اسوشییتید پریس: د لاس ویګاس بریدګر په افغانستان کې جنګېدلی او له رواني ناروغۍ کړېده

شېر محمد عباس ستانکزي په کابل کې نن د یوې مدرسي په فراغت غونډه کې پاکستان ته په اشاره وویل: «زموږ په ګاونډ کې ملکونه دې چې په خپلو وسلو باندې مغروره دې وايي، چې امارت خو زموږ په مخ کې هیڅ هم نه دی، موږ خو داسې سلاوې لرو. هغو ته موږ دا خبرې کوو که تا په مزایل باندې د احمد او محمود نوم ایښی دی زموږ سره هغه احمد او محمود موجود دي.»

د نوموړي په خبره، که پاکستان «په مزایل باندې غزنوي، بابر او ابدالي نوم ایښی دی زما ملک له ابدالیانو، محمودیانو او بابریانو ډک دی هر یو یې بم اټم دی. که له دې سر پنځه د محمود، د ابدالي او بابر زامن در ایله کړو بیا به دې په بحر هند کې هم څوک نه شي ټینګولی.»

که څه هم ښاغلي ستانکزي په ښکاره د پاکستان نوم یاد نه کړ، خو دا څرګندوني یې د پاکستان او افغان طالبانو تر منځ د ورستیو کشمکشونو په غبرګون وکړي.

نوموړی وايي، هڅه کوي، چې طالب جنګیالي په عصري وسلو سمبال کړي، چې د افغانستان له سرحدونو دفاع وکړي.

پاکستان ته د عباس ستانګزي خبرداری

عباستانکزي له پاکستان سره ورستیو مخالفتونو ته په اشاره وویل، چې په افغانستان کې بله هیڅ ډله نشته او د پاکستان د نوم یادولو پرته وايي؛ کوم خلک چې د دوی په وړاندې جنګیږي که په هر نامه وي زموږ خلک نه دي.

نوموړي زیاته کړه«شاوخوا منډې وهل امریکا او اروپا ته زاري کول چې افغانستان د تروریزم مرکز دی ښه لاره نه ده. افغانستان کې نن هیڅوک نشته یو داعش دی هغه هم ختم دی.»

همدارنګه ښاغلي ستانګزي د نورو طالب چارواکو په څېر بیا په پاکستان کې روانه ناامني د دغه هېواد کورنۍ مسله وبلله.

هغه زیاته کړه:«که هره ستونزه ده، په خپل ملک کې یې ده، هره ستونزه چې ده، خپل خلک یې په مقابل کې جنګیږي. کوم خلک چې د دوی په مقابل کې نن جنګیږي که په هر نامه دي زموږ خلک نه دي د دوی خلک دي. خپلو خلکو سره کښینه مشکل حل کړه. چې مسکل نه شي حلوولی پر افغانستان باندې د دې پړه اچول په هیڅ دلیل نه قبلیږي.»

که څه هم اسلام اباد د افغان طالبانو نږدې ملګری ګنل کیږي، خو پاکستان په تېره پښتونخوا او بلوچستان صوبو کې د ورستیو نا امنیو پړه پر افغان طالبانو اړوي او وايي، په افغانستان کې یې ټي ټي پي ته امن ځایونه ورکړي دي.

پاکستان نږدې ۱۱ ورځې وړاندې د پکتیکا په برمل ولسوالۍ کې هوايي، بریدونه وکړل، چې له هغه څلور ورځې وروسته بیا افغان طالبانو پر ډیروند کرښه د پاکستان پر سرحدي پوستو ځوابي برید وکړ.

د افغانستان په اړه د جو بایډن د پالیسي د بدلون غوښتنه

عباس ستانکزی د امریکا له متخب ولسمشر ډونالډ ټرمپ له تور نوملړ د دغې ډلې د مشرانو د نومونو په ایستلو، پر بانګونو بندیزونه لرې کولو او کنګل شوو پیسو د خلاصولو سره د ښو اړېکو جوړولو غوښتنه کوي.

نوموړی وايي، ډونالډ ټرمپ دې د بایډن پالیسي کې بدلون راولي او د افغانستان لپاره د نوې پالیسي په جوړولو سره د طالبانو له لوري د دوستی غیږه خلاصه ده.«د افغانستان لخوا د اسلامي امارت لخوا میدان ورته خلاص دی. که دوی را سره دوستان کیږي موږ بلکل ور ته د دوستی لاس ورکوو.»

همدارنګه نوموړی له ډونالډ ټرمپ غوښتنه کوي، چې د دغې ډلې حکومت دې په رسمیت و پژني او په افغانستان کې دې خپل سفارت پرانیزي.« له امریکا سره مو هم شل کاله جنګ وکړ، خو نن غواړو له امریکا سره اړیکې ولرو خو په دې شرط چې د دوحې تړون ته متحده اوسي.»

