په هرات کې طالبانو ددغه ولایت د امنیه قوماندانۍ، د استخباراتو ریاست او د ۲۰۷ الفاروق قول اردو له کارکوونکو غوښتي، چې د دوی معاشونه به په خپلو نظامي مراکزو کې ورکول کېږي. افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي مکتوب کې لیکل شوي چې مرکزي بانکي نمایندګۍ یوازې د ملکي مامورانو معاشونه ورکوي.
په هرات کې د طالبانو والي نور احمد اسلام جار د مرغومي پر ۷مه په یوه مکتوب کې سپارښتنه کړې، چې د طالبانو د امنیتي ادارو غړي دې نور خپل معاشونه په نظامي مراکزو او په ښار کې د اتومات ماشینونو له لارې ترلاسه کوي.
په مکتوب کې د هرات له امنیه قوماندانۍ، ۲۰۷ الفاروق قول اردو او د یاد ولایت د استخباراتو ریاست نه غوښتل شوي، چې خپل غړي له دې پرېکړې خبر کړي او دا پرېکړه پلې کړي.
طالبانو په دغه مکتوب کې نه ده په ډاکه کړې چې د کومو دلایلو له امله دا پرېکړه شوې ده.
په هرات کې د طالبانو امنیتي سرچینو ویلي چې دا پرېکړه د امنیتي ګواښونو له امله شوې ده.
د معلوماتو پر بنسټ، طالبانو په یو شمېر نورو ولایتونو کې هم پر خپلو وسله والو د احتمالي برید د مخنیوي لپاره ورته امنیتي تدابیر پلي کړي.
نوی کابل بانک د تېر افغان جمهوریت په څېر له طالبانو سره هم د تړون له مخې د دې ډلې د امنیتي ځواکونو معاشونه اجرا کوي.
په تېره روژه کې چې د کندهار ښار په لومړۍ حوزه کې د طالبانو د امنیتي ادارو غړي د معاشونو اخیستو لپاره راټول شوي وو، یوه ځانمرګي بریدګر بانک ته څېرمه ځان والوزاوه، چې په دغه برید کې ۴۳ تنه ووژل شول او شاوخوا ۴۵ نور ټپیان شول.
داعش وسله والې ډلې د دغه برید مسوولیت منلی و.
له پاخه سړک نه په لږه فاصله کې څو ځایه خټین کورونه یو له بل سره نږدې پراته دي. د دې کورونو خړ دیوالونه له غرني چاپېریال سره ورته ښکاري. د کورونو مخې ته واړه موټر او یونیم دوکان هم لیدل کیږي، خو سیمه تقریباً غلې او له لرې له خلکو خالي ښکاري.
موټرچلوونکي عزیزالله غلي وویل، «دلته د پاکستاني طالبانو جنګیالي اوسیږي».
د ټي ټي پي دغه غړي له خپلو کورنيو سره د کندهار- اروزګان پر لويه لار له ډیورنډ کرښې ۱۳۷ کیلومټره لرې د کندهار شاولي کوټ ولسوالۍ په کريزګي، کټه سنګ، تناوچه، قاسم کلي، سرخ بېد او يو شمېر نورو ځايونو کې اوسيږي.
دغو کليو او سيمو ته د عامو خلکو د ورتګ اجازه نشته، خو د مېنې جوړولو لپاره لوی موټر ورځي او د بیا رغونې چارې پکې تر سره کوي.
افغانستان انټرنشنل- پښتو په دې اړه د شاولي کوټ ولسوالۍ کټه سنګ او تناوچې کليو ته څېرمه د نورو کليو له خلکو سره هم خبرې کړې او هغوی هم منلې، چې د ټي ټي پي غړي او کورنۍ په دغو سيمو کې ژوند کوي.
سيمه ييز اوسېدونکي وايي، چې د دې خلکو ټول کړه وړه، جامې، څېرې او خبرې د سيمې له خلکو بېلې دي.
