یونسکو: په ۲۰۲۴ کال کې ۶۸ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي د دندې پر مهال وژل شوي دي

جنرال ایګور کیریلوف، چې د روسیې د پوځ د اتومي، بیولوژیکي او کیمیاوي ساتندویه ځواک مشر و، د خپل دفتر پر لور د تګ پر مهال وژل شوی. د کیریلوف مرستیال هم په دغه برید کې وژل شوی دی.

د اسوشیټډ خبري اژانس د رپوټ له مخې، د ۵۴ کلن کیریلوف مړی د هغه د اپارتمان د ودانۍ مخې ته وموندل شو. رپوټونه وايي چې بم له لرې څخه کنټرولېده. د پېښې انځورونه ماتې شوې کړکۍ او سوځیدلي دېوالونه ښیي.

کیریلوف د هغو کسانو له ډلې و چې د لویدیزو هېوادونو، په ځانګړي ډول د برېتانیا او کاناډا د بندیزونو په نوملړ کې و. د دوشنبې په ورځ د اوکراین امنیتي ادارې(اېس بي یو)پر نوموړي د منع شویو کیمیاوي وسلو د کارولو تور پورې کړ.

د اوکراین د امنیتي ادارې یوه چارواکي له نومښودنې پرته ویلي، چې کیریلوف یو «جنګي مجرم» و.

د کیمیاوي وسلو تورونه

د اوکراین د امنیتي ادارې په وینا، د روسیې پوځ له ۲۰۲۲ کال راهیسې د جګړې په ډګر کې له څلور زره او ۸۰۰ څخه ډېر ځله کیمیاوي وسلې کارولې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په مې میاشت کې وویل چې روسیې کلوروپکرین زهرجن ګاز کارولی و، چې لومړی ځل په لومړۍ نړیواله جګړه کې کارول شوی و. روسیې دا تورونه رد کړي دي.

د روسیې حکومتي څېړنیزې ادارې ویلي چې د کیریلوف وژل د یوې ترهګریزې پېښې په توګه څېړي او له اوکراین نه به یې غچ واخلي.

د روسیې د امنیت شورا مرستیال دمیتري مېدودېف وویل چې کیېف په دغه برید سره په جګړه کې خپلې ناکامۍ پټوي او د خلکو د پام اړولو هڅه کوي. هغه خبرداری ور کړ، چې د اوکراین جګپوړي پوځي او سیاسي مشران به له « حتمي سزا» سره مخ شي.

خو یوسفي د مسکو له هوایي ډګر پرته بل ځای قدم کېنښود. په وونکووا هوایي ډګر کې د شپږ ساعتونو لپاره تم کړای شو او د روسیې سرحدي چارواکو د هغه پر پاسپورټ د اخراج مهر وواهه او بله ورځ یې بېرته تاجکستان ته واستاوه.

هغه رویټرز ته وویل « ما غوښتل روسیې ته لاړ شم چې پیسې وګټم». یوسفي د هلبوک د پنبې شاړو کروندو ته نږدې چې د افغانستان له پولې ۱۵ میله لرې پرتې دي، وویل، «اوس نه پوهېږم چې څه وکړم».

د یوسفي قضیه د یوه پراخ تغییر نښه ده، ځکه روسیه اوس د مرکزي اسیا له کډوالو سره ډېر احتیاط کوي، په ځانګړې توګه په تېره مارچ میاشت کې له یوه خونړي برید وروسته چې د مسکو د کروکس ښار تالار کې یې ۱۴۵ کسان ووژل، د منځنۍ اسیا هېوادونو د کډوالو منلو ته زړه نه ښه کوي. د دغه برید مسوولیت تاجکستاني اسلامپالو اخیستی و، چې په روسیه کې یې د سرحدونو د بندیدو، اخراج او د بهرنیانو پر وړاندې د کرکې څپه راپورته کړې ده.

