ایران کې د طالبانو استازي د دغه هیواد له چارواکو سره د افغان کډوالو پر حالت خبرې کړې دي

په لغمان کې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو ریاست یو چارواکی وایي، چې دغه سرپناوې د څلورو میاشتو په موده کې د لغمان ولایت په بیلابیلو سیمو کې جوړې شوې، چې په هر کور ۴۳۰۰ امریکایي ډالر لکښت راغلی.

دغه چارواکی وايي، چې یاد لکښت د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمشنرۍ له لوري ورکړل شوی دی.

له پاکستان څخه راستون شوی افغان کډوال سپین غر چې تازه لغمان ولایت ته تللی، افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: «پردی کټ تر نیمو شپو وي، شل کاله په پاکستان کې کډوال وم، هېواد ته راستون شوم خو کور مې په جګړو کې ویجاړ شوی وو، خوشحاله یم چې بیا په خپل هېواد کې د یوه وړوکي کور څښتن شوم.»

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ دا مرستې په داسې حال کې ترسره کېږي چې تېره ورځ پاکستاني رسنیو د دغه هېواد د لومړي وزیر له قوله خبر ورکړی وو چې ډیر ژر به په ډله ییزه توګه د افغان ګډوالو د شړلو بهیر پیل کړي.

بل خوا په ایران هم له افغان کډوالو سره د دغه هېواد د حکومت په چلند کې بدلون راغلی چې ډیری افغان کډوال یې له ګڼو ستونزو سره مخ کړي دي.

په کابل کې تېره ورځ دوشنبه د یوناما په دفتر کې د ډزو له خبرونو خپرېدو وروسته یو شمېر رسنیو داسې خبرونه خپاره کړل چې د امنیتي ګواښونو له امله د سره صلیب کارکوونکي له دې وروسته له کوره کار کوي.

سور صلیب د رسنیو دا ډول خبرونه بې بنسټه وبلل.

خو تر دې وړاندې په کابل کې د فرانسوي روغتون مشر ارېک چېسون له یواې فرانسوۍ رسنۍ سره په مرکه کې ویلي و، چې د سره صلیب نړۍواله کمیټه غواړي په تدریجي ډول له افغانستانه ووځي.
خو د سره صلیب نړۍواله کمیټه بیا وایي، چې د دوی کارکوونکي په کابل او ټول افغانستان کې پرته له کوم خنډه کار کوي.
دغې کمیټې ټینګار کړی، چې د دوی ټول بشري پروګرامونه په عادي ډول فعال دي.
د دغې لیکنې په وروستۍ برخه کې راغلي: «موږ ژمن یو، چې په ټول افغانستان کې اړمنو ټولنو ته بشري مرستې ورسوو.»
له بل پلوه د امریکا د بشري مرستو ځنډېدو هم ګڼې ادارې له ستونزو سره مخ کړې دي.
په افغانستان کې ګڼې مرستندویه ټولنې او موسسې د امریکا په مرستو چلېدې، چې دمګړۍ په افغانستان کې شاوخوا د ۵۰ مرستندویه بنسټونو فعالیتونه په ټپه درېدلي دي.

په سمنګان کې د طالبانو د امنیتي قوماندانۍ ویاند حشمت الله رحماني، د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس ته ويلي، چې، دوه کان کیندونکي چې په کار بوخت وو مړه او یو بل کان کیندونکی ټپي شوی.

رحماني، د یادې پېښې پخلی کړی خو د مړو شویو کان کیندونکو د هویت په اړه یې جزیات نه دي ورکړي.

د یادونې وړ ده چې تېر کال په بدخشان کې د سرو زور یو کان د نړېدو په پېښه کې ۳۰ کان کیندونکي مړه شوي وو.

له دې وړاندې هم د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د ډبرو سکرو کانونو کې ورته پېښې رامنځته شوي چې، لامل یې بې احتیاطي او د کان کیندونکو لپاره د لازمو اسانتیاوو نه شتون ښودل شوی دی.

واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته د افغانستان کانونه په نامسلکي ډول کیندل کیږي او ډیری مهال په کې د نړېدو پېښې هم رامنځته کیږي چې د مرګ ژوبلې لال ګرځي.

د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له خوا تېره میاشت د کډوالو د پروګرامونو له ځنډولو راهیسې شاوخوا ۲۰ زره افغانان په پاکستان کې بې برخلیکه حالت کې پاتې دي.

دغو کډوالو پخوا په افغانستان کې د امریکا د حکومت لپاره کار کړی او د استوګنې وړ ګڼل شوي دي.

د ټرمپ ادارې ویلي چې د جنوري له ۲۷مې راهیسې یې د امریکا د کډوالو پروګرام یې لږ تر لږه د درېیو میاشتو لپاره ځنډولی دی.

دغې پریکړې پاکستاني چارواکي په غوسه کړي دي چې له دغه هیواد څخه د افغان کډوالو او پناه غوښتونکو په ایستلو ټینګار کوي.

واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ د دوو امنیتي چارواکو په حواله راپور ورکړ چې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف تېره اوونۍ پریکړه وکړه چې که چیرې د دوی قضیې په چټکۍ سره حل نه شي نو کډوال به افغانستان ته راستانه کړي.

چارواکو دا هم وویل چې له اسلام اباد او راولپنډۍ څخه د افغان کډوالو د ایستلو لپاره د مارچ ۳۱مه وروستۍ نیټه ټاکل شوې ده.

د پاکستان حکومت مخکې له لوېدیځو هېوادونو څخه غوښتي وو چې د افغان کډوالو د بیا میشتیدنې بهیرګړندی کړي. خو د امریکا حکومت ویلي چې د افغان کډوالو د قضیو په اړه به له نورو امنیتي ارزونو وروسته پریکړه وکړي.

هغه وویل، چې پخواني سیاستوال د پاکستان په مرسته بیا واک ته نه شي راتلای.

د طالبانو یوه ویاند د دوشنبې په ورځ د سپېس اېکس په یوه پروګرام کې وویل: «که دا معلومات ریښتیا وي، نو دا په دې معنا ده، چې دغو اشخاصو خپل هوش له لاسه ورکړی دی، ځکه چې حتی یو ماشوم به هم داسې کار ونه کړي.»

مجاهد پاکستان ته په اشارې سره ویلي، چې ځیني هېوادونه او استخباراتي سازمانونه د افغانستان په اړه ناوړه نیتونه لري.

هغه دغه راز وويل، هغه مشران چې خپل ژوند يې په سياست کې تېر کړى، په داسې غونډه کې څنګه ګډون کوي؟

مجاهد زیاته کړه: «دغو مشرانو موږ د پنجاب په انحصار تورن کړو او شل کاله یې زموږ پر ضد جګړه وکړه. دوی زموږ خبره ونه منله او موږ یې پاکستانیان وبللو. اوس دوی پخپله د ای اېس ای لاس ته ورغلي دي ترڅو بېرته راشي."

مجاهد زیاته کړه، چې د طالبانو ځواکونه د ملیشو او د پخواني جمهوریت د ځواکونو په څېر نه دي، چې وتښتي.

هغه جهادي مشرانو ته په خندا وویل: «اوس تاسو د ای اېس