د سيمې يوه سپين ږیري، چې په شاولي کوټ ولسوالۍ کې د انځرو باغونه لري، له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل ته وویل، «ډېر وخت کېږي، چې دغه خلک دلته راغلي دي، له عامو خلکو سره کار نه لري او نه د چا سره خبرې کوي، د هغوی شکل له نورو خلکو څخه جلا دی، ټول لوی ورېښتان لري او اکثره وخت په خپل منځ کې په بېلو لهجو خبرې کوي».
د کندهار – اروزګان پر لویه لار موټرچلوونکي هم وايي، چې له دغو کلیو خلک وخت ناوخت د سړک غاړې ته راوځي.
عزیزالله وايي، « دغه نابلده خلک په اونۍ یا ۱۵ ورځو کې د سړک په غاړه کې ځنځیر اچوي، له خلکو څخه د پیسو غوښتنه هم کوي».
د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سرچينو هڅه وکړه، چې له دغو سیمو انځورونه او ويډيو واخلي، خو یوازې له سړک څخه د کلي په انځور اخستلو بریالۍ شوې.
د عزیزالله په باور، له همدې کلي د ټي ټي پي وسله وال په دوربينونو کې پر سړک تېرېدونکي ګاډي او خلک څاري.
ولې شاولي کوټ؟
د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له راګرځېدو سره هممهاله پاکستاني جنګیالي په هغو سیمو کې راښکاره شول چې په تېرو شلو کلونو کې یې د جګړې ډګرونه ټاکلي وو. د افغان طالبانو مشران او جنګیالي، چې له افغان حکومت او ناټو ځواکونو سره د جګړې په ترڅ کې یې په قبایلي سیمو کې پناه اخیستې وه، اوس خپلو پخوانیو سیمو ته راګرځېدلي او خپل « پخواني کوربانه او اوسني مېلمانه» یې هم له ځانونو سره خوندي کړي دي.
هغو پاکستاني جنګیالیو چې له حقاني شبکې سره اوږه په اوږه په لویه پکتیا کې جګړې کولې، د ځان لپاره خوست، پکتیا او پکتیکا خوندي محیطونه ګڼلي، خو هغه جنګیالي چې د لوی کندهار په جګړو کې ښکیل وو، په محدوده بڼه دلته خپاره شوي دي.
د جمهوریت پر مهال په ولسي جرګه کې د کندهار د خلکو استازي خالد پښتون افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې د شاولي کوټ ولسوالۍ ترڅنګ په نېش ولسوالۍ کې هم د پاکستان د طالبانو تحریک جنګیالي او قوماندانان له خپلو کورنیو سره اوسیږي.
پښتون وايي، چې دغه جنګیالي له ډیورند کرښې نه د پاکستان په غوښتنه او فشار لرې پرتو سیمو ته لېږدول شوي، « دا سیمه د اوسېدو او پټېدو لپاره بهترین ځای دی. د پاکستاني طالبانو تحریک په دې سیمه کې یوازې د خپلو کورنیو د خوندي ساتلو په موخه مېشت شوی او ځوان جنګیالي یې لا هم د افغان طالبانو په مرسته، تجهیز او لارښوونه ډیورنډ کرښې ته ځي او په جګړو کې برخه اخلي».
د ۲۰۲۲ کال په مې میاشت کې پاکستان له طالبانو وغوښتل چې د پاکستاني طالبانو تحریک له ډيورنډ کرښې لرې ولېږدوي او وروسته یې کندهار ته د چینايي ډپلوماټانو د لېږلو له لارې هڅه وکړه، چې د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده ددې مسالې حساسیت ته ځیر کړي.
طالبان هم دې مسالې ته ځیر دي. د طالبانو حکومت پاکستاني جنګياليو ته په افغانستان کې دوې سیمې غوره کړې، چې يوه په شمال او بله په سويل کې وه.
