د کال لومړۍ ورځ؛ ایران دوه افغانان او سعودي عربستان شپږ ایرانیان اعدام کړل

د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان بانک سږ کال د « صرافيو او د پيسو تبادلې» لپاره نوی قانون تصویب کړ.

د دغه قانون له مخې له جواز پرته څوک د پیسو د تبادلې خدمتونه نه شي وړاندې کولای.

د طالبانو د قانون له مخې صرافان باید د کاري جواز ترلاسه کولو لپاره شپږ میلیونه افغانۍ د ضمانت په توګه کېږدي.

له هرات څخه سرچينې وايي، چې طالبانو په تېرو مياشتو کې يو شمېر صرافان نيولي وو خو دغې ډلې د تېرې اونۍ له پنجشنبې څخه تر نن چارشنبې (د مرغومې ۱۲مې) پورې د صرافانو د نیولو لړۍ ګړندۍ کړې ده.

د سرچينې د معلوماتو له مخې، د طالبانو نظامي قطعاتو په هرات کې د بهزاد سړک او خراسان مارکېټ تړلي او صرافان يې نيولي دي.

سرچینه زياتوي، طالبانو د تېرې اونۍ په اوږدو کې د صرافانو ترڅنګ، هټيوال او عام وګړي هم چې د پيسو ترلاسه کولو لپاره راغلي وو، نيولي دي.

طالبانو د همدغه کال په زمري مياشت کې د هرات د خراسان صرافۍ بازار وتاړه.

له دغه اقدام وروسته په هرات کې لسګونو صرافانو د طالبانو د والي د دفتر مخې ته د دې ډلې پر ضد لاريون وکړ.

لاريونوالو د هرات د پيسو د تبادلې مارکېټ د بيا پرانيستلو غوښتنه وکړه او له طالبانو يې وغوښتل، چې د دوى د فعاليتونو پر وړاندې سخت شرايط لرې کړي.

په تېرو میاشتو کې د افغانستان د صرافانو اتحادیې هم د طالبانو د سختو شرایطو په اعتراض کې اعتصاب کړی و.

په هرات ښار کې یوه صراف افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې یو شمېر صرافان د شپږ میلیونه افغانیو د ورکړې توان نه لري او هغه کسان چې دا پیسې لري پر طالبانو باور نه کوي.

د افغانستان د اطلاعاتو او فرهنګ پخواني وزير او د پخواني ولسمشر حامد کرزي د دفتر رییس عبدالکریم خرم د چارشنبې په ورځ د ۲۰۲۵ کال د پيل اړوند پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، چې کودتاوو، سقوطونو او انقلابونو د افغاني فرهنګ او هنر د غوړېدا فرصت اخیستی او د بهرنيو فرهنګونو د يرغل لپاره زمينه برابره شوې.

نوموړي لیکلي، چې د پاريس په يونسکو غونډه کې یې د افغانستان د مولانا جلال الدین بلخي د ۸۰۰م تلين د نمانځلو په مراسمو کې خاص رول درلود.

د هغه په وینا، له مشهور سندر غاړي رحیم غفاري، چې د مولانا بلخي شعرونه یې ويلي، او د هغه له ګروپ سره یو ځای یې د یونسکو له مشر سره هم ليدلي او د ګډو کلتوري پروګرامونو په اړه یې ورسره خبرې کړې وې.

خرم وايي، په ۲۰۲۴ کال کې په يونسکو کې مولانا جلالدين بلخي د تلین ۸۱۷مه نمانځغونډه کې د افغانستان هيڅ استازي حضور نه درلود.

خرم زياتوي، چې د خپلو همکارانو په زيار يې د طرابلس وزيرانو په غونډه کې په ۲۰۱۳ کال کې غزنی د اسلامي تمدن د مرکز په توګه ثبت کړ او د ۲۰۲۴ کال لپاره یې کابل د اسلامي تمدن او کلتور د مرکز په توګه تایید کړ.

کريم خرم په همدې اړه د ۲۰۲۴ کال اړوند لیکلي: « د اسلام په تاريخ کې د کابل د ځای په اړه د افغانستان او نړۍ خلک خبر شول خو له بدمرغه کال ختم شو او دا کار ونه شو.»

د پکتیکا د طالبانو امنيه قوماندانۍ د چارشنبې په ورځ په يوه اعلاميه کې ویلي، چې د دغه ولایت په مټاخان ولسوالۍ کې يې د وېښتانو ټولولو په تور یوه ۱۲ کسيزه ډله نيولې، چې د بنجاره توکو د پلور په نوم يې د ښځو د سرونو وېښتان ټولول.

طالبانو ويلي، چې نيول شوي کسان د پکتیا، کابل، لغمان او ننګرهار اوسيدونکي دي او تر پوښتنو او ګرویږنو وروسته به اړوندو قضایي ادارو ته وسپارل شي.

تر دې وړاندې طالبانو په نيمروز، خوست او د ننګرهار تورخم کې هم د انساني وېښتانو د قاچاق د مخنیوي خبر ورکړی و.