ډېر تاجکستاني کډوال د روسیې په سرحدونو کې بېرته شړل کیږي او هغه کسان چې په دغه هېواد کې مېشت دي، د ځورونې او د پولیسو د عملیاتو ښکار کېږي. د تاجکستان لپاره ددې پایلې، چې د بهرنيو کډوالو پیسې یې د کورني ناخالص تولید یو پر درېیمه برخه جوړوي، جدي دي.

اقتصادي فشار

د ۲۰۲۴ کال په لومړۍ نیمایي کې، د روسیې چارواکو شاوخوا سل زره کډوال اخراج کړل، چې د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۵۰ سلنه زیاتوالی ښيي. د کار ځایونو او د کډوالو اړوند پلټنې هم دوه برابره زیاتې شوې دي.

د تاجکستان د کار وزارت ویلي چې د روان کال په اوږدو کې بهرنیو هېوادونو ته د کار لپاره د تلونکو کسانو شمېر ۱۶ سلنه کم شوی دی. د دې ټولو کارګرو لوی اکثریت په روسیه کې کار کوي.

د یوسفي په څېر کارګرانو لپاره اقتصادي پایلې خورا سختې دي. د تاجکستان په پرتله د روسیې په ودانیزو چارو او تولیدي سکتور کې کار د پام وړ زیات عاید لري. له بهرنیو پیسو پرته په کورونو کې پاتې کورنۍ له پورونو او بې وزلۍ سره مخ دي.

دغه فشار د روسیې اقتصاد ته هم ګواښ دی. د بې کارۍ کچه هلته ۲.۳ سلنې ته رسېدلې او د کاري فرصتونو دکمېدو لامل د اوکراین جګړې ته د خلکو جلب او د زرګونو کسانو کډوالېدل دي. ولسمشر ولادیمیر پوتین ټینګار کړی چې د اقتصادي ودې لپاره میلیونونو نورو کارګرو ته اړتیا ده.

د وي ټي بانک اجرایه رییس اندري کوستین په نومبر کې وویل چې « د دوی شړل اسانه دي، خو د کار لپاره هم خلک مهم دي».

دښمنانه چلند

د ملتپالنې احساسات او د کډوالو پر وړاندې عامه کرکه د کروکس ښار تالار له برید وروسته زیاته شوې ده. د روسیې قانون جوړوونکو داسې قوانين وړاندې کړي چې د اخراج پروسه نوره هم اسانه کړي او د داسې جرمونو نوملړ پراخ کړي چې کډوال پرې شړل کېدای شي.

د روسیې د ارتودوکس کلیسا مشر پاتریارک کیریل، چې د پوتین نږدې متحد دی، د کډوالو پر ضد څرګندونې کړې او هغوی یې د روسیې «دودیزو ارزښتونو» ته ګواښ بللی دی.

فاروق، یو ۳۲ کلن تاجک چې له خپلې ځوانۍ راهیسې په روسیه کې ژوند کوي، وايي، هیڅکله یې ځان دومره ناخوندي نه دی انګیرلی، سره له دې چې دی د روسیې تابعیت لري، خو خپله کورنۍ یې بیرته تاجکستان ته استولې.

هغه رویټرز ته وویل، چې « که ستاسې اسناد سم هم وي، دوی کولای شي تاسې څو ورځې بندي کړي. ډېر خلک له دلیل پرته اخراج شوي دي».

امنیتي ګواښونه

د تاجکستان لپاره ګواښ یوازې اقتصادي نه دی. سیمه ییز شنونکي خبرداری ورکوي چې په دغه هېواد کې د ځوانانو بې کاري د سیاسي بې ثباتۍ لامل کېدای شي یا هغوی د سخت دریځو ډلو د استخدام ښکار کړي. هغه ډله چې د کروکس برید یې ترسره کړی و، داعش -خراسان ده، چې د افغانستان پولې ته نږدې فعالیت کوي.