د افغانستان انټرنشنل د رپوټونو له مخې، د طالبانو په منځ کې حقاني ډلې غوښتل، چې د پاکستاني طالبانو جنګيالي او کورنۍ له ډيورنډ کرښې لرې د افغانستان په شمالي سيمو په ځانګړې توګه د قوشتيپې کانال په شاوخوا کې مېشت کړي او د کانال ځمکې پرې ووېشي، خو دا هڅه وروسته له هغه پاتې شوه، چې د سيمې خلکو مخالفت وښود او ټي ټي پي هلته له تګه ډډه وکړه.
وروسته د طالبانو حکومت د ټي ټي پي یوشمېر جنګياليو او کورنیو ته په سويل کې د کندهار شاولي کوټ ولسوالۍ وټاکله، چې د جغرافيايي موقعیت له مخې مرکزي نقطه بلل کيږي.
دغه ولسوالي د کندهار زياتو ولسواليو ته د لاسرسي تر څنګ زابل، اروزګان، هلمند، دایکندي، غزني او نورو ولایتونو ته هم نښلول شوې لارې لري.
د کندهار شاولي کوټ ولسوالۍ ختيځ خواته د زابل ولايت جلدک ولسوالي، لويديځ خواته يې د کندهار خاکريز او ارغنداب ولسوالۍ، شمال خواته يې د ارزگان ولايت او د کندهار ميانشين ولسوالۍ، جنوب لور ته يې د کندهار دامان او ارغنداب ولسوالۍ پرتې دي.
دغه پټنځایونه تر دې وروستیو د پاکستان لپاره سرخوږ جوړوونکي نه وو، خو کله چې په بلوچستان کې د ټي ټي فعالیتونه پیل شول او بلوڅو جنګیالیو نوې پرمختللې وسلې وموندې، اسلام اباد اوس ددې سیمې حساسیت ته هم ځیر شوی.
د ۲۰۲۴ کال د ډسمبر په وروستیو کې د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي په یوه مرکه کې په تلویحي ډول وویل، چې په کندهار کې د پاکستاني طالبانو د غورځنګ پټنځایونه دي.
د یوې سکې دوه مخونه
ژورو مذهبي باورونو، ملګرتیاوو، خیښیو او تاریخي اړیکو، چې د افغان جګړې پر مهال یې پراختیا موندلې، د دغو جنګیالیو ترمنځ یو نوی تړاو رامنځته کړی دی.
افغانستان انټرنشنل ته دوه اونۍ وړاندې د پاکستاني طالبانو سرچینو وویل چې په افغانستان کې مخکینۍ جنګېدونکې وسله والې ډلې له افغان طالبانو سره د میرعلې په نامه د متقابلو همکاریو تړون لري، چې د کابل له سقوط وړاندې د شمالي وزیرستان په میرعلې سیمه کې لاسلیک شوی.
په دغه تړون کې افغان طالبانو تعهد کړی، چې واک ته له رسېدو وروسته له پاکستاني طالبانو سره په پاکستان کې د اسلامي نظام د ټینګښت په برخه کې همکاري وکړي.
خالد پښتون ددې ملګرتیا او تړاو څرنګتیا ته په کتو وايي، چې «د پاکستاني طالبانو له تحریک سره د افغان طالبانو مرسته د هغو همکاریو او متقابلو ژمنو پر بنیاد ده، چې تېر شل کاله ټي ټي پي او افغان طالبانو په افغانستان کې د جګړې پرمهال کړې دي.»
خالد پښتون چې خپله د کندهار ولایت اوسېدونکی دی، وايي، په دې وروستیو میاشتو کې سویلي ولایتونو او حتا فراه او بادغیس ته د افغان طالبانو مړي له بلوچستان او خیبرپښتونخوا نه راوړل شوي او کورنیو ته یې سپارل شوي دي.
پښتون افغانستان انټرنشنل ته وویل، « په تېر جمهوریت کې هم د شاولي کوټ همدا ساحې ناامنه وې، چې د طالبانو ډېر قوي مرکزونه وو او جنګونه یې کول».
