د ایران پخوانی سفیر: ځینې لوري د افغانستان او ایران ترمنځ د اوبو جنجال غواړي

د پاکستان هوايي ځواک د ډیسمبر پر ۲۴ د تحریک طالبان پاکستان د غړو په نښه کولو په پلمه د پکتیکا پر برمل او د خوست پر سپېره ولسوالۍ هوايي بریدونو وکړل.

پر طالبانو سربېره نړیوال سازمانونه او خپلواکۍ رسنۍ وايي، چې دې بریدونو کې تر ډېره مرګ ژوبله ماشومانو او ښځو ته اوښتې ده.

ښاغلي جیسوال هم د رسنیو د یوې پوښتې په ځواب کې وویل:« موږ په بې ګناه ملکي وګړو هر ډول بریدونه په څرګنده توګه غندو.»

نوموړی وایي، اسلام اباد تل هڅه کوي چې د خپلو داخلي ناکامیو پړه پر ګاونډیو هیوادونو واچوي.

له دې بریدونو وروسته د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د پاکستان شارژدافیر هم احضار کړ.

طالبانو د پاکستان دغه بریدونه “ له ملي حاکمیت سرغړونه او د دواړو هېواددونو په اړیکو کې د بې باورۍ رامنځته کولو هڅه» وبلله او څو ورځې وروسته یې د دغو بریدونو په غبرګون له ډیورنډ کرښې سره په کورمه او شمالي وزیرستان کې د پاکستاني پوځیانو پر سرحدي پوستو بریدونه وکړل.

په «جنرال مبین» د مشهور طالب رسنیز فعال د پاسپورټ په کډون ځینې سندونه افغانستان انټرنشنل پښتو ترلاسه کړي دي.

د نوموړي پاسپورټ شمېره هم د دوبۍ چارواکو په مکتوب کې درج شوې شمېرې سره توپیر نه لري.

د اقامې تر ردېدو وروسته بیا جنرال مبین د دوبۍ له دولتي ادارو غوښتنه کړې ده، چې د کار وېزې د غوښتنلیک د رد په اړه دې یوځل بیا کتنه وکړي.

جنرال مبین په خپل دغه مکتوب کې په عربي ژبه لیکلي:« ستاسې درانه حضور ته دا غوښتنه وړاندې کوم، چې زما د کار وېزې د رد پرېکړې ته بیا کتنه وکړي»

د مکتوب په یوه بله برخه کې راغلي:« زه غواړم تاسې ته خبر درکړم چې ما په دې وروستیو کې د وفي وفي د تخنیکي خدمتونو شرکت کې وظیفه ترلاسه کړې ده، دغه د شرکت زما لپاره د وېزې غوښتنه کړې وه خو دغه غوښتنه رد شوې ده.»

جنرال مبین د دوبۍ حکومت ته لیکلي چې تاسې ته څرګنده ده، چې زمونږ هېواد «افغانستان» کې د کار او تجارت وضعیت ډېر خراب دی او د وظیفې او عاید امکانات ډېر کم دي.

جنرال مبین په ټینکار سره ویلي «د دې غوښتنلیک منل به ماته د یوې واحدې عایداتي سرچینې فرصت راکړي څو خپل ځان او کورنۍ ته د عزت او ثبات ژوند برابر کړم.»

په دوبۍ کې یکې د یوه ځايي شرکت مسوولینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دا ځل هم معلومه نه ده، چې د دوبۍ حکومت به د جنرال مبین د د اقامې او یا هم د کار وېزې غوښتنلیک ومني او کنه.

د طالبانو رسنیز فعال جنرال مبین چې په وروستیو کې دوبۍ ته په سفر دی او په دغه هېواد کې د طالبانو له سفیر سره دلیدنې انځورونه یې هم خپاره کړي و.

تر اوسه نه ده، معلومه چې په کومو دلایلو د دوبۍ حکومت د طالبانو د رسنیز فعال جنرال مبین د اقامې یا هم د کار وېزې غوښتنلیک رد کړی دی.

دجنرال مبین د طالبانو په روانه واکمنۍ کې څو ځلې د دې ډلې د حکومت له لوري ترې تم شوی او د ده د رسنیزو فعالیتونو په اړه یې ورته ګوتڅنډنې کړې چې د دغې ډلې د ارادې خلاف دې رسنیز فعالیت بند کړي.

جنرال مبین وخت ناوخت په ټولنیزو رسینو کې نیوکه کوله چې له خبرو معنه شوی دی او د طالبانو استخباراتو ورته ویلي چې په ټولنیزو رسنیو کې به سیاسي بحثونه او په پاکستاني چارواکو پسې به خبرې نه کوي.

