د روسیې بهرنیو چارو وزارت په غزني کې پر مرګونې ترافیکي پیښه خواشیني وښوده
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره په غزني ولایت کې د هغې ټرافیکي پیښي له امله خواخوږي څرګنده کړې، چې پکې تر ۵۰ ډیر کسان مړه او له ۷۰ ډیر ټپیان شول.
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره په غزني ولایت کې د هغې ټرافیکي پیښي له امله خواخوږي څرګنده کړې، چې پکې تر ۵۰ ډیر کسان مړه او له ۷۰ ډیر ټپیان شول.
د روسیې تاس خبري اژانس د خبر له مخې، د کابل ـ کندهار پر عمومي سړک د خونړۍ ترافیکي پیښې په تړاو د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په اعلامیه کې لیکلي«مسکو په ډیرې خواشنۍ سره د افغانستان د کابل ـ کندهار لویې لارې په اوږدو کې غمجنې ترافیکي پیښې په اړه خبر ترلاسه کړ، د ډیسمبر د ۱۹ نیټې په لومړنیو ساعتونو کې کڼ شمېر خلګ ووژل شول. د معلوماتو له مخې د سپرلۍ بسونو او د تیلو د ټانکر ترمنځ ټکر له ۵۰ خه ډیر کسان مړه او له ۷۰ ډیر یې ټپیان کړل.»
د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په دغه اعلامیه کې د افغانستان له خلګو او په یاده ترافیکي پیښه کې د مړو کسانو کورنیو سره خپله خواخوږي او د ټپیانو د ژر غیدو هیله څرګنده کړې ده.
درې ورځې وړاندې د کابل ـ کندهار پر لویه لاره په غزني ولایت کې په دوو جلا جلا پېښو کې تر ۵۰ ډیر کسان مړه او شاوخوا ۸۰ نور ټبیان شول.
د پېښې په ورځ طالبانو د کابل- هرات اړوند د دوو ټرانسپورټي شرکتونو د فعالیت ځنډولو خبره وکړه.
بل خوا د لیندۍ په ۲۹مه نېټه کابل کې د ایمرجنسي روغتون د یوه راپور په خپرولو سره وویل، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته دغه هېواد کې د ټولو ترافیکي پېښو شمېر ۵ برابره شوی.
د ایمرجنسي روغتون د شمېرو له مخې، د ۲۰۲۲ کال له مارچ د ۲۰۲۴ کال تر مارچ پورې ثبت شویو شمېرو کې په افغانستان کې د ترافیکو پېښو ۷۸،۵ سلنه زیاتوالی ښیي.
په راپور کې ویل شوي، چې په دې موده کې د ترافیکې پېښو شمېر له ۲زره ۶۶۲ څخه ۵زره ۵۲۰ ته لوړ شوی دی.
د ايمرجنسي د مالوماتو له مخي، د سړکونو د خراب حالت او تېز سرعت سره د ځمکې ښويېدو او د سړکونو د مقرراتو د نه مراعت له امله هم ډېرې پېښې کېږي.
په راپور کې راغلي، چې په افغانستان کې مسافرین نقلیه وسایل نه لري او د پراخې بې وزلۍ معنا دا ده، چې ډېر خلک د اوږد واټن سفر لپاره په یوه موټر کې تګ راتګ کوي
د افغانستان د پولیو له منځه وړلو بېړني عملیاتي مرکز اعلان کړی، چې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې به د راتلونکې دوشنبې پر ورځ د ګوزڼ واکسین دغه کمپاین پیل شي چې درې ورځې به دوام وکړی.
د ګوزڼ یا د ماشومانو د فلج نړیوال بنسټ په خپل وروستي راپور کې ویلي چې په افغانستان کې د روان کال په ترڅ کې تر اوسه د پولیو ۲۳ مثبتې پیښې ثبتې شوي، چې ډېرې هغه یې په ننګرهار ولایت کې دي.
په هېواد کې د ګوزڼ واکسین په اړه د عامه پوهاوي نشتوالي او ناسم کولتوري روایتونه چې له مخې یې کورنۍ کوچنیان نه واکسین کوي د دغو پیښو د ډیریدو لاملونه بلل کېږي.
د غزني ولایت اوسیدونکی عطا محمد چې دوه وروڼه یې د ګوزڼ پر ناروغۍ اخته دي اوسمهال د پولیو په رضاکارانه فعالیتونو بوخت دی او په لرې پرتو سیمو کې خلکو ته د ګوزڼ واکسینو د ګټور په اړه عامه پوهاوی ورکوي.
هغه وایي، چې د ده مور او پلار واکسینو ته هېڅ ډول ارزښت نه ورکاوه چې اوس یې موږ خورا ستره بیه پرې کوو.