جنرال سمیع سادات چې د پخوانۍ افغان اردو تر ټولو ځوان قوماندان و او د جمهوري دولت پرمهال یې په هلمند کې د ۲۱۵ میوند قول اردو او د دفاع وزارت د ځانګړو عملیاتو مشري پرغاړه درلوده، ډېر وخت په هلمند او شاوخوا ولایتونو کې له طالبانو، القاعدې او نورو بهرنیو جنګیالیو سره په جګړه کې ښکیل پاتې شوی. جنرال سادات چې په دې وروستیو کې یې د « وروستی قوماندان» په نامه کتاب خپور شوی، افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې افغان طالبان له ټي ټي پي سره په نظامي تجهیزاتو او مالي برخه کې مرستې کوي.
هغه زياته کړه: «افغان طالبان له پاکستاني طالبانو سره مالي کومک کوي، نظامي تجهیزات او تعلیمات ورکوي. حتا ځینې افغان طالبان له پاکستاني طالبانو سره د تشکيل په ډول ځي، چې ځینې یې په جګړو کې وژل شوي هم دي».
د خیبر پښتونخوا ایالت په شمالي وزیرستان، جنوبي وزیرستان، بنو، ټانک، لکي مروت، مهمند او باجوړ ولسوالیو کې په دې وروستیو کې ګڼ افغان طالبان وژل شوي، چې له پاکستاني جنګیالیو سره یې یوځای د پاکستان د پوځ خلاف جګړې کولې. کټ مټ هغه څه، چې پاکستاني جنګیالیو د پاکستان د پوځ او څارګرو ادارو تر ملاتړ لاندې له ۲۰۲۱ کال وړاندې په افغانستان کې کول.
طالبان پر نازک پړي روان دي
افغان طالبان د خپل تاریخي ملګري تحریک طالبان پاکستان او نړیوالې ټولنې او پاکستان د غوښتنو ترمنځ پر یوه نازک سیاسي پړي روان دي. دا د هغو اړیکو د اغېزو انعکاس دی چې طالبانو د واک ترلاسه کولو په اوږدو کې پاللې دي.
تحریک طالبان پاکستان، چې ډېر وخت د افغان طالبانو ایډیولوژیک او جګړه ییز ملګری ګڼل کېږي، د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې په کابل کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته د طالبانو له مشر هبت الله اخوندزاده سره د مبارکۍ له لارې خپل بیعت تازه کړ.
اوس، داسې ښکاري چې ټي ټي پي له افغان طالبانو یوازې معنوي ملاتړ نه غواړي، بلکې له هغوی نه په پاکستان کې د ورته اسلامي امارت د تاسیس هڅو د ملاتړ غوښتنه هم کوي.
بل اړخ ته پاکستان د افغان طالبانو تر ټولو پیاوړی ملاتړی او جګړه ییزه جبهه پاتې شوی. د طالبانو ډېری مشرانو؛ ملا محمد عمر، ملا اخترمحمد منصور، ملا دادالله او اوسني مشر هبت الله اخوندزاده د اوږدو کلونو لپاره د پاکستان له خوندي پټنځایونو ګټه اخیستې ده. د طالبانو ډېری جګپوړي او ټیټپوړي چارواکي او جنګیالي د پاکستان په بېلابېلو برخو کې اوسېدل، هلته یې دیني زده کړې او جګړه ییزې روزنې ترلاسه کولې او په افغانستان کې یې جګړه کوله.
د طالبانو د مشرانو لپاره نن دا اړیکه یوه دوه اړخیزه ستونزه ګرځېدلې ده. له یوې خوا، دوی نه غواړي د پاکستان پوځ د ځان مخالف وګرځوي، ځکه د ډېرو طالب مشرانو کورنۍ اوس هم په پاکستان کې ژوند کوي او د کړکېچ په صورت کې پاکستان د دوی لپاره یوازینی خوندي ځای پاتې کېدای شي. له بلې خوا، پاکستان په پراخه کچه د ټي ټي پي د ځپلو غوښتنه کوي، ځکه دې ډلې په دې وروستیو کې په قبايلي سیمو کې خپل بریدونه ډېر کړي دي.
