د روسیې پارلمان داسې قانون تصویب کړ چې له مخې یې مسکو له هغو ډلو سره اړیکې عادي کولی شي چې بندیزونو یې پرې لګولي دي. رویټرز خبري اژانس وايي، د روسیې د پارلمان په ننني ګام سره مسکو ته په افغانستان کې د طالبانو حکومت او د سوریې له نويو واکمنو سره د اړیکو عادي کولو ته لار برابرېږي.
تر اوسه یوه هېواد هم په افغانستان کې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د امریکايي او ناټو ځواکونو په وتلو او د افغان حکومت پرځېدو پسې واکمن شوي دی.
خو روسیې ګام په ګام له دې ډلې سره اړیکي زیات کړي دي او د روسیې ولسمشر په تېر جولای کې طالبان د ترهګرۍ ضد جګړه کې ملګري وبلل.
ولادیمیر پوتین وویل، مسکو له دې حقیقت سترګې نشي پټولی چې په افغانستان کې وضعیت د ثبات په حال کې دی.
هغه زیاته کړه: «موږ له اوسنیو افغان چارواکو سره دوه اړخیزې اړیکې ټینګې کړې او دا اړیکې به نورې هم پراختیا ومومي.»
د روسیې پارلمان تېره سه شنبې د یوې نوې لایحې د تصویب له لارې دې ته لاره پرانېسته چې طالبان د ترهګرو سازمانونو له نوملړه و اېستل شي.
دغه لایحه د روسیې د مشرانو جرګې ۱۳ غړو پارلمان ته د تصویب لپاره وړاندې کړې وه.
د روسیې د قانون له مخې، د هغو سازمانونو چې د ترهګر په توګه پېژندل شوي، پر فعالیتونو بندیز د روسیې د یوې محکمې د پرېکړې له لارې په لنډمهالي ډول ځنډول کېدای شي، خو په دې شرط چې د روسیې د لوی څارنوال یا د هغه د مرستیال له لوري یې غوښتنه شوې وي او کره شواهد موجود وي، چې یاد سازمان د ترهګرۍ د ترویج، توجیه کولو او ملاتړ فعالیتونه بند کړي وي.
د انټرفاکس د رپوټ له مخې، په اوس وخت کې، د روسیې د قانون له مخې داسې میکانیزم نشته، چې د یادو سازمانونو پر فعالیتونو د بندیز ځنډولو اجازه ورکړي.
انټرفاکس وايي، هغه تعدیلات چې د دې طرحې له لارې وړاندیز شوي، د همدې حقوقي خلا د له منځه وړو لپاره چمتو شوي دي.
یاد قانون د روسیې د اداري کړنلارو په کوډ کې هم اړوند تعدیلات وړاندیزوي.
د پارلمان نوی تصویب سوریه کې د نویو واکمنو د حکومت رسمیت پېژندلو ته هم لار جوړوي، چې د مسکو د متحد بشار اسد حکومت یې پرځولی دی.
د روسیې د مسلمانې سیمې چیچنیا مشر رمضان قادروف د دوشنبې په ورځ له مسکو دا هم وغوښتل چې پر سوریه له نوي واکمن تحری الشام هم بندیزونه لرې کړي.
مسکو د بشار اسد د حکومت ملاتړی او په سوریه کې یې پوځي اډې درلودې، خو د نوموړي پرځېدو سره دا اډې هم له لاسه ور کوي.
خو یوسفي د مسکو له هوایي ډګر پرته بل ځای قدم کېنښود. په وونکووا هوایي ډګر کې د شپږ ساعتونو لپاره تم کړای شو او د روسیې سرحدي چارواکو د هغه پر پاسپورټ د اخراج مهر وواهه او بله ورځ یې بېرته تاجکستان ته واستاوه.
هغه رویټرز ته وویل « ما غوښتل روسیې ته لاړ شم چې پیسې وګټم». یوسفي د هلبوک د پنبې شاړو کروندو ته نږدې چې د افغانستان له پولې ۱۵ میله لرې پرتې دي، وویل، «اوس نه پوهېږم چې څه وکړم».
د یوسفي قضیه د یوه پراخ تغییر نښه ده، ځکه روسیه اوس د مرکزي اسیا له کډوالو سره ډېر احتیاط کوي، په ځانګړې توګه په تېره مارچ میاشت کې له یوه خونړي برید وروسته چې د مسکو د کروکس ښار تالار کې یې ۱۴۵ کسان ووژل، د منځنۍ اسیا هېوادونو د کډوالو منلو ته زړه نه ښه کوي. د دغه برید مسوولیت تاجکستاني اسلامپالو اخیستی و، چې په روسیه کې یې د سرحدونو د بندیدو، اخراج او د بهرنیانو پر وړاندې د کرکې څپه راپورته کړې ده.