د برلین د کارنیګي څیړنیز مرکز څیړونکي تیمور عمروف رویټرز ته وویل، « کله چې ستاسې په خاوره کې ډېر وزګار ځوانان وي، دا د نارضایتۍ ګواښ زیاتوي».

په ځواب کې، د تاجکستان حکومت د سخت دریځۍ پر ضد یو پراخ کمپاین پیل کړی دی.

په کټلون سیمه کې دولتي مامورانو له ټولو کورنیو سره لیدلي، چې د سخت دریځۍ پر ګواښونو یې وپوهوي.

د یوسفي لپاره راتلونکی لاهم ناڅرګند دی. دی اوس مهال په کورنۍ کروندو کې مالداري کوي او سبزي کري، خو وايي چې د خپلې کورنۍ د ساتلو لپاره کافي پیسې نه شي ګټلی.

هغه وویل، « ښايي پوځ ته لاړ شم، هلته لږ تر لږه ثابت معاش راکوي. یو کال به خدمت وکړم، بېرته به راشم او بیا به د واده فکر وکړم».

هغه وايي، د تحريک انصاف او حکومت ترمنځ په مذاکراتو کې تر ټولو لوی خنډ په خپله عمران خان دی.
هغه د پاکستانۍ رسنۍ ډې نیوز سره په مرکه کې ویلي، چې لومړي وزیر شهباز شریف هم قامي اسمبلۍ ته په وروستۍ وینا کې تحریک انصاف ته د مذاکراتو وړاندیز کړی و.
د رانا ثناالله په وینا، مانا داره خبرې اترې ډېرې مهمې دي او باید پر مخ ولاړې شي؛ خو د مذاکراتو په لاره کې تر ټولو لوی خنډ عمران خان دی.
هفه زیاته کړه، مذاکرات (د نومبر ۲۶مې) ته د ورته پېښو څخه د مخنیوي لپاره اړین دي.
هغه وایي، چې د تحریک انصاف د دویمې کچې غړي د مذاکراتو او خبرو د پیلیدا لپاره لېوالتیا لري او حکومت هم له دوی سره په تماس کې دی؛ خو دوی بې واکه دي.
رانا ثناالله وايي، پوځ د روان کال د مۍ په اتمه د مذاکراتو په اړه خپله تګلاره روښانه کړې ده.
وړمه ورځ بیا د پاکستان د دفاع وزير خواجه اصف هم ويلي و، چې د تحريک انصاف ګوند مشران په یوه خبره نه دي ولاړ.
هغه ویلي و، تحریک انصاف ګوند له یوې خوا پر حکومت د سرغړونو تورونه پورې کوي او بل خوا ته بیا د مذاکراتو وړاندیز کوي چې په داسې وضعیت کې هيڅ ډول مذاکرات پایله نه شي ورکولای.

د تحریک انصاف ګوند مشر او پخوانی لومړی وزیر لا هم د راولپنډۍ په اډیاله زندان کې دی، پر هغه د فساد او درغلیو تورونه پورې شوي دي.
د هغه پلویانو تېره میاشت د اسلام اباد په ډي جوک کې لاریونونه وکړل، چې په تاوتریخوالي واوښتل.

په دغو لاریونونو کې د څلورو پولیسو په ګډون شاوخوا شل کسه وژل شوي او لسګونه نور ټپیان شوي وو.
دا رنګه د تحریک انصاف ګوند ادعا کوي، چې د دوی سلګونه پلویان لا هم په زندانونو کې بې برخلیکه پراته دي.

د سوریې پخواني ولسمشر بشارالاسد په یوه اعلامیه کې چې د دغه هیواد د ولسمشرۍ په ټیلیګرام پاڼه کې خپره شوې، له دمشق څخه د خپلې تېښتې شرایط روښانه کړل.

هغه په ​​دې اعلامیه کې لیکلي دي چې «له سوریې څخه زما وتل نه وو پلان شوي. زه په دمشق کې د یکشنبې تر سهاره د ډسمبر تر اتمې نیټې پورې پاتې شوم او خپلې دندې مې ترسره کړې.»