د دې ترڅنګ، د امریکا متحده ایالتونه او نړیواله ټولنه پر طالبانو فشار راوړي چې د دوحې تړون ته ژمن پاتې شي. طالبانو په دغه تړون کې ژمنه کړې وه چې د افغانستان خاوره به د ګاونډیو هېوادونو او نورو نړیوالو پر ضد نه کارول کېږي او د ترهګرو ډلو د فعالیتونو مخه به نیسي.
د طالبانو لپاره اوسنی وضعیت د ۲۰۰۱ کال ناورین د تکرار ګواښ تازه کوي، چې د القاعده شبکې د مشر اسامه بن لادن د نه سپارلو له امله د امریکا له کلک غبرګون سره مخ شول.
جنرال سادات په دې باور دي، چې له پاکستاني طالبانو، القاعدې او داعش نه د افغان طالبانو ملاتړ به یوځل بیا د دې لامل شي، چې امریکا او یا یو بل هېواد په افغانستان کې نظامي مداخله وکړي. هغه وايي، « د طالبانو د ناسمې پاليسۍ له کبله د ډېرو افغانانو د قربانۍ ويره شته».
د شنونکو په باور، که طالبان په دې انډول کې پاتې راشي، له سیمه ییزو او نړیوالو غبرګونونو او احتمالي فشارونو سره مخ کېدای شي، چې پایله یې د هغه څه تکرار دی چې دوی ترې ډېر ویریږي: « د امارت نسکورېدل».
په افغانستان کې د ایران سفیر علی رضا بېکدلي وایي، چې د افغانستان او ایران ترمنځ د سرحدي ستونزو له امله رامنځته کېدونکي مسایل باید د همکارۍ له مخې حل شي.
بېکدلي د ایران د اوبو د حقوقو او د سرحدی امنیت په هکله په کابل کې د بهرنیو چارو د وزیر د سلا مشورې د پایلو اړوند وویل: «د دواړو ګاونډیو هېوادونو تر منځ د سرحدي ستونزو له امله رامنځته کېدونکي مسایل باید د همکارۍ له مخې حل شي.»
نوموړي له تسنیم خبري اژانس سره په مرکه کې ویلي:« زموږ هڅه دا ده چې سرحدي او د اوبو مسلې په حقيقت کې د دواړو هېوادونو د اړيکو د پياوړتيا په مسايلو بدلې کړو. یعنې موږ کولی شو هغه ننګونې کمې کړو، چې کله ناکله راپورته کېږي او ناوړه ګټه ترې اخیستل کېږي، دا باید د اوبو او سرحدونو د همکارۍ په موضوع بدله کړو.»
د ایران سفیر د خنډونو د لرې کولو پر هڅو د ټینګار ترڅنګ زیاته کړه، چې د اوبو مسله په اوسني عصر کې دوی ته حیاتي مسله ګرځېدلې ده.
نوموړي وویل، چې طالب چارواکو د ۱۳۵۱ کال د تړون د عملي کېدو په اړه ټینګار کړی او زیاته یې کړه : «دا کومه نوې خبره نه ده، دوی مخکې هم دا اعلان کړی دی." دوی همدا راز ټینګار وکړ چې د اوبو د شتون په صورت کې به د دې حق پر بنسټ دا کار وکړي».
بېکدلي د طالبانو حکومت په اړه ویلي، چې د دوی د باور او عقیدې له امله د دوی بنسټ له ایران سره د اوبو د همکارۍ پراخول دي.
دغه ډېپلوماټ زیاته کړه: «زه شخصا هیله لرم چې د فضایي مطالعاتو او همدارنګه د هغو برکتونو له امله چې موږ سږ کال شاهدان یو، وکولای شو دا موضوع د همکارۍ په موضوع بدله کړو».
نوموړي د سرحدونو په اړه وویل، چې پوله د دواړو هېوادونو په اړیکو کې ډېره مهمه مسله ده او باید له افغانستان سره د ښه ګاونډیتوب پر بنسټ معیاري چلند وشي.
