• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

ریچارډ بینېټ د نجونو پر زده کړو د طالبانو بندیزونه له بشري حقونو جدي سرغړونه وبلله

۵ سلواغه ۱۴۰۳ - ۲۴ جنوری ۲۰۲۵، ۱۲:۱۶ GMT+۰

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بینېټ د تعلیم نړیوالې ورځې په مناسبت له زده کړو د افغان نجونو او ښځو محرومیت اندېښمنوونکی بولي.

بینېټ د جمعې په ورځ پر خپل اېکس ولیکل، چې « په دې ورځ باید هغه میلیونونه افغانې نجونې او ښځې هېرې نه کړو چې د تعلیم له حق څخه بې برخې شوې دي».

هغه د نجونو پر زده کړو د طالبانو بندیزونه له بشري حقونو یوه جدي سرغړونه وبلله.

د طالبانو تر واک لاندې افغانستان یوازینی هېواد دی چې په رسمي ډول نجونو ته د زده کړو اجازه نه ورکوي.

۱,۲۲۵ ورځې یا نږدې څلور کاله کېږي، چې د طالبانو حکومت له۱۲ کلونو پورته نجونو پرمخ ښوونځي تړلي دي.

دغه بندیز، چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې پر کابل د طالبانو له واکمنۍ وروسته لګول شوی، د افغان نجونو پرمخ یې دزده کړو دروازې په بشپړه توګه تړلې دي.

د طالبانو تر راتګ وړاندې افغان نجونو ښوونځيو او پوهنتونونو ته د لاسرسي په برخه کې پام وړ پرمختګونه درلودل او په سلګونو زره نجونې او ښځې ښوونځیو او پوهنتونونو ته تللې.

د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت مشرې روزا اوتنبايېوا نن په یوه اعلامیه کې وویل، « دا یوه لویه فاجعه او تراژیدي ده چې میلیونونه افغان نجونې د زده کړې له حق څخه بې برخې شوې دي». هغې زیاته کړه، چې هیڅ هېواد په دې توګه پرمختګ نه دی کړی چې خپل نیم وګړي بې واکه کړي او شاته یې وغورخوي.

نوموړې وویل، « ډیفکټو چارواکي [طالبان] باید دغه بندیز سملاسي لغو کړي او ټولې افغان نجونې پریږدي چې ښوونځیو ته بېرته ستنې شي».

د زده کړې نړیواله ورځ، چې هر کال د جنوري پر۲۴ نمانځل کیږي، په سوله، پرمختګ او مساوي حقونو کې د زده کړو پر رول ټینګار کوي.

یوناما وايي، د سږ کال موضوع « مصنوعي ځیرکتیا او زده‌کړه: په اوتوماتیکه نړۍ کې د بشري واک ساتل» د دې مهمې اړتیا یادونه کوي چې جنس، توکم او جغرافیا ته له کتو پرته باید د هر فرد د زده‌کړې حق ته درناوی وشي.

ترویج لرونکی

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي
۱

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي

۲
تازه خبر

داعش- خراسان ډلې د مولانا محمد ادریس د وژنې مسوولیت ومانه

۳

د شیخ ادریس وژنه؛ په خیبر پښتونخوا کې مذهبي مشران ولې په نښه کېږي؟

۴

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

۵

د پاکستان پوځ: طالبانو د وسله‌والو ډلو په ملاتړ کې د افغانستان ملي ګټې له پامه غورځولي دي

•
•
•

نور کیسې

له راشد خان پرته؛ کرېکټ نړیوالې شورا درې افغان لوبغاړي د کال غوره لوبډله کې شامل کړي

۵ سلواغه ۱۴۰۳ - ۲۴ جنوری ۲۰۲۵، ۱۱:۱۲ GMT+۰

کرېکټ نړیوالې شورا د ۲۰۲۴ کال د یو ورځينو لوبو غوره لوبډله اعلان کړه، چې په لومړي ځل له راشدخان پرته درې افغان لوبغاړي ورته غوره شوي دي. رحمان الله ګربز، عظمت الله عمرزی او الله محمد غضنفر دې لوبډلې ته غوره شوي دي.

کرېکټ نړيوالې شورا د جمعې په ورځ د ۲۰۲۴ کال د یو ورځنيو سياليو غوره لوبډله اعلان کړه.

په دې لوبډله کې څلور سريلانکايي، درې افغان، درې پاکستاني او یو د ویسټ انډيز لوبغاړي غوره شوي دي.

کرېکټ نړيوالې شورا دغه لوبغاړي په یو ورځنيو لوبو کې د غوره ځليدو له کبله ټاکلي دي.

