

دغه چینایي دیپلومات د دې خبرو نور جزيات نه دي ورکړي.

تاجکستاني چارواکو په تېرو درېیو کلونو کې په وار وار پر طالبانو نیوکې کړې دي.

د تاجکستان ولسمشر ويلي، چې طالبان له خپلو ژمنو سره سره په افغانستان کې د یوه جامع حکومت د جوړېدو مخالف دي.

امام علي رحمان په ۱۴۰۱ کال کې ويلي و، چې طالبان په افغانستان کې د بېلابېلو قومونو پر وړاندې د تبعیض څخه ډکه پالیسي تعقیبوي.

امیرسعيد ایرواني وايي له افغانستان د امریکا له بې پروا وتلو وروسته له ۶ ميليونه زیاتو افغانانو په ایران کې پناه اخیستې.

ښاغلی ایرواني د افغانستان د وضعت په اړه د ملګرو ملتونو امنیت شورا په نوبتي غونډه کې ويلي، چې دوی د خپلو محدودو سرچينو له کبله تر فشار لاندې دي او د کډوالو په برخه کې يې نړيوالې ټولنې ملاتړ نه دی کړی.

امیر سعید دا هم ويلي، چې د کډوالو لپاره د کور، کار او بشري خدمتونو د برابرولو لپاره د ایران او پاکستان په څېر هېوادونه دوامدارو مرستو ته اړتیا لري.

د ایران مهر خبري اژانس د دغه ایراني سفير د وینا متن نشر کړی، چې پکې نوموړي په افغانستان کې د بشری ناروين او ننګونو د زياتېدو په اړه هم اندېښنه ښودلې.

هغه په افغانستان کې د مرستو او لویو همکاريو کمښت او د ښځينه مرستندویه کارکوونکو محدودیتونه د کړکېچ د زياتېدو لاملونه بللي، چې له امله یې ښخې او ماشومان له خطر سره مخ کړي دي.

هغه له نړېوالۍ ټولنې د بې طرفه بشردوستانه مرستو غوښتنه کړې.

نوموړی په افغانستان کې د سولي او ثبات لپاره د خلکو په خوښه د قوانينو او ټولشموله حکومت د رامنځ ته کېدو غوښتنه کړې، چې ور سره به د کډوالۍ مخه هم ونيول شي.

په ملګرو ملتونو کې د ایران استازي په افغانستان کې د خلیل حقاني د وژلو وروستۍ پېښې ته په اشارې ویلي، چې په دغه هېواد کې لا هم داعش، القاعده او نورې وسله والې ډلې د سيمې ثبات ته جدي ګواښ دی، چې په وړاندي يې ګډه مبارزه پکار ده.

امیر سعيد ویلي، چې هېواد يې د افغانستان د سیاسي، اقتصادي او ټولنيزې بیارغوني ملاتړ او مرسته کوي.

ایران د افغانستان یو له ګاونډیو هیوادونو څخه دی چې تر پاکستان زیات افغان کډوال په جبري ډول له دغه هیواده باسي او یا په دغه هیواد کې د پولیسو له لوري سخت ځورول کیږي.

د امنیت شورا ۱۱ غړو او درېیو نورو هېوادونو د افغانستان په اړه د امنیت شورا د غونډې په څنډه کې په یوه ګډه اعلامیه کې «د طالبانو سیستماتیک جنسیتي تبعیض، د جنسیتي تاوتریخوالي زیاتوالی او په افغانستان کې د ښځو او نجونو د بشري حقونو پرله پسې سرغړونې» په کلکه وغندلې.

د امنیت شورا له غونډې سره سم د امریکا، بریتانیا، فرانسې، اکوادور، جاپان، مالټا، ډنمارک، یونان، پانامې، سریلانکا، ګیانا، سویس، سلوانیا او سویلي کوریا هېوادونو په افغانستان کې د بشري حقونو په اړه خپله ګډه اعلامیه د ملګرو ملتونو په مرکزي دفتر کې خپره کړه.

دغو هېوادونو له طالبانو وغوښتل چې سمدستي هغه تګلارې چې د بشري حقونو او په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو اساسي حقونه او ازادي محدودوي، مخه یې ونیسي. په اعلامیه کې راغلي: "دا ډول ناوړه چلند باید ودرول شي."

دغې شورا له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو بندیز، د افغان نجونو او ښځو پر وړاندې د پوهنتونونو او طبي موسسو تړلو ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې طالبانو په تېرو درېیو کلونو کې د ښځو غږ د خاموشه کولو او په بشپړ ډول له ټولنیز ژوند څخه د هغوی د لرې کولو په موخه تر ۸۰ ډېر تبعیضي فرمانونه صادر کړي دي.

دغو ۱۴ هېوادونو طالبانو ته ویلي، چې د افغانستان نړۍوالو مکلفیتونو درناوی وکړي، چې په کې د بشري حقونو نړۍواله اعلامیه، د ښځو پر وړاندې د هر ډول تبعیض د له منځه وړلو کنوانسیون، د ماشومانو د حقونو کنوانسیون او د امنیت شورا ټول اړوند پرېکړه لیکونه شامل دي. د امنیت شورا ۱۳۲۵ پرېکړه لیک کې د ښځو، سولې او امنیت ته درناوي موضوع ذکر شوې ده.