نوموړی دغه څرګندونې په داسې حال کې کوي، چې د ایران د ځمکنیو ځواکونو قوماندان شاوخوا لس ورځې مخکې ویلي و، چې له افغانستان سره پر ګډه پوله یې د ۵۰ کیلومټره دېوال د جوړولو چارې بشپړې کړې دي.
هغه زیاته کړې، چې د ایران د شمال ختیځې پولې دېوال جوړونې پروګرام د هېواد په ستراتیژیکو پروژو کې شمېرل کېږي، « د دې ۳۰۰ کیلومتره اوږدې پروژې د جوړولو مختلف پړاوونه به د ایران اسلامي جمهوریت او افغانستان ترمنځ د ګډې پولې په اوږدو کې د درېیو کلونو په موده کې بشپړ شي».
د جمهوریت تر پرځېدو وروسته د لومړي ځل لپاره د افغانستان د کرېکټ د ښځو جلا وطنه ملي لوبډله د راتلونکې پنجشنبې په ورځ په اسټرالیا کې د بې سرحده ښځينه کرېکټ له لوبډلې سره شل اوریزه سیالۍ ترسره کوي.
دغه لوبې په داسې حال کې کېږي، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو سره په افغانستان کې د ښځو په ورزش بندیز لګېدلی دی.
ایسپن کرېک اینفو په خپلې رسمي فېسبوک پاڼې لیکلي: «د افغانستان ښځینه لوبډله به د پنجشنبې په ورځ د ملبورن په جنکشن اوول کې د بې سرحده کرېکټ لوبډلې سره شل اوریزه سیالي ترسره کړي».
د کرېکټ دغه پېژندل شوې ادارې وړاندې لیکلي: «دا به د دوی لومړۍ لوبه وي، چې په ۲۰۲۱ کې د خپل هېواد پرېښودو ته اړ شوې او وروسته د ټیم په توګه یوځای شوې».
د افغانستان کرېکټ بورډ په ۲۰۲۰ کال کې ۲۵ښځینه لوبغاړو ته قرارداد ورکړ، خو په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو بیا واکمنېدو سره د کرېکټ دغه لوبغاړې جلا وطنه شوې او اسټرالیا هېواد ته لاړې.
د طالبانو د حکومت د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت یو چارواکي احمدالله وثیق ددغه ډلې د واکمنېدو وروسته د اسټرالیا اس بي اس (SBS) شبکې ته ویلي وو، چې ښځو ته به د ورزش اجازه نه وي: «دوی به په کرکټ کې له داسې یو حالت سره مخامخ شي چې مخ او وجود به یې ښکاره شي، اسلام ښځو ته اجازه نه ورکوي، چې داسې دې ښکاره شي.»
د یادونې ده، چې د روان کال په چنګاښ میاشت کې د افغانستان د ښځینه کرېکټ پخوانۍ لوبډلې ۱۷ غړو د کرېکټ له نړۍوالې شورا په یو لیک وغوښتل، چې په استرالیا کې د کډوالو د یوې لوبډلې په جوړولو کې ورسره مرسته وکړي.
دغو مېرمنو له ای سي سي وغوښتل، چې د افغان مېرمنو د کرېکټ ارمان په پوره کولو کې ورسره مرسته وکړي، چې د یو بېرغ لاندې د افغان نارینه کرېکټ لوبغاړو سره لوبه وکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې ای سي سي بیا د افغانستان ښځینه کرېکټ تر هغه وخته په رسمیت نه شي پېژندلی، تر څو چې د افغانستان کرېکټ بورډ یې بیا د ملي لوبډلې په توګه په رسمیت و نه پېژني.
د کرېکټ د نړۍوالې شورا هر غړی هېواد اړ دی، چې د کرېکټ نارینه او ښځینه لوبډله ولري؛ خو افغانستان دا مهال یوازې نارینه لوبډله لري.