ډېر تاجکستاني کډوال د روسیې په سرحدونو کې بېرته شړل کیږي او هغه کسان چې په دغه هېواد کې مېشت دي، د ځورونې او د پولیسو د عملیاتو ښکار کېږي. د تاجکستان لپاره ددې پایلې، چې د بهرنيو کډوالو پیسې یې د کورني ناخالص تولید یو پر درېیمه برخه جوړوي، جدي دي.
اقتصادي فشار
د ۲۰۲۴ کال په لومړۍ نیمایي کې، د روسیې چارواکو شاوخوا سل زره کډوال اخراج کړل، چې د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۵۰ سلنه زیاتوالی ښيي. د کار ځایونو او د کډوالو اړوند پلټنې هم دوه برابره زیاتې شوې دي.
د تاجکستان د کار وزارت ویلي چې د روان کال په اوږدو کې بهرنیو هېوادونو ته د کار لپاره د تلونکو کسانو شمېر ۱۶ سلنه کم شوی دی. د دې ټولو کارګرو لوی اکثریت په روسیه کې کار کوي.
د یوسفي په څېر کارګرانو لپاره اقتصادي پایلې خورا سختې دي. د تاجکستان په پرتله د روسیې په ودانیزو چارو او تولیدي سکتور کې کار د پام وړ زیات عاید لري. له بهرنیو پیسو پرته په کورونو کې پاتې کورنۍ له پورونو او بې وزلۍ سره مخ دي.
دغه فشار د روسیې اقتصاد ته هم ګواښ دی. د بې کارۍ کچه هلته ۲.۳ سلنې ته رسېدلې او د کاري فرصتونو دکمېدو لامل د اوکراین جګړې ته د خلکو جلب او د زرګونو کسانو کډوالېدل دي. ولسمشر ولادیمیر پوتین ټینګار کړی چې د اقتصادي ودې لپاره میلیونونو نورو کارګرو ته اړتیا ده.
د وي ټي بانک اجرایه رییس اندري کوستین په نومبر کې وویل چې « د دوی شړل اسانه دي، خو د کار لپاره هم خلک مهم دي».
دښمنانه چلند
د ملتپالنې احساسات او د کډوالو پر وړاندې عامه کرکه د کروکس ښار تالار له برید وروسته زیاته شوې ده. د روسیې قانون جوړوونکو داسې قوانين وړاندې کړي چې د اخراج پروسه نوره هم اسانه کړي او د داسې جرمونو نوملړ پراخ کړي چې کډوال پرې شړل کېدای شي.
د روسیې د ارتودوکس کلیسا مشر پاتریارک کیریل، چې د پوتین نږدې متحد دی، د کډوالو پر ضد څرګندونې کړې او هغوی یې د روسیې «دودیزو ارزښتونو» ته ګواښ بللی دی.
فاروق، یو ۳۲ کلن تاجک چې له خپلې ځوانۍ راهیسې په روسیه کې ژوند کوي، وايي، هیڅکله یې ځان دومره ناخوندي نه دی انګیرلی، سره له دې چې دی د روسیې تابعیت لري، خو خپله کورنۍ یې بیرته تاجکستان ته استولې.
هغه رویټرز ته وویل، چې « که ستاسې اسناد سم هم وي، دوی کولای شي تاسې څو ورځې بندي کړي. ډېر خلک له دلیل پرته اخراج شوي دي».
امنیتي ګواښونه
د تاجکستان لپاره ګواښ یوازې اقتصادي نه دی. سیمه ییز شنونکي خبرداری ورکوي چې په دغه هېواد کې د ځوانانو بې کاري د سیاسي بې ثباتۍ لامل کېدای شي یا هغوی د سخت دریځو ډلو د استخدام ښکار کړي. هغه ډله چې د کروکس برید یې ترسره کړی و، داعش -خراسان ده، چې د افغانستان پولې ته نږدې فعالیت کوي.
د برلین د کارنیګي څیړنیز مرکز څیړونکي تیمور عمروف رویټرز ته وویل، « کله چې ستاسې په خاوره کې ډېر وزګار ځوانان وي، دا د نارضایتۍ ګواښ زیاتوي».
په ځواب کې، د تاجکستان حکومت د سخت دریځۍ پر ضد یو پراخ کمپاین پیل کړی دی.
په کټلون سیمه کې دولتي مامورانو له ټولو کورنیو سره لیدلي، چې د سخت دریځۍ پر ګواښونو یې وپوهوي.
د یوسفي لپاره راتلونکی لاهم ناڅرګند دی. دی اوس مهال په کورنۍ کروندو کې مالداري کوي او سبزي کري، خو وايي چې د خپلې کورنۍ د ساتلو لپاره کافي پیسې نه شي ګټلی.
هغه وویل، « ښايي پوځ ته لاړ شم، هلته لږ تر لږه ثابت معاش راکوي. یو کال به خدمت وکړم، بېرته به راشم او بیا به د واده فکر وکړم».