په دې لوبډله کې د هند، اسټراليا، انګلنډ، بنګله دېش، سویلي افریقا او نیوزيلنډ لوبغاړي ځکه نه دي غوره شوي، چې دغو هېوادونو په تېر کال کې لږ یو ورځنۍ سیالۍ تر سره کړې.

کريکټ نړيواله شورا د هر کال په وروستيو کې د کرېکټ په ټولو فارمټونو کې غوره لوبډله اعلانوي، چې د نړۍ ستوري ورته ټاکل کيږي.

له افغانستان سره پر پوله تاجکستاني سرتېري په وسلو او تجهیزاتو سمبالیږي

۵ سلواغه ۱۴۰۳ - ۲۴ جنوری ۲۰۲۵، ۱۰:۳۰ GMT+۰

د ډله ییز امنیت تړون سازمان په روان ۲۰۲۵ کال کې د افغان- تاجک پولې د امنیتي پیاوړتیا په موخه تاجکستاني پوځیان په نویو وسلو او تجهیزاتو سمبالوي.

د ډله ییز امنیت تړون سازمان له افغانستان سره د پولو د ټینګښت لپاره پنځه کلن پلان پیلوي، چې د پولې تنظیم، پولې ته د وسلو او تجهیزاتو رسول، د پولې په اوږدو کې د تخنیکي تجهیزاتو ځای پرځای کول پکې شامل دي.

یورو اسیا ورځپاڼه د ډله ییز امنیت سازمان د رییس ایمانګلي تاسماګامبیټوف له خولې وايي، چې « په دغه پروګرام کې داسې مشخص اقدامات شامل دي چې د ډله ییز امنیت تړون سازمان او د جنوبي سیمې امنیت ډاډمن کړي».

د یاد سازمان رییس په وروستیو کې وویل، چې له افغانستان نه د متوجه ګواښونو ددفع کولو په موخه د افغانستان او تاجکستان د پولې ټینګښت ددوی د کاري لومړیتوبونو په سر کې دی.

تاسماګامبیټوف تېره میاشت په مسکو کې یوې ناستې ته ویلي و، چې د یاد سازمان لپاره ۲۰۲۴ کال سره له دې چې له ستونزو ډک و، خو پلانونه یې په بریالیتوب پلي شوي دي.

نوموړی وايي، دوی له ملګرو ملتونو، همګټو هېوادونو او شانګهای همکارۍ سازمان سره فعاله همکاري کړې او په روسیه، قزاقستان، قرغزستان او تاجکستان کې یې د ګډو عملیاتو او پوځي روزنې پروګرامونه ترسره کړي دي.

تاجکستان په افغانستان کې له میشتو تاجکستاني جنګیالیو ډلو اندېښمن دی، چې له طالبانو او د منځنۍ اسیا د نورو هېوادونو له وسله والو ډلو سره نږدې اړیکې لري.

هند غواړي تاجکستان په چابهار بندر کې پانګونې ته وهڅوي

۵ سلواغه ۱۴۰۳ - ۲۴ جنوری ۲۰۲۵، ۱۰:۱۳ GMT+۰

تاجکستان له ایران سره خبرې اترې پیل کړې چې چابهار ستراتېژیک بندر له هند او خليجي هېوادونو سره د سوداګرۍ د لا ډېرې ودې لپاره وکاروي. تاجکستان دمګړۍ د نړۍ نورو هېوادونو ته خپل سوداګریز توکي د بندر عباس له لارې لیږدوي.

دغه بندر چې د هند په مرسته جوړ شوی، نړیوالو بازارونو ته د افغانستان او منځنۍ اسیا هېوادونو د سوداګرۍ د یوې مهمې لارې په توګه پېژندل کیږي.

تېره اونۍ د تاجکستان د ټرانسپورټ وزیر عظیم ابراهیم او د ایران د سړکونو او ښاري پراختیا وزیرې فرزانه صادقي د دغه بندر د ترانزیتي کارګو د پراختیا لپاره د همکاريو یو تړون لاسلیک کړ، چې د چارواکو په باور، دا ګام د تاجکستان د سوداګرۍ د پراختیا په برخه کې یو مهم پرمختګ دی.

چابهار : د هند د اړیکو ستراتېژۍ مهم رکن
د هند د ایکانومیک ټایمز په باور، چابهار بندر چې د ایران په سوېل ختیز کې پروت دی، د نوي ډیلي د سیمه‌ییزو اړیکو ستراتېژۍ لپاره مهم ګڼل کیږي. هند په ۲۰۲۴ کال کې له ایران سره د دغه بندر د عملیاتي چارو لپاره یو لس کلن تړون لاسلیک کړ، چې دا بندر نړیوالو بازارونو ته د منځنۍ اسیا هېوادونو د سوداګریزې دروازې په توګه مطرح کړي.