د افغانستان د ښځو د کرېکټ ملي لوبډله له جوړېدو ۱۱ کاله وروسته په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له بیاځلې رسېدو وروسته منحل شوه.
د راپورونو له مخې، د افغان مېرمنو د فوټبال او کرېکټ ټیمونو ډېری لوبغاړې اوسمهال د اسټرالیا، امریکا او کاناډا په څېر هېوادونو کې مېشتې دي.
د طالبانو مشر ملا هبتالله اخوندزاده په کندهار کې یوه تازه وینا کې وویل چې لویدیز ځواکونه په خپله خوښه له افغانستانه نه دي وتلي، بلکې «د جهاد په توره لاړل». نوموړي دغه څرګندونې د دوشنبې په ورځ د کندهار په «جهاديه مدرسه» کې د طالبانو د فراغت په غونډه کې وکړې.
ملا هبتالله اخوندزاده په خپله وینا کې د طالبانو اوسنی نظام د سپېڅلو قربانیو او جهاد پایله وبلله.
هغه زیاته کړه: «دا نظام په سوال نه دی راغلی، نه په میراث او نه هم په انډیوالي کې چا راکړی. دا د مقدسو وینو او جهاد په نتیجه کې راغلی».
له کندهار څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د غونډې لپاره میرویس روغتون ته نږدې سیمو نه تر منډیګک ماڼۍ او جهاديه مدرسې پورې ټول سړکونه د موټرو او موټرسایکلونو پر مخ له دوو ورځو راهیسې تړل شوي.
د دوشنبې په ورځ سلګونه کسان پلي روان وو، چې د طالبانو په فراغت غونډه کې د خپل کم لیدل کېدونکي مشر وینا واوري.
ملا هبتالله اخوندزاده، چې ډېر وخت له خلکو او رسنیو ځان لرې ساتي، په دې وینا کې د طالبانو د بري روایت بیا تایید کړ او د طالبانو د اوسني نظام ټینګښت یې د خپلو قربانیو ثمره وګڼله.
اخوندزاده، چې د وینا یوه غږیزه نسخه یې افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې، په غیر مستقیم ډول وايي، چې طالبان د خدای هغه جماعت دی، چې د بخاري شریف د روایت له مخې به امت ساتي.
هغه زیاته کړه، « په امت کې به خدای یو جماعت ساتي، په حق به ولاړ وي، هیڅوک به یې پر وړاندې نه شي دریدلای، که شرق یې پر وړاندې دریږي او که غرب، تاوان نه شي ور رسولای، دا زموږ باور دی، هغه دا علماء او مجاهدین دي، چې د خدای لاره کې جهاد کوي».
د طالبانو دغه مشر په دې وروستیو کې له ښځو سره د ناوړه چلند او ښځضد فرمانونو له امله د نړیوالې ټولنې او د بشري حقونو د سازمانونو تر پراخو نیوکو لاندې دی.
د جرمونو نړیوالې محکمې د همدغه چلند له امله د نوموړي او د هغه د قاضي القضات د نیولو د غوښتنې حکم صادر کړی.
خو مولوي هبت الله په دې وینا کې د لویدیزوالو څرګندونو ته ارزښت نه ور کوي او د اسلام او شریعت ټینګښت غواړي.
اخوندزاده په خپله وینا کې د طالبانو د نظام پر خوندیتوب ټینګار کړی او هر « جهادي بری» د اسلام په لوړتیا کې ویني. هغه زیاتوي، « هره جهادی کامیابي د اسلام په لوړوالي کې ده، اوس چې خدای کامیاب کړو، اوس به کلمه الله لوړوو».
د کندهار جهادیه مدرسه چې له دې وړاندې میخانیکي لېسه وه او د منډیګک ماڼۍ ترڅنګ واقع ده، د جنوبي زون په کچه تر ټولو ستره مدرسه ګڼل کیږي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مرستیال عباس ستانکزی د هبت الله اخوندزاده له خوا له بندیز او نیول کېدو وروسته له افغانستانه وتلی. د سرچینو په وینا، د طالبانو دفاع وزیر دوبۍ ته د هغه په سملاسي سفر کې مرسته کړې ده. خو طالبان په ښکاره دا خبر ردوي.