عطا محمد د ګوزڼ واکسین د عامه پوهاوي کمپاین پر مهال له یو شمېر کولتوري ننګونو سره مخ شوی دی او له ډېرو داسې خلکو سره مخ شوی چې خپلو اولادونو ته یې د واکسین د څاڅکو ورکولو څخه انکار کړی دی.
هغه زیاتوي: «یو پلار تل د خپلو اولادونو له واکسین انکار کاوه، بیا مې خپل کور ته راوست چې زما دوه فلج شوي وروڼه وګوري او تر هغې وروسته یې فیصله وکړه چې خپل اولادونو ته د واکسین څاڅکي ورکړي.»
د عطا محمد پلار ۵۸ کلن محمد رمضان په وینا؛ د یوه پلار په توګه د خپلو دوو ګوزڼ ځپلیو اولادونو د راتلونکي لپاره خورا ډېر اندیښمن دی او پښیماني ښیې چې پر وخت یې زامن واکسین کړي نه دي.
محمد رمضان وویل: «دا دوه فلج شوي زامن مې په ډېرو ډاکټرانو وګرځول؛ خو هر یو راته اوس همدا وایي چې درملنه یې امکان نه لري.»
د راپورونو له مخې په کندهار ولایت کې د طالبانو مشر ملا هبت الله د خوندیتوب لپاره د واکیسن پر کمپاین بندیز لګولی چې له مخې یې ماشومان له دغو څاڅکو بې برخې پاتې کېږي.
د شمېرو له مخې د روان میلادي کال په اکټوبر میاشت کې په کندهار ولایت کې د پولیو یوه مثبته پېښه هم ثبت شوې ده.
د افغانستان په ګاونډ پاکستان کې هم سږ کال د پولیو پر ناروغۍ د اخته شویو کسانو شمېر یو ځل بیا ډېر شوی او په روان کال کې هلته ۶۴ مثبتې پیښې ثبتې شوي دي.
د هېواد په ختیځو ولایتونو کې د مثبتو پيښو د کچې لوړوالي یو لامل هم ګاونډي هېواد پاکستان تګ راتګ او تازه راستنیدونکي کډوال ښودل شوي دي.
په دې وروستیو کلونو کې د ګوزڼ ناروغي په ډېرو هېوادونو کې له منځه تللې؛ خو افغانستان او پاکستان لا هم د دغې ناروغۍ لپاره خطرناکې سیمې بلل کېږي.
ګوزڼ (پولیو) یوه ویروسي ناروغي ده چې د کوچنیانو عصبي سیسټم ته زیان رسوي او د فلج سبب کېږي. دا ناروغي له ماشومانو پرته په لویانو ته هم لېږدیدای شي؛ خو کچه یې خورا ټیټه ده. دغه ناروغي معمولا د ککړونکو موادو د لیږد له لارې رامنځته کېږي.
دغو کډوالو د دغې شپې په نمانځغونډو کې په افغانستان کې د واکمنو طالبانو د هغو لګول شویو بندیزونو او محدودیتونو پر ضد اعتراض وکړ، چې پر خلکو یې لګولي او دغه کړنې یې له بشري حقونو ښکاره سرغړونه وبلله.
په اسلام اباد کې سلګونو راټولو شویو مېرمنو او نارینه و د یوې سترې غونډې په جوړولو سره د یلدا شپه خپل لرغونی فرهنګي دود یاد کړ، او پر طالبانو یې نیوکه وکړه چې په لوی لاس د دغه دود او فرهنک د لمنځه وړلو هڅه کوي.
په دغې غونډه کې د طالبانو له زندانه ېو شمېر خوشې شویو مېرمنو هم خبرې وکړې او په زندانونو کې یې د طالبانو د ظلمونو او زور زیاتي او هغه بې عدالتيو په اړه چې هلته یې طالبان د بندیانو په تېره بیا د مېرمنو سره کوي رڼا واچوله.
له زندانه دغو خوشې شویو مېرمنو له نړیوالې ټولنې او نړیوالو بنسټونو وغوښتل چې طالبان دې د بشري ضد کړنو په پار محکمې ته راکاږي او په افغانستان کې دې د ښځو سره روان زور زیاتی د جنسیتي اپارتاید په توګه په رسمیت وپېژني.
دغه راز په دغې غونډه کې د طالبانو له بنده د ژولیا پارسي په ګډون یوولسو خوشې شویو مېرمنو ته ستاینلیکونه او سوغاتونه چې افغان کډوالو چمتو کړي و، هم ورکړل شول.
په یاده غونډه کې د مقالو، شعرونو او موسیقۍ تر څنګ ګډوانوالو ملي ترانې او اتڼونه وکړل او په افغانستان کې یې د سولې، ازادۍ،عدالت او برابرۍ لپاره دعاوې وکړې.