عباس ستانکزی په داسې حال کې له امریکا سره د اړېکو جوړولو غوښتنه کوي، چې ټرمپ د خپلو ټاکنیزو کمپاینونو پر مهال ویلي و، چې واک ته رسېدو سره به د بګرام په هوايي اډه کې امریکايي ځواکونه ځای پر ځای کړي.

همدارنګه واشنګټن طالبانو د دوحې تړون د ټولو ژمنو پر نه پلي کولو تورنوي، چې ټولګډونه حکومت جوړول، د ښځو او لږکیو حقونه ور کول یې مهم ټکي دي.

مولوي هبت الله اخوندزاده ته د ستانګزي کنایه

عباس ستانکزي وايي، د دغې ډلې ځیني مشران هر څه په خپل خوښه عملي کوي.

نوموړي په دې اړه د کوم طالب چارواکي نوم یاد نه کړ خو وایی:« اسلام نه دومره پراخ بنسټه دی چې غربیان یې په اړه خبرې کوي، او بل خوا دومره تنګ نظره هم نه دی لکه زموږ بعضې ملګري چې بدون له خپل ځانه بل څوک نه ویني. د اسلام دین د هر وخت، زمان او پیشرف سره مطابق جوړ دی. دې کې ګوتې وهل نشته، کوښښ کوو، چې هغه اسلام پلی کړو، چې هغه واقعي اسلام دی، نو زموږ مشکل په څه شي کې دی.»

د اقتصادي وضیعت په اړه د ستانګزي اندېښنه

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال عباس ستانکزي د خپلې وینا پر مهال په افغانستان کې د اوسني خراب اقتصادي وضیعت په اړه هم اندیښنه وښودله او وايي، د مجوریت له مخې اړ دي چې د هېوادونو او موسسو شرطونه پر ځان ومني.

نوموړی وايي، که د افغانستان اقتصادي وضیعت قوي وای، د هیڅ هېواد او موسسې شرایط به یې نه وای منلي.« نن چې زموږ سره په افغانستان کې بهرني دولتونه او موسسي پر موږ شرایط ږدې، دا په دې خاطر چې موږ ورته محتاج یو. که موږ د اقتصادي لحاظه پر خپلو پښو ولاړ وای ټولو ته به مو ویلي و چې یو شرط دې نه منو بس زموږ سره کار مه لره موږ خپله پر پښو ولاړ یو. خو متاسفانه چې موږ یوې ګونۍ اوړو ته هم محتاج یو.»

ستانکزی وايي، د ژوند د لومړنیو اړینو خوراکي توکو لپاره هم نورو هېوادونو ته احتیاج دي.

دغه طالب چارواکي یو ځل بیا د تېر په څیر د عمومي عفوې ژمنه تازه کړه او ویې ویل، له امریکا او اروپا وسلې غوښتل او افغانستان کې وینه تویول حل لاره نه ده.

د سوریې دولتي خبري اژانس سنا د سوریې ملکي هوایی چلند او هوایی ترانسپورت عمومي مشر اشهد السلیبي په حواله لیکلي:"موږ اعلان کوو چې د جنورۍ له اوومې به له دمشق نړیوال هوایی ډګر نړیوالې الوتنې پیل کړو."

هغه وويل: "موږ عربي او نړيوالو هوايي شرکتونو ته ډاډ ور کوو چې موږ د خپلو همکارانو په مرسته د حلب او دمشق د هوايي ډګرونو د بيارغونې پړاو پيل کړی، څو له ټولې نړۍ د الوتنو هرکلی وکړو."

د نړیوالو مرستندویه الوتکو او بهرنیو ډېپلوماتیکو پلاوو لا له وړاندې سوریې ته الوتنې پیل کړې دي.

د پنجشنبې په ورځ د قطر هوايي شرکت اعلان وکړ، چې له نږدې ۱۳ کلونو وروسته د سوریې پلازمینې ته الوتنې بیا پیل کړي.

یوه قطري چارواکي تیره میاشت فرانس خبري اژانس ته ویلي و، چې دوحې د سوریې نويو چارواکو ته د دمشق په هوايي ډګر کې د عملیاتو په بیا پیلولو کې د مرستې وړاندیز کړی دی.

د طالبانو تر کنټرول اندي د افغانستان د صنایع او معدن خونې مشر شېرباز کمنزاده دغه نندارتون د افغانستان په کچه بولي.