د امنیت شورا د غړو په ګډه اعلامیه کې راغلي: "طالبان چې د کوم رسمیت پیژندنې په لټه دي که همداسې دوام ورکړي، ترلاسه کولای یې نه شي.»

دوی ټینګار وکړ چې "افغان مېرمنې د زده کړې حق او په اقتصاد او د ټولنې په ټولو برخو کې د معنوي ګډون حق لري."

دغو هېوادونو د افغانستان د راتلونکي په اړه په مهمو بحثونو کې د ښځو د ونډې غوښتنه وکړه او له هېوادونو او د یوناما له دفتره یې وغوښتل چې د طالبانو او د افغانستان د خلکو په وړاندې د یو همغږي چلند د رامنځته کولو لپاره کار وکړي.

لینډا توماس ګرینفیلډ وویل، چې په دې حکم سره طالبان غواړي چې د دوی میندې، مېرمنې او لوڼې د ناروغۍ په حال کې د دوی د سترګو پر وړاندې ومري.

په ملګرو ملتونو کې د امریکا سفیرې د طالبانو د مشر وروستی فرمان چې د افغان مېرمنو پر طبي زده کړو بندیز لګوی له منطق څخه لرې بللی او ویلي یې دي، چې دغه حکم د افغان ښځو او نجونو لپاره د اعدام حکم لري.

ګرینفیلډ وویل، چې "د طالبانو د جبر په مقابل کې به د افغانستان خلک پیاوړي پاتې شي" او د طالبانو د بې عدالتیو په وړاندې به بې تفاوته نه وي.

د امريکا سفيرې په افغانستان کې د بشري وضعيت د خرابوالي په اړه هم اندېښنه څرګنده کړه او ويې ويل، چې د دغه هیواد تر نيمايي ډېر وګړي د خوړو له کموالي او خوارځواکۍ سره مخ دي.

ګرینفیلډ افغان مېرمنو ته په خطاب کې وویل: "موږ به د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په اختیار کې له ټولو وسیلو کار واخلو ترڅو طالبان مجبوره کړو چې خپل تبعیضي فرمانونه لغوه کړي."

هغې وویل، هیله منه ده چې د دوحې بهیر به ملګرو ملتونو ته د افغان حکومت د راستنېدو لپاره د لارې نقشه جوړه کړي او طالبان به د نړۍ او افغانانو هیلو ته ځواب ووايي.

د امریکا سفیره د دوحې په بهیر کې د افغان کارپوهانو په ځانګړې توګه د افغان مېرمنو مانادار شتون غوښتنه وکړه او وې ویل: « موږ طالبانو ته اجازه نه ورکوو چې د دغو ناستو شرایط وضع کړي او یا هم افغان کارپوهان له دې بهیره وباسي.»

د دوحې په درېیمه ناسته کې طالبانو خپل حضور د سیاسي او مدني استازو په نه ګډون مشروط کړی و او ملګرو ملتونو د امریکا له کوم جدي اعتراض پرته د طالبانو دغه غوښتنه ومنله.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال د دوحې له غونډې سره په څنګ کې د افغانستان د مدني ټولنې له استازو سره جلا ناسته وکړه.

د پنجشنبې په ورځ په ملګرو ملتونو کې د فرانسې د سفیر مرستیال د افغانستان په اړه د دغه سازمان د امنیت شورا په غونډه کې وویل، چې داعش خراسان په اروپا کې هم خپل ملاتړي فعال کړي دي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي د سپټمبر په پای کې د افغانستان د امنیتي وضعیت او د سیمه ییزې او نړیوالې سولې او امنیت په اړه د هغې د پایلو په اړه درې میاشتنی راپور وړاندې کړ. په دغه راپور کې ویل شوی، چې داعش ډلې په افغانستان کې د امنیت د تامینولو په اړه د طالبانو پر ادعا ملنډې وهلې دی.

د روان کال د لیندۍ میاشتې په نیمایي کې، د ملګرو ملتونو امنیت شورا د القاعدې، افغان طالبانو او پاکستاني طالبانو تر منځ د ملاتړ او همکارۍ زیاتوالی په ډاګه کړ. امنیت شورا په افغانستان کې د دغو ډلو د بشري سرچینو او ګډو روزنیزو کمپونو ته په اشارې سره ویلي، چې دوی وژونکي بریدونه کوي.

طالبانو په وار وار د داعش - خراسان د ګواښ په اړه د هېوادونو اخطارونه د داعش لپاره مبالغه او تبلیغات بللي دي. خو داعش وتوانېد چې پرون د کډوالو په وزارت کې په یو ځانمرګي برید کې د طالبانو وزیر خلیل حقاني ووژني.

د ښځو لپاره د مرګ سزا

د فرانسې استازي په افغانستان کې د طب په برخه کې د ښځو پر زده کړو بندیز وغنده او ویې ویل، چې طالبانو په دې کار سره "د ډېرو ښځو د مرګ حکم لاسلیک کړ".

هغه وویل، چې طالبان هره ورځ ښيي چې د جنسیتي تبعیض او د ښځو او نجونو د ځورولو د پالیسیو په پلي کولو کې قاطع دي.