بشارالاسد ټینګار کړی چې دمشق ته د یاغیانو له نفوذ وروسته له روسیې سره په همغږۍ لاذقیه ته لیږدول شوی څو له هغه ځایه د جګړې د عملیاتو څارنه وکړي.

هغه زیاته کړه، د حمیمیم هوايي اډې ته له رسېدو وروسته معلومه شوه، چې پوځي ځواکونه د جګړې له ټولو لیکو وتلي او د پوځ وروستۍ پوستې سقوط شوې دي.

په دې اعلامیه کې راغلي چې د دغو پیښو په ترڅ کې بشارالاسد د هیڅ شخص یا ادارې له خوا د استعفا یا پناه ورکولو وړاندیز نه دی تر لاسه کړی او د حل یوازینۍ لاره یې د یاغیانو پر وړاندې مبارزې ته دوام ورکول بلل.

اعلامیه وايي، « د جګړې له لومړۍ ورځې هغه څوک چې د خپل هېواد ژغورنه یې په شخصي ګټو نه ده معامله کړې او خپل ولس يې د بې شمېره امکاناتو او وسوسو پر وړاندې نه دی پلورلی، هغه څوک دی چې د اردو د افسرانو او سرتېرو تر څنګ په لومړیو کرښو کې ولاړ و».

د سوریې پخواني ولسمشر همداراز ټینګار کړی چې له خپلو متحدینو سره یې «خیانت» نه دی کړی او هیڅکله یې په فلسطین او لبنان کې د مقاومت له ملاتړه لاس نه دی اخیستی.

د دې اعلامیې په پای کې بشارالاسد ټینګار کړی چې سوریه به یو ځل بیا «ازاده او خپلواکه» شي.

دا څرګندونې د بشارالاسد د حکومت له نسکوریدو او روسیې ته د هغه له تېښتې وروسته لومړنۍ څرګندونې دي.

ډیوډ شنکر، چې له ۲۰۱۹ کال څخه تر ۲۰۲۱ پورې د امریکا د بهرنیو چارو مرستیال وزیر و، فایننشیل ټایمز ته ویلي: "د پیسو دغه انتقالات دومره حیرانوونکي نه وو، ځکه اسد پرله پسې پیسې بهر ته لیږدولې څو خپلې غیر قانوني ګټې او د سوریې شتمنۍ بهر خوندي کړي."

شنکر وايي، چې حکومت اړ شوی خپلې پیسې بهر خوندي ځای ته ولیږي چې د رژیم او د هغې د کورنۍ لپاره ښه ژوند تامین کړای شي.

د سوریې د حقوقي پرمختیا پروګرام مشر څیړونکي ایاد حمید تایید کړې ده چې روسیه د بشار الاسد رژیم لپاره د بندیزونو د مخنیوي مرکز و، په ځانګړې توګه کله چې دمشق د لویدیزو بندیزونو له امله له نړیوال بانکي سیستم څخه جلا شوی و.

فایننشیل ټایمز وايي، روسیې نه یوازې د اسد نظامي ملاتړ کاوه، بلکې د واګنر ډلې ځواکونو له لارې یې د بشار الاسد رژیم ته مالي مرستې هم برابرولې.

یاده رسنۍ وايي، چې ځینې پیسې د مسکو په لوړه کچه املاکو کې د منځګړیو له لارې د الاسد کورنۍ د شتمنیو پراختیا لپاره وکارول شوې.

په تېرو وختونو کې د سوریې اپوزیسیون او لویدیزو حکومتونو د بشار الاسد پر دولت تور لګولی و، چې د سوریې شتمنۍ یې لوټ کړې او د جګړې د تمویل او خپلې شخصي شتمنۍ زیاتولو لپاره یې جرمونو ته مخه کړې.