د طالبانو ټولګټو وزارت: د چین د ریل ګاډي لومړۍ ټرانزیټي جوپه له ایران څخه هرات ته ورسیده

افغانستان انټرنشنل پښتو ته نن جمعه د (مرغومي اوومه) له سیمې باوري سرچینو ويلي، چې تېره شپه له یوې بجې وروسته پر ډیورنډ کرښه د پکتیا ډنډي پټان ولسوالۍ مقبلو غرنۍ سیمه کې د طالبانو او پاکستاني عسکرو تر منځ ډزې شوې دي.

وايي، په دغه نښته د سپکو او درنو وسلو غږونه اوریدل شوي.

تر اوسه پورې نه طالبانو او نه هم پاکستاني لوري په رسمي ډول په اړه څه نه دي ویلي.

په خواله رسنیو کې یوه ويډیو لاس په لاس کیږي چې په کې د درنو او سپکو وسلو غږونه اوریدل کیږي او خلک یې د تېرې شپې د جګړې ویډیو یادوي.

درې ورځې وړاندې پاکستاني جنګي الوتکو د افغانستان د پکتیکا ولایت په برمل ولسوالۍ کې په څو ځایونو بمبار وکړ چې د طالبانو حکومت په خبره تر ۵۰ ډیر ولسي خلک په کې ووژل شول.

ځینې طالبانو ويلي، چې د دغه برید غچ به له پاکستانه اخلي.

پاکستاني لوري بیا دعوه کړې چې په دغه برید کې د ټي ټي پي څو مرکزونه په نښه کړي او لسګونه د ټي ټي پي وسله وال یې وژلي دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ یونسیار وایي، اوس مهال په دغه مرکز کې ۱۰۰ ښځې د غالیو د اوبدلو تر څنګ د پروسس پر چارو بوختې دي.

د یاد سازمان په وینا؛ دغو مېرمنو پخوا په کورونو کې کار کاوه چې د روښانه او ارام کار ځای د نه شتون له کبله له ستونزو سره مخ کیدلې.

دغه مرکز په دوه برخو ویشل شوی چې یوه برخه کې یې اوبدل شوې غالۍ تراشل کېږي او بل دوړې یې پاکېږي، څو د پلور لپاره چمتو شي.

یونسیار په خپله خبرپاڼه کې زیاته کړې چې دغه مرکز له یادو ښځو سره مرسته کوي، څو خپل توکي په ښو بیو وپلوري.

د بي بي نسیمې په نوم د مزار شریف ښار یوه غالۍ اوبدونکې د دې مرکز په جوړیدو خوښي څرګندوي.

هغه زیاتوي: «پخوا مې کور کې غالۍ اوبدلې، داسې مناسب ځای مې نه درلود او له دې لارې د خپلې کورنۍ لپاره یوه مړۍ ډوډۍ ګټم.»

د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ له لوري‌ د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د غالیو اوبدلو په برخه کې دا ډول مرکزونه پرانیستل شوي ؛خو د ښځینه غالیو اوبدونکو په ژوند کې یې د پام وړ بدلون نه دی راوستی.

د نړۍ په بازارونو کې د افغان ښځو په لاسونو اوبدل شوې غالۍ په لسګونه زره ډالرو پلورل کېږي ؛خو غالۍ اوبدونکو ښځو ته یې ایله دومره ګټه رسېږي چې خپلې کورنۍ پرې مړې وساتي.

همدا راز د طالبانو په واکمن کیدو سره له افغانستان څخه بهرنیو هېوادونو ته د غالیو د لېږد بهیر هم ټکنی شوی چې د غالیو اوبدونکو روزګار هم ورسره یو څه تت شوی دی.

غالۍ د افغانستان له پخوانیو صنعتونو څخه شمېرل کېږی چې شمالي ولایتونه یې د اوبدلو مهمې سیمې بلل کېږي.

د سویلي اسیا لپاره د یونیسف دغه سیمه ییز مشر تېره ورځ پنجشنبه د (مرغومي شپږمه) ناوخپه په خپله ایکس پاڼه یوه یادښت کې لیکلي: «موږ له هغو کورنیو سره ژوره خواخوږي څرګندوو چې خپلوان یې له لاسه ورکړي دي.»