نوموړي یې پرانیسته کې وویل: «دا نندراتون نه یوازې په وطن بلکی له هېواده بهر هم د وطني تولیداتو او محصولاتو لپاره ډېر ګټور دی او د وطني تولیداتو پر بازار ښه اغېز لري.»

د نوموړي په خبره، «افغانستان اوس د ۱۳۷ سکټورونو په برخه کې په ځان بسیا شوی یو چې دا لوی پرمختګ دی.»

خو د نندارتون ګډونوالو له طالب مسولينو غوښتنه کوي، چې د مالياتو او توليداتو د بازار موندنې په برخه کې ورسره همکاري وکړي.

یو تن صنعتکار احسان الله په دې اړه وايي: «دغه ډول نندارتونونه تر ډېرو اعلاناتو ښه او ګټور دي، زموږ غوښتنه دا ده چې زیات شي تر څو خلک له خپلو تولیداتو خبر شي.»

دوی غوښتنه کوي، چې مسولين دي د کورنيو سوداګرو سره همکاري زياته کړي تر څو پر بهرنيو توليداتو تکیه کمه شي.

طالبان د بېلابيلو هېوادونو له استازو سره د سوداګرۍ په اړه پرله پسې ناستې کوي او وايي، چې موخه یې په کور دننه د صنعت او سوداګرۍ پراخیتا او د بهرنيو پانګونې زياتوالی دی.

خو په دې نندارتون کې ښځو ته برخه نه ده ور کړل شوې او نه د توکو لیدو لپاره ښځې پکې لیدل کېږي.

له شمالي وزیرستان سرچینو نن یکشنبه «د مرغومي ۱۵مه» وویل چې یوه اونۍ وړاندې دا توغندی میرعلي کې د پاکستاني پوځیانو پر اډه په برید کې ازمویل شوی او نتجه یې هم ښه ده.

حافظ ګل بهادر ګروپ هم د دې میزایل انځور په ټولنیزو رسنیو کې خپور کړی دی.

د ټي ټي يي ځايي وسلوال چې دا توغندی لیدلی، په هکله یې وايي:« دا میزایل په دومره اسانه نه جوړیږي او نه هم کوم کم لکښت پرې راځي. ددې میزایل توغولو سره سخت وېجاړی کېږي او د سختو جګړو کې د دوښمن مورال له منځه وړي.»

تر اوسه د دې توغندي ته کوم ځانګړی نوم نه دی انتخاب شوی او نه دا ویل شوي چې څومره واټن ویشتلی شي.

دا میزایل په لومړی ځل افغان طالبانو جوړ کړی و، چې د افغان ځواکونو د پوستو او نظامي ځایونو د محاصرې پرمهال یې کارول.

ځیني نظامي کارپوهان په دې باور دي، چې له ماینونو او بمونو نیولې تر میزایل جوړولو وړتیا د القاعدې غړلو لرله.

خو اوس اوس دا زدکړې نه یوازې افغان طالبانو ترلاسه کړې بلکې ټي تي پي او د دوی ګرپونه هم ورته تکتیکونه کاروي.

د دې میزایل په اړه تر دې دمه پاکستان حکومت په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د کاناډا د حکومت له خپلو خلکو غوښتي، چې په افغانستان کې د نا امنیو، ترهګرییزو بریدونو، وسله والو جګړو، د جرمونو د لوړې کچې او د طالبانو له خوا د بشري حقونو د پراخو سرغړونو له امله افغانستان ته سفر ونه کړي.

خو ښاغلي فطرت په یوه ږغیز پیغام کط وايي:«افغانستان اوس الحمدالله امن دی. ګڼ شمېر بهرني وګړي، موسسات، ډېپلوماتان او بهرني سیلانیان په افغانستان کې دي او د اسلامي امارت له لوري یې امنیت ته ځانګړي پاملرنه شوي ده او په مجموع کې افغانستان اوس له ښه امنیت څخه برخمن دی. پدې اړه داسې تشویشونه بېځایه دي.»

که څه هم د طالبانو د ویاند مرستیال په افغانستان کې د ډېپلوماتانو او سېلانیانو د امنیت د خوندیتوب ادعا کوي، خو په غويي میاشت کې په بامیان ولایت کې د یوه وسله وال برید په ترڅ کې درې بهرني سېلانیان او درې افغانان ووژل شول.

د کاناډا حکومت د جمعې په ورځ خبرپاڼه کې ویلي، چې د دغه هېواد سفارت په افغانستان کې خپل فعالیتونه ځډولي دي.

واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته د امریکا، استرالیا او برتانیا په ګډون ډېرو غربي هېوادونو له خپلو وګړو وغوښتل چې افغانستان ته له سفر ډډه وکړي.