د تاجکستان لپاره، چې په وچه ایسار هېواد دی، د چابهار بندر کارول مهم فرصت دی. د ایکانومیک ټایمز په باور، تاجکستان به دغه بندر ته له دوو اصلي لارو لاسرسی ومومي؛ یا د ازبکستان او ترکمنستان له لارې او یا هم د افغانستان له لارې چې لنډه لار یې ګڼل کېږي. خو د افغانستان لاره د طالبانو له رژیم سره د دوشنبې د اړیکو د حساسیت له کبله سیاسي ستونزې لري.

سیمه‌ییز اغېز او ستراتېژیک رول
دا ګام په داسې حال کې اخیستل کېږي چې تاجکستان هڅه کوي خپل جیوسیاسي اړیکې انډولیزې کړي. که څه هم دوشنبه د طالبانو په اړه محتاط دریځ لري، خو د عملي همکاریو دروازې یې تړلې نه دي، په ځانګړې توګه چې افغانستان پام وړ تاجک وګړي لري او د طالبانو ضد ملي مقاومت جبهه پکې مېشته ده.

د ایکانومیک ټایمز په باور، د تاجکستان دا دریځ د اقتصادي پراختیا او د خپلو امنیتي ګټو د ساتنې ګډ هدف منعکسوي.

پر تاجکستان سربېره، د منځنۍ اسیا نور هېوادونه لکه ازبکستان او قزاقستان هم غواړي چابهار بندر د سوداګرۍ لپاره وکاروي. ازبکستان له دې وړاندې له ایران او هند سره د چابهار بندر د لا ډېرې استفادې او د شمال-جنوب نړیوال ترانسپورټ دهلیز د پراختیا لپاره د درې اړخیزې همکارۍ وړاندیز کړی و.

د شمال-جنوب کریدور (INSTC) پروژه په ۲۰۰۰ کلونو کې پیل شوه چې هدف یې د ایران له لارې د یورواسیا په کچه د مالونو د انتقال لپاره د یوې اغیزناکې او اقتصادي ترانسپورتي لارې جوړول دي.

ایکانومیک ټایمز وايي، دا پرمختګ د هند له یورواسیا ستراتېژۍ سره سمون لري. په دې وروستیو کې د هند د بهرنیو چارو سکرټر وکرم میسري د ایران له چارواکو او د طالبانو بهرنیو چارو وزیر سره د چابهار بندر د بشپړ ظرفیت کارونې په اړه خبرې کړې دي. دغه بندر د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د چین د یو سړک او یوه کمربند بدیل وړاندې کوي.

یاده ورځپاڼه وايي، کله چې تاجکستان له ایران سره خپلې خبرې اترې نورې هم پراخې کړي، د دوشنبې په سوداګریزه شبکه کې د چابهار ادغام کول به د سیمه‌ییز اتصال لپاره مهم ګام وي. د ورځپاڼې په باور، دا نه یوازې د دوشنبې او نوي ډیلي ترمنځ اړیکې پیاوړې کوي، بلکې د سوداګرۍ په مرکز د چابهار بدلېدو ته هم لاره پرانیزي.

چین په افغانستان کې پر خپل چینايي وکړي د برید عاملینو ته د سزا ورکولو غوښتنه وکړه

۵ سلواغه ۱۴۰۳ - ۲۴ جنوری ۲۰۲۵، ۰۰:۲۲ GMT+۰

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماو نینګ، د افغانستان په شمال کې د داعش له خوا د یوه چینایي وګړي د وژل کېدو په غبرګون کې د دغه برید په اړه له طالبانو د څېړنو غوښتنه کړې او ویلي یې دي چې د یاد برید عاملینو ته باید سزا ورکړل شي.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاندې په یوه بیان کې ویلي، چینايي لوري سمدستي خپل اعتراضونه افغان لوري ته سپارلي او د پېښې د بشپړې څېړنې او عاملینو ته یې د سزا ورکولو غوښتنه کړې ده.

هغې زیاته کړه: «چین د دغه برید له امله ژور زیانمن شوی او غندي یې. موږ د دې پېښې د قربانیانو کورنیو ته د تسلیت مراتب وړاندې کوو.»

دا پېښه د تېرې سې شنبې په ورځ د افغانستان په شمال تخار ولایت کې رامنځ ته شوې وه. د سیمه ییزو چارواکو په وینا، دغه چینايي تبعه پلان درلود چې د چینايي دفتر د مسولینو او د طالبانو له امنیتي چارواکو سره له همغږۍ پرته له خپل ژباړن سره یو نامعلوم ځای ته ولاړ شي چې له یادې پېښې سره مخ شو.