هغه د ایکس په دغه یادښت کې وړاندې لیکلي: «ماشومان باید په جګړو کې هدف ونه ګرځول شي.»

د طالبانو حکومت ویلي، چې پاکستاني جیټ الوتکو د پکتیکا په برمل کې په بریدونو د وزیرستان کډوال په نښه کړي او شاوخوا ۵۰ کسان یې وژلي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ تېره ورځ په یوه خبري کنفرانس کې د پکتیکا په هوایي بریدونو کې د ماشومانو د وژل کیدو راپورونه بې بنسټه وبلل او غوښتنه یې وکړه چې په هوایي بریدونو کې د وژل شویو په اړه د ټولنیزو رسنیو پر راپورونو باور ونه کړي.

مسعود پزشکان پر اېکس پاڼې د مولانا بلخي له یوه شعر سره لیکلي:« د ایراني ځمکې ستر عارف مولانا جلال الدین یاد دې تلپاتې وي.»

مولانا جلال الدين محمد بلخي د بهاالدين زوی د ۶۰۴ قمري کال د ربيع الاول پر ۶مه په بلخ کې زېږېدلی دی.

بلخي چې په مولوي او رومي هم مشهور دی، په ديارلسمې پېړۍ کې د پارسي ژبې يو شاعر تېر شوی، هغه د افغانستان په بلخ ولايت کې زېږېدلی و، نوموړی په تورکيې هېواد کې خاورو ته سپارل شوی دی.

مولانا بلخي چې په خپل یو شعر کې،خپله دا ادعا کوي چې د بلخ دی او وایي:

بلخی ام، من بلخی ام، من بلخی ام

‏شور دارد عالمی از تلخی ام

مولانا جلال الدين محمد بلخې په اوه ديرش کلنۍ کې د خپل وخت سترعارف او عالم وپېژندل شو او مريدانو او نورو خلکو یې له حضور نه په سېمه کې ګټه اخېسته.

مولانا دوه ودونه کړي و، چې خپلې لومړنۍ مېرمنې ګوهرخاتون نه يې د سلطان ولد او علاالدین په نومونو دوه زامن لرل.

د مولانا دویمه مېرمن خاتون قونوي نومېده چې د مولانا له مړیني وروسته نولس کاله ژوندۍ وه. هغې د مظفرالدین امیر عالم په نوم یو زوی او د ملک خاتون په نوم یوه لور لرله.

هغه زیاته کړه، چې د افغانستان او قزاقستان ترمنځ هوکړه شوې چې د سوداګرۍ کچه له یوه میلیارډ ډالرو څخه درې میلیارډ ډالرو ته لوړه شي.

د دغه طالب چارواکي په وینا، دغه هوکړه له قزاقستان څخه کابل ته د یوه پلاوي د سفر پر مهال شوې ده.

هغه زياته کړه، چې د قزاقستان له پلاوي سره د خبرو پر مهال د افغانستان او قزاقستان تر منځ د سوداګرۍ حجم درې ميليارد ډالرو ته په لوړولو ټينګار شوى دى.

د نورالدین عزیزي په وینا، د قزاقستان تېل، د څارویو خوراکي توکي، موټرې او کرنیز ماشینونه هغه څه دي چې قزاقستان به یې افغانستان ته صادر کړي.

په قزاقستان کې د افغاني محصولاتو د خرڅلاو د مرکزونو جوړول یو له هغو نورو شیانو څخه دی چې د طالبانو د سوداګرۍ وزیر په وینا پرې توافق شوی دی.

په ورته وخت کې د سوداګرۍ وزارت ویلي، چې قزاقستان لېواله دی چې د افغانستان په بېلابېلو کانونو کې پانګونه وکړي.

د قزاقستان د دولتي او خصوصي سکتور پلاوي، د دغه هېواد د سوداګرۍ او ادغام د مرستیال قیرات تربایف په مشرۍ د دوشنبې په ورځ (د مرغومي ۳مه) کابل ته سفر وکړ.