صالح ادعا کړې، چې د بایډن حکومت طالبانو ته دغه اقدامات د ۲۰۲۱ کال له سپتمبر وروسته د طالبانو د واکمنۍ د ټینګښت لپاره ترسره کړي دي.

صالح څرګنده کړې چې د ۲۰۲۲ کال له پسرلي راهیسې، د بایډن حکومت درې میلیارده نوي افغانۍ چاپ کړې او دغه پیسې یې بیا طالبانو ته سپارلې دي.

د ده په وینا، دغه پیسې لومړی د پخواني جمهوري نظام پر مهال د افغانستان بانک له لوري په پولنډ کې چاپ شوې وې چې وروسته په بېلابېلو بڼو دغه پیسې طالبانو ته لېږل شوې دي او هېڅ ډول څارنه ترې نه ده شوې.

صالح دا کړنه د امریکا له بندیزونو سره سره سرغړونه بللې او ټینګار یې کړی چې دا پیسې په حقیقت کې د بایډن حکومت لخوا طالبانو ته د«ډالۍ» په توګه ورکړل شوي دي.

د پاسپورټونو وېش

صالح زیاته کړې چې د بایډن حکومت طالبانو ته شپږ میلیونه ټوکه افغاني پاسپورټونه د اسلامي جمهوریت له نښې سره ورکړي دي.

دغه پاسپورټونه په تور بازار کې له ۲۰۰۰ تر ۳۰۰۰ ډالرو پلورل کېږي، چې طالبان ترې په لوی کچه عواید ترلاسه کوي. هغه وایي، په داسې حال کې چې دغه پاسپورټونه د تېر جمهوریت ملکیت و، چې په ناقانونه ډول طالبانو ته سپارل شوي او اوس هېڅ ډول قانوني باور نه لري.

د نغدي کڅوړو لېږد

امرالله صالح دې ته هم اشاره کړې چې هره اونۍ له۴۰ تر ۸۰ میلیونه ډالرو نغدي‌ کڅوړې کابل ته لېږدول کېږي، چې د عراق د سلیمانیه سیمې له لارې یې د چارټر الوتکو په مټ وړي او بیا د طالبانو تر واک لاندې بانکونو ته سپارل کېږي.

د پخواني جمهوري نظام دغه لوړ پوړي چارواکي وویل،چې که څه هم دغه پیسې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت تر څار لاندې استول کېږي ؛خو بیا هم د ترهګرو ډلو لاس ته لوېږي.

نوموړي دغه کار د امریکا له قوانینو څخه سرغړونه بللې او د پټو همکاریو د یوې بېلګې په توګه یې یاده کړې ده.

د برېښنا د لګښتونو اړوند مرستې

د تېر حکومت د ولسمشر لومړي مرستیال دې ته هم اشاره کړې چې د افغانستان د ګاونډیو هېوادونو ازبکستان، تاجیکستان، ترکمنستان او ایران څخه واردېدونکې بریښنا پیسې هم ورکول کېږي.

د ده په وینا؛ د امریکا حکومت تر څار لاندې د برېښنا اړوند لګښتونه د سویسي میکانیزم له لارې د افغانستان د جمهوري نظام د کنګل شویو شمتنیو له ترلاسه کیدونکې ګټې څخه ورکول کېږي.

د صالح په خبره، دغه لګښتونه په نا رسمي ډول د طالبانو حکومت د اجرایي چارو د دوام لپاره ترسره کېږي.

د بایډن د پټو سیاستونو څېړنه دې وشي

امرالله صالح د خپلو څرګندونو په پای کې ویلي چې طالبان د څلورو میلیاردهډالرو مالي کسر سره مخ دي، چې د بایډن د حکومت پټو مرستو یې ورسره د دې کسر په پوره کیدو کې لاسنېوی کړی دی.

هغه د بایډن حکومت دغه اقداماتو ته «تخریبي او شیطاني سیاستونه» وویل او د دې غوښتنه یې وکړه چې د بایډن د ټیم او طالبانو ترمنځ د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر څخه تر ۲۰۲۵ کال د جنورۍ تر پایه شوې پټې مرستې باید په رڼه توګه وڅېړل شي.

صالح د امریکا له نوي ټاکل شوي ولسمشر ډونالډ ټرمپ څخه هم وغوښتل چې دغه سیاستونه بیا وارزوي او که اړتیا وي، دغه موضوعات دې خلکو ته بربنډ کړي.

