د طالبانو یو پلاوی نیمروز ته رسېدلی او له سوداګرو او ځايي چاروکو سره یې لیدنه کې ویلي، چې د بې کیفیته نفتي توکو د واردېدو مخه به نیسي. په ورته مهال په نیمروز ګمرک کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، په دغه ګمرک کې ځیني طالب مسوولان د بې کیفیته نفتي توګو په واردولو کې لاس لري.
د سرچینو په خبره، همدا لامل دی چې تر دې دمه د طالبانو تر واک لاندې د نورم او سټنډرډ ملي اداره په دې نه ده توانېدلې ترڅو به مکمل ډول د بې کیفیته نفتي توګو مخه ونیسي.
په همدې حال کې د طالبانو د نیمروز ولایت مقام رسنیز دفتر د یوې خبرپاڼه په خپرولو سره لیکلي چې د بې کيفيته نفتي توکو د مخنيوي لپاره يو لوړ پوړی پلاوی نيمروز ته راغلی دی.
د نيمروز ولایت لپاره د طالبانو والي محمد قاسم خالد له ياد پلاوي او د تېلو له يو شمېر سوداګرو سره په ګډه غونډه کې وويل:« چې تر ډېره حده د نیمروز له لارې د بې کیفیته تېلو مخنیوی شوی او هېچا ته د دې اجازه نه ده ورکړل شوې، چې بې کیفیته تېل را وارد کړي.»
په دغه پلاوی کې د طالبانو د ډلې مشر ملا هبت د احکامو او فرامینو عمومي رییس چې د پلاوي مشري کوي په دې غونډه کې وويل؛« بې کیفیته تېل نه یوازې وسایلو او وسايطو ته زیان رسوي، بلکې د هېوادوالو روغتيا ته هم لوی زيان ده او د بېلابېلو ناروغیو سبب ګرځي.»
د غونډې په پای کې طالبانو یوځل بیا له سوداګرو وغوښتل چې د بې کیفیته نفتي توګو په واردولو په برخه له دوی سره مرسته وکړي.
په همدې حال کې په پلازمینه کابل کې د تېل پمپونو ځینو مالکانو نن افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې شرکتونه او سوداګر له ایران بې کیفیته نفتي توګي د زیاتې ګټې په موخه افغانستان ته واردوي.
ځیني تېل پلورونکي بیا نیوکه کوي چې طالبان د ډیرو کمو بی کیفیته نفتي توکو مخه نیسي، خو د تېلو سوداګر د نېمروز او هرات ولایتونو په ګمرکونو کې طالب مسوولانو ته بډې ورکوي ترڅو یې افغانستان ته داخل کړي.
طالبانو بیا بیا په خپلو اعلاميو کې د نيمروز او فراه ولایتونو پر پوله ایران ته د بې کيفيته تيلو د ورګرځولو خبر ورکړی.
خو هغه مهال ایراني چارواکو د افغانستان په سرحدي ادارو کې د تېلو د کیفیت معلومولو معیارونه د پوښتنې وړ بللي وو.
ایراني چارواکو ویلي وو، چې طالبان د کیفیت معلومولو ماشینونو پر بنسټ نه؛ بلکې په خپل زړه او خپله خوښه ورته معیارونه ټاکي.
د افغانستان د پولیو له منځه وړلو بېړني عملیاتي مرکز اعلان کړی، چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې به د راتلونکې دوشنبې پر ورځ د ګوزڼ واکسین دغه کمپاین پیل شي چې درې ورځې به دوام وکړی.
د ګوزڼ یا د ماشومانو د فلج نړیوال بنسټ په خپل وروستي راپور کې ویلي چې په افغانستان کې د روان کال په ترڅ کې تر اوسه د پولیو ۲۳ مثبتې پیښې ثبتې شوي، چې ډېرې هغه یې په ننګرهار ولایت کې دي.
په هېواد کې د ګوزڼ واکسین په اړه د عامه پوهاوي نشتوالي او ناسم کولتوري روایتونه چې له مخې یې کورنۍ کوچنیان نه واکسین کوي د دغو پیښو د ډیریدو لاملونه بلل کېږي.
د غزني ولایت اوسیدونکی عطا محمد چې دوه وروڼه یې د ګوزڼ پر ناروغۍ اخته دي اوسمهال د پولیو په رضاکارانه فعالیتونو بوخت دی او په لرې پرتو سیمو کې خلکو ته د ګوزڼ واکسینو د ګټور په اړه عامه پوهاوی ورکوي.
هغه وایي، چې د ده مور او پلار واکسینو ته هېڅ ډول ارزښت نه ورکاوه چې اوس یې موږ خورا ستره بیه پرې کوو.
عطا محمد د ګوزڼ واکسین د عامه پوهاوي کمپاین پر مهال له یو شمېر کولتوري ننګونو سره مخ شوی دی او له ډېرو داسې خلکو سره مخ شوی چې خپلو اولادونو ته یې د واکسین د څاڅکو ورکولو څخه انکار کړی دی.
هغه زیاتوي: «یو پلار تل د خپلو اولادونو له واکسین انکار کاوه، بیا مې خپل کور ته راوست چې زما دوه فلج شوي وروڼه وګوري او تر هغې وروسته یې فیصله وکړه چې خپل اولادونو ته د واکسین څاڅکي ورکړي.»
د عطا محمد پلار ۵۸ کلن محمد رمضان په وینا؛ د یوه پلار په توګه د خپلو دوو ګوزڼ ځپلیو اولادونو د راتلونکي لپاره خورا ډېر اندیښمن دی او پښیماني ښیې چې پر وخت یې زامن واکسین کړي نه دي.
محمد رمضان وویل: «دا دوه فلج شوي زامن مې په ډېرو ډاکټرانو وګرځول؛ خو هر یو راته اوس همدا وایي چې درملنه یې امکان نه لري.»
د راپورونو له مخې په کندهار ولایت کې د طالبانو مشر ملا هبت الله د خوندیتوب لپاره د واکیسن پر کمپاین بندیز لګولی چې له مخې یې ماشومان له دغو څاڅکو بې برخې پاتې کېږي.
د شمېرو له مخې د روان میلادي کال په اکټوبر میاشت کې په کندهار ولایت کې د پولیو یوه مثبته پېښه هم ثبت شوې ده.
د افغانستان په ګاونډ پاکستان کې هم سږ کال د پولیو پر ناروغۍ د اخته شویو کسانو شمېر یو ځل بیا ډېر شوی او په روان کال کې هلته ۶۴ مثبتې پیښې ثبتې شوي دي.
د هېواد په ختیځو ولایتونو کې د مثبتو پيښو د کچې لوړوالي یو لامل هم ګاونډي هېواد پاکستان تګ راتګ او تازه راستنیدونکي کډوال ښودل شوي دي.
په دې وروستیو کلونو کې د ګوزڼ ناروغي په ډېرو هېوادونو کې له منځه تللې؛ خو افغانستان او پاکستان لا هم د دغې ناروغۍ لپاره خطرناکې سیمې بلل کېږي.
ګوزڼ (پولیو) یوه ویروسي ناروغي ده چې د کوچنیانو عصبي سیسټم ته زیان رسوي او د فلج سبب کېږي. دا ناروغي له ماشومانو پرته په لویانو ته هم لېږدیدای شي؛ خو کچه یې خورا ټیټه ده. دغه ناروغي معمولا د ککړونکو موادو د لیږد له لارې رامنځته کېږي.