د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت ویاند له طلوع نیوز سره په خبرو کې د ستانکزي د ممنوع الخروجۍ او بندیز خبر رد کړی دی.
خو له دې سره په کابل کې یوې باخبره سرچینې وویل، وروسته له هغه چې عباس ستانکزي د نجونو د زدکړو د بندیز له امله پر هبت الله اخوندزاده سختې نیوکې وکړې، د طالبانو مشر د استخباراتو مشر عبدالحق وثیق ته امر کړی، چې ستانکزی ونیسي او ممنوعالخروج یې کړي.
د امر له ترلاسه کېدو وروسته، وثیق د دفاع وزیر محمد یعقوب مجاهد سره اړیکه نیولې، چې د طالبانو په جوړښت کې د عباس ستانکزي یو اصلي ملاتړی دی.
د سرچینو په وینا، د طالبانو د دفاع وزیر، چې د طالبانو د مشر د نیولو او د ستانکزي د هیواد پرېښودو د بندیز په اړه خبر شو، له هغه یې وغوښتل چې سمدلاسه له افغانستان ووځي.
طالبانو تر اوسه په رسمي ډول په دې اړه څه نه دي ویلي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سیاست مرستیال ته نږدې یوې سرچینې د افغانستان انټرنشنل سره په یوه مرکه کې د هیبت الله او ستانکزي ترمنځ د اختلافاتو شتون رد کړ. سرچینې وویل چې عباس ستانکزي غوښتلپه دې اړه یوه ویډیو خپره کړي، خو د ناروغۍ له امله یې ونه شو کولی چې دا کار وکړي.
ستانکزي ته نږدې سرچینې زیاته کړه، چې د بهرنیو چارو وزارت د سیاسي چارو مرستیال د بهرنیو چارو وزارت د ویاند مرستیال ضیا احمد تکل څخه غوښتنه کړې چې په دې اړه دریځ ونیسي.
د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر عباس ستانکزي د مرغومي ۳۰مه د خوست ولایت د یوې دیني مدرسې د زده کونکو د فراغت په مراسمو کې په یوه جنجالي وینا کې وویل چې طالبان "د شریعت خلاف عمل کوي" او د ۲۰ میلیونه افغانانو حقونه یې له پامه غورځولي.
هغه ټینګار وکړ چې د طالبانو لخوا د نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو د تړلو پریکړه هیڅ مذهبي اساس نه لري او دا بندیز یوازې د هبت الله اخوندزاده شخصي نظر دی.
د ښځو په وړاندې د بې عدالتۍ په اړه د عباس ستانکزي خبرې په نړیوالو رسنیو کې پراخه پوښښ ترلاسه کړ.
رویټرز دا څرګندونې تر ټولو قوي عامه نیوکې ګڼلې چې د طالبانو د نړیوالې انزوا لامل شوې ده.
سي این این هم د عباس ستانکزي توندې څرګندونې د هبت الله اخوندزاده د "پالیسیو په اړه د عامه نیوکې نادره" وبللې.
ابراهیم باعث، چې د بحران ډلې کې د جنوبي اسیا شنونکی دی، سي این این ته وویل چې د ستانکزي وروستۍ وینا د هغه د پخوانیو انتقادونو څخه هاخوا ده.
د هغه په وینا، "ستانکزي په عامه توګه په پالیسیو کې د بدلون غوښتنه کړې او د اوسني چلند مشروعیت یې تر پوښتنې لاندې راوستی دی."
ایکانومېسټ ټایمز هم د ستانکزي پخوانیو انتقادونو ته په اشارې سره لیکلي، چې دا ځل یې مستقیم هیبت الله اخوندزاده ته خطاب وکړ او له هغه یې وغوښتل چې خپلې پالیسۍ بدلې کړي.