د قرغیزستان د بهرنیو چارو وزیر له طالبانو سره د اړیکو پیاوړتیا ته لېوالتیا ښودلې ده

مېرڅ وویل، « د بشارالاسد له پرځېدو وروسته دا هېواد لا هم ډېر بې ثباته دی، موږ په دې پوهیږو، خو موږ په ګوند [سي ډي یو] کې اوږده موده کیږي په دې باور یو چې اساسا موږ [مجرم کسان ] افغانستان او سوریې ته اخراجولای شو. موږ به دا ترسره کړو».

مېرڅ همدا راز له سوریې د نويو راغلو کډوالو په اړه د سختې څارنې غوښتنه وکړه او ټینګار یې وکړ چې د اسد د ملېشو غړي باید په جرمني کې ځای ونه ولري. مېرڅ وویل، « زه په هیڅ صورت نه غواړم چې د اسد د ملېشو غړي چې په سوریه کې یې وحشیانه جنایتونه کړي، دلته په جرمني کې وي». هغه وویل چې دغه کسان باید په سرحدونو کې ژر تر ژره رد شي.

هغه د اروپا له ټولو هیوادونو سره د همغږۍ غوښتنه وکړه او ویې ویل، «اروپايي اتحادیه او جرمنی به د اسد وفاداران نه مني».

میرڅ د ډي پي اې د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د اتحادیې د پارلماني رییس، تورسټن فري (CDU) وړاندیز چې د فردي پناه غوښتنې حق لغو شي، وویل، « د جرمني د پناه غوښتنې قانون په حقیقت کې اوس دپناه غوښتنې په روانو قضیو کې کم رول لوبوي». هغه زیاته کړه چې په ۲۰۲۳ کال کې یوازې څو سوریایانو او افغانانو ته د جرمني د اساسي قانون ۱۶مې مادې له مخې پناه ورکړل شوه.

نوموړي دغه راز ټینګار وکړ، چې د اروپايي قوانینو لاندې پناه غوښتنې باید په اصل کې په نورو اروپايي هېوادونو کې پروسس شي نه په جرمني کې.

میرڅ د پولنډ او اتریش په څېر داروپايي اتحادیې د غړو هېوادونو په اړه نیوکه وکړه چې کډوال یوازې جرمني ته لیږوي. هغه وویل، « دا نه شي کیدای چې د اروپايي اتحادیې غړي هېوادونه یوازې کډوال جرمني ته واستوي او ووایي بښنه غواړو، سیسټم نور کار نه کوي، جرمني ته لاړ شئ».

هغه ټینګار وکړ چې جرمنی د اروپایي حل لارو لپاره هڅه کوي خو که دغه حل لارې نه وي نو د ردولو حق هم لري.

د بشري حقونو دغه سازمان چې له ایرانه بهر فعالیت کوي وايي چې د ایران په لرستان کې د علیګودرز زندان چارواکو د یکشنبې په سهار دغه افغان بندي اعدام کړ.

دغه سازمان زیاته کړې، چې جلال ستانکزی مخکې له دې د ایران د قضايي ادارو له خوا د «قصاص» په تور محکوم شوی و.

د دغه بندي د اعدام خبر د ایراني رسنیو او یا حکومتي سرچینو له لوري د دغه خبر تر لیکلو پورې نه دی خپور شوی.

د هغو بندیانو اعدامول چې د «مخدره توکو د قاچاقو او قصدي وژنو» په تورونو اعدام شوي، له تېرو څلورو کلونو راهیسې په پرله پسې توګه او هر کال زیات شوي دي. د ۲۰۲۲ پرتله، چې ۲۵۶ کسان د «مخدره توکو قاچاق» په تور اعدام شوي، په ۲۰۲۳ کې ۸۴٪ زیاتوالی په کې راغلی او په دې لړ کې ۴۷۱ اعدامونه ثبت شوي.

د ایران د بشري حقونو سازمان ویلي، چې د دغه هیواد حکومت په تېره نومبر میاشت کې د ۱۲ افغانانو په ګډون ۱۴۴ زندانیان په ایران کې اعدام کړي دي. دغه سازمان وايي، په اعدام شویو کې څلور ښځې، یو یهودي-ایرانی وګړی او یو ذهني ناروغ هم شامل و.

د ایران د بشري حقونو سازمان ویلي چې ایران یوازې په اکتوبر میاشت کې د ۱۳ افغانانو په ګډون لږ تر لږه ۱۶۶ کسان اعدام کړي.

پر بشري حقونو د څار سازمان هم په ایران کې د اعدام سزا پر ډیروالي اندېښنه ښودلې او د دغې سزا د لغوه کېدو غوښتنه یې کړې.

د باختر اژانس د راپور له مخې دغه بېروج د طالبانو له لوري د یوې جوړې شوې کمېټې تر څار لاندې پلورل شوي دي.

خو پر طالبانو نیوکې کیږي چې د افغانستان کانونه او قیمتي ډبرې په نا مسلکي ډول سپړي او له پلور وروسته یې عواید شخصي جیبونو ته اچوي.

له هېواده بهر د افغانستان بېروج په ځانګړي ډول د کونړ او نورستان هغه په بازارونو کې په خورا لوړو بیو پلورل کېږي او د نړۍوالو مینه والو پام یې ځانته اړولی دی.

نورستان د افغانستان یو له هغو ولایتونو ګڼل کېږي چې د قیمتي ډبرو پراخ کانونه لري؛ خو په ناقانونه او نامسلکي ډول یې کیندل کېږي او پلورل کیږي.

ځايي اوسیدونکو په وار وار نیوکې کړي دي چې د طالبانو ځینو کړیو په خپلسري توګه د ټول هېواد سربېره په نورستان کې هم د قیمتي ډبرو پسې ناقانونه کیندنې کوي.

د بیروج ډبرې د ځانګړي شین او نیلي رنګونو له امله ډېرې ارزښتناکې او ښکلې ګڼل کېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې یونیسف د ۳۳۰۰ خدماتي مرکزونو له لارې د افغانستان په ګوډ ګوډ کې کوچنیانو ته ویټامین لرونکي خواړه او پروټین ورکړي،‌ څو له خوارځواکۍ وژغورل شي.

خوارځواکي په افغانستان کې جدي ننګونه بلل کېږي چې له پنځه کلونو ټیټ عمر لرونکي کوچنیان ترې اغېزمن کیږي او ځوریږي.

روغتیا پوهان په دې باور دي چې دغې ناروغۍ په افغانستان کې د فقر، جګړو، ناورینونو، اقتصادي‌ او طبیعي ستونزو له کبله شدت موندلی دی.

د رسمي شمېرو له مخې په افغانستان کې نږدې یو میلیون ماشومان د خوارځواکۍ په ناروغۍ اخته دي‌ چې لوی لامل یې فقر او مناسبو خوړو ته د میندو او ماشومانو نه لاسرسی بلل کېږي.

په خبرپاڼه کې راغلي د طالبانو د لوړو زده‌کړو سرپرست ندا محمد ندیم د لېسانس او نورو لوړو زده‌کړو په برخه کې د ترکیې له سفیر جنګ اونال څخه غوښتي‌ چې لازمې مرستې ورسره وکړي.

که څه هم کابل د ترکیې سفارت خپله په رسمي ډول څه نه دي ویلي، خو خبرپاڼه زیاتوي چې جنګ اونال د طالبانو د لوړه زده‌کړو وزیر ته د همکارۍ ډاډ ورکړی او د پوهننتونونو د ودې په برخه کې یې ورسره ځانګړې ژمنې کړې دي.

خبرپاڼه کاږي، چې د ترکیې سفیر د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت یوه پلاوي ته بلنه ورکړې څو ترکیې ته سفر وکړي او هلته د دغه هېواد د ودانیزې انجنیرۍ او کرنې تر څنګ د طب له پوهنځیو څخه لیدنې وکړي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت له دې تازه لیدنې هېڅ ډول انځور نه دی خپور کړی ؛خو تر دې وړاندې یې د ترکیې له سفیر سره د ندا محمد ندیم د ناستو انځورنه خپرول.

ندا محمد ندیم داسې مهال دا ناستې کوي‌ چې دیني زده‌کړې تر عصري زده‌کړو مهمې ګڼي او په وار وار یې خپلو ویناوو کې پوهنتوني چاپیریالونه د مدرسو پر وړاندې ننګولي دي.