طالبانو د کندهار په جوماتونو کې هم اعلان کړی، چې د هغو کسانو په نیولو کې له طالب استخباراتو سره مرسته وکړي، چې د ښځو د سرونو وېښتان ټولوي.

دغه انساني وېښتان تر ډېره پاکستان هېواد ته په قاچاقي ډول وړل کيږي.

د رپوټونو له مخې، پاکستان په وروستيو کلونو کې د انساني وېښتانو نړیوال عرضه کوونکی دی.

پاکستان دغه وېښتان په عمده ډول د چين په څېر هېوادونو ته صادروي او هغوی بیا د ویښتینو خولیو او ویښتپوښونو په جوړولو کې ترې کار اخلي.

پاکستان د خپل هېواد د وېښتو له سالونونو یا ناییخونو او نورو سرچینو څخه انساني وېښتان راټولوي او بیا یې پر صادراتي شرکتونو پلوري.

دا شرکتونه دغه انساني وېښتان پروسس کوي او نړيوالو بازارونو ته یې عرضه کوي.

د چين، امریکا او سويلي کوريا په څېر هېوادونو کې له دغو وېښتانو څخه د ښکلا د صنعت او د بېلابيلو محصلاتو لکه ویښتینو خولیو او ویښتپوښونو په توليد کې استفاده کیږي.

طالبانو ويلي، چې نیول شوي قاچاقي مواد خوراکي او غير خوراکي توکي دي، چې له ګاونډيو هېوادونو په پټه راوړل کېدل.

د طالبانو ماليې وزارت د چارشنبې په ورځ په یوه اعلاميه کې ویلي، چې د دوی د څارنې کارکوونکو په کندهار، ننګرهار، نیمروز، فراه او هلمند ولایتونو کې دغه توکي نيولي.

د طالبانو د معلوماتو له مخې، په نیول شويو توکو کې ۱۴زره ۹۲۷ کیلوګرامه ګوړه، څه کم اووه زره کیلوګرامه چاکلېټ، تر پنځه زره کیلوګرامه ډېره مالګه، دوه ټُنه درمل او ورته نور توکي شامل دي.

دوی زياتوي، چې د هرات په ګمرک کې یې څه باندې ۱۶۱ کیلوګرامه زعفران هم د قاچاق پر مهال نيولي، چې غوښتل يې نورو هېوادونو ته يې ولېږدوي.

د طالبانو ماليې وزارت وایي، چې د همدې قاچاقي توکو په تور یو شمېر کسان هم نیول شوي، چې د پوښتنو لپاره د دوی اړوندو ادارو ته سپارل شوي.

د خیبر پښتونخوا اسمبلۍ په بیړنۍ ناسته کې چې امنیه قوماندان د امنیتي وضعیت په اړه پکې معلومات ور کول، له باجوړ نه د تحریک انصاف غړي انور زیب خان وویل، چې وسله والو طالبانو د ده په انتخابي حوزه کې پنځه امنیتي پوستې نیولې دي.

د بابر سلیم سواتي په مشرۍ د اسمبلۍ ناستې ته په وینا کې انور زیب وویل چې نږدې ۴۰۰ وسله والو د بانډه ملاسید په سیمه کې پوستې نیولې دي، د «امارت اسلامي افغانستان» بیرغونه یې پورته کړي او د هغوی په ملاتړ یې شعارونه ورکړي دي.

هغه زیاته کړه، چې د نیول شویو پوستو ویډیوګانې، چې وسله والو ثبت کړې دي، پر ټولنیزو رسنیو خپرې شوې دي.

دوه ورځې وړاندې پاکستاني طالبانو یوه ویډیو خپره کړه، چې ښيي د سالارزو په سیمه کې یې یوه امنیتي پوسته نیولې ده.جنګیالي د پوستې له نیولو وروسته ناڅي او خوښيي ښيي.

د ده په وینا، دا پوستې د بانډه ملاسید په سیمه کې دي، چې له ډیورنډ کرښې لرې پرته ده. هغه د پوښتنې په دود وویل، چې څنګه دومره زیات شمېر وسله وال له اغزن تار نه را واوښتل.

انور زیب وویل چې امنیتي ځواکونو د سیمې خلکو ته ویلي چې خپل کورونه پرېږدي څو د جنګیالیو پر ضدپوځي عملیات ترسره شي.

هغه د سیمې د خلکو وضعیت بیان کړ او ویې ویل، « دوی له کډې کولو پرته بله لاره نه لري».

د اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتي د انور زیب پر څرګندونو اندیښنه وښوده او ویې ویل چې باید دا روښانه شي چې څنګه دومره زیات وسله وال په دومره اسانۍ سره دې سیمې ته راغلل.

د ډان ورځپاڼې د رپوټ له مخې، د اپوزیسیون غړي احمد کریم کُنډي وړاندیز وکړ چې د امنیتي حالاتو د څېړلو لپاره دې د حقیقت موندنې او پخلاینې یو کمېسیون جوړ شي، چې معلومه کړي څوک ترهګرۍ ته وده ورکوي او مرسته ورسره کوي.

ټاکل شوې نن (چارشنبه) دا موضوع بیا وڅیړل شي.