داعش ترهګرې ډلې د یوې اعلامیې په خپرولو سره د دغې وژنې مسوولیت په غاړه اخیستی دی.

دا دویم برید دی چې د داعش خراسان څانګه یې د طالبانو د رژیم پر مهال پر چینايي اتباعو ترسره کوي.

د ۱۴۰۱ کال د ډسمبر په میاشت کې داعش په کابل کې د چینایانو پر مېلمستون برید وکړ چې په پایله کې یې پنځه تنه ټپیان شول. له دغه پېښې وروسته د چین د بهرنیو چارو وزارت له خپلو اتباعو وغوښتل چې ژر تر ژره له افغانستان څخه ووځي.

د نړۍوالې جنایي محکمې د نیول کېدو له احتمالي پرېکړې سره مخ عبدالحکیم حقاني څوک دی؟

۴ سلواغه ۱۴۰۳ - ۲۳ جنوری ۲۰۲۵، ۱۹:۰۰ GMT+۰

عبدالحکیم حقاني د طالبانو د دوو پخوانیو مشرانو ملا محمد عمر او ملا اختر منصور نږدې ملګری او د دې ډلې له بنسټګرانو څخه دی. حقاني وروسته له درېیو میاشتو چې طالبانو کابل ونیوه د هبت‌الله اخوندزاده په حکم د دې ډلې د حکومت قاضي القضات وټاکل شو.

حقاني په ۱۳۳۶ کال د کندهار ولایت په پنجوايي ولسوالۍ کې زېږېدلی او په خټه پښتون اسحاقزی دی.

هغه د طالبانو له بنسټګرو څخه دی او د طالبانو له پیله د دې ډلې د مرکزي شورا غړی و. هغه د طالبانو د لومړي دورې حکومت په اویایمه لمریزې لسیزه څخه له لږو ژوندي پاتې مشرانو څخه دی چې لا هم د دې ډلې د مشرتابه په کچه دنده لري.

نوموړی په ۲۰۱۶ کال کې په اختر منصور د امریکایي ځواکونو د هوايي برید له وژل کېدو وروسته د طالبانو د مشرتابه لپاره یو له غښتلو نوماندانو څخه و، چې یو شمېر طالب قوماندانو یې د مشرتابه لپاره هلې ځلې کولې.

کله چې په ۲۰۲۱ کال د فېبرورۍ په میاشت کې رسنیو راپور ورکړ، چې ملا هبت‌الله په کوېټه کې په یوه چاودنه کې وژل شوی، حقاني د هغه د ځایناستي د اصلي کاندیدانو په توګه یاد شو.

حقاني د طالبانو د لومړي دورې حکومت پر مهال (۱۹۹۶–۲۰۰۱) د طالبانو د سترې محکمې مشر و.

هغه د کندهار په معیوبینو مدرسه او د پاکستان په حقانيه مدرسه کې تدریس کړی دی.

د طالبانو له نظره، هغه ځانګړې علمي مرتبه لري. د طالبانو د چارواکو په وینا، هغه په فقه کې عالم دی او په حدیثو هم بشپړ تسلط لري. طالبان د دیني علم په برخه کې هغه د ملا هبت‌الله اخوندزاده برابر شخص ګڼي.

نوموړی په قطر کې د طالبانو د مذاکره کوونکي ټیم مشر و او په مذاکراتو کې د طالبانو د پلاوي له هغو څېرو څخه و، چې د دې ډلې د حکومت د ډول په اړه یې نظریات وړاندې کول.

خو د طالبانو د قضایي سیستم د مشر په توګه د عبدالحکیم حقاني بیا ځلي ټاکل کېدل او د ښځو او نجونو د حقونو په نقض کې د هغه رول د هغه نوم لا زیات مشهور کړ.

هغه د افغانستان د ښځو او نجونو د حقونو د پراخې سرغړونې د اصلي عاملینو په توګه پېژندل شوی دی.

د نړۍوالې جنایي محکمې لوی څارنوال د پنجشنبې په ورځ په رسمي ډول د ملا هبت‌الله او حکیم حقاني د نیولو د حکم غوښتنه وکړه.

کریم خان وویل چې معقوله دلایل شته چې هبت‌الله اخوندزاده او عبدالحکیم حقاني د بشري ضد د جرمونو او د پراخ جنیستي توپیر له امله د روم د اساسنامې له مخې جزایي مسوولیت لري.