د افغانستان د دغه پخواني چارواکي تر څرګندونو مخکې هم د امریکا پر حکومت یو شمېر څارونکو نادولتي موسسو له طالبانو سره د بایډن حکومت د خواخوږیو په تړاو اندیښنې څرګندې کړې وې.

امریکایي موسسو نیوکې کړې چې د بایډن حکومت له لوري د طالبانو تر واک لاندې له افغانستان سره کیدونکې مرستې له بېلابېلو له لارو د طالبانو لاسونو ته ورغلي دي چې ښايي په ترهګریزو فعالیتونو کې ترې کار واخلي.

یونېسف وايي، د زده‌کړو د نړۍوالې ټلوالې په ملاتړ یې دغه ټولګي جوړ کړي چې شاوخوا ۶۰ زره ماشومان په کې په زده‌کړو بوخت دي.

یونېسف په خپله ایکس پاڼه یوه ویډیو خپره کړې چې په هرات ولایت کې د یاد سازمان له لوري په یو جوړ شوي ټولګي کې د درس بهیر ښيي،‌ چې د رابعې په نوم ښوونکې یوه کوچنۍ زده‌کوونکې ته ګوته نیسي او ورته سپارښتنه کوي چې پر سپینه دړه لیکل وکړي.

د رابعې په وینا؛ خپل اولادونه هم لري او خپلو زده‌کوونکو ته په «خندا خندا کې د کیسو تر څنګ ورځني درسونه ور زده کوي»، څو یې په اسانۍ زده کړي.

په دغو ټولګیو کې یوازې له شپږم ټولګي ښکته نصاب ښودل کېږي چې د نجونو تر څنګ په کې هلکان هم په زده‌کړو بوخت دي‌ ؛خو برېښي چې د طالبانو د فرمان له مخې یوازې تر شپږم ټولګي ورته کتابونه تدریس کېږي.

طالبانو په ټول افغانستان کې د نجونو د ښوونځیو زده‌کړې تر شپږم ټولګي محدودې کړ‌ي او د پوهنتونونو دروازې یې بیا د دوی پرمخ په بشپړه توګه تړلې دي.

د افغانستان دننه او بهر د طالبانو له لوري پر نجونو دغه سختدریځه بندیزونه غندل شوي او دغه ډله پر افراطي ناروغۍ ککړه بلل شوې ده.

سره له دې چې د نجونو د زده‌کړو بندیز له امله طالبان او ملا هبت‌الله د افغانانو تر څنګ د بهرنیانو له سختو غبرګونونو سره مخ دي‌؛ خو د دې پر ځای چې دا بندیزونه ختم کړي،‌ ورځ تر بلې یې لا ډېروي.

د حنیف اتمر په خبره، پاکستان له کډوالو سره د دغه ډول چلند او تګلارې له مخې هېڅ نه شي ترلاسه کولای، ځکه پر طالبانو هېڅ ډول اغېزه نه کوي‌ او یوازې د عامو افغان کډوالو ژوند یې خراب کړی.

هغه خبرداری ورکړی چې د پاکستان له لوري له کډوالو سره دغه ناوړه چلند د دواړو هېوادونو د اړیکو پر خرابیدو ژورې اغیزې درلودلای شي.

د افغانستان د بهرنیو چارو دې پخواني وزیر له ملګرو ملتونو او نړۍوالو بشري سازمانونو څخه غوښتي چې تر ژره دې د دغو نیول کیدو افغان کډوالو د ژغورنې او خوندیتوب لپاره خپلې هڅې ګړندۍ کړي.

د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې وروسته له هغې د پولیسو له لوري د ناقانونه افغان کډوالو د نیول کیدو لړۍ زور واخیست چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ وسله والې نښتې او سیاسي ناندرۍ رامنځته شوې.

افغانستان انټرنشنل ته په استول شویو ویډیوګانو کې ښکاري چې پاکستاني پولیس د اسلام اباد په بېلابېل سیمو کې ان افغان ماشومانې او مېرمنې هم نیسي.

که څه هم له تېرو پنځه ورځو راهیسې هره ورځ یوازې په اسلام اباد کې تر سل تنو ډېر کسان د پولیسو له لوري نیول کېږي ؛خو د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو او بېرته راستنیدونکو چارو وزارت خبر ورکړی چې په اسلام اباد کې په پیل شویو عملیاتو کې تر اوسه ۱۲۷ افغان کډوال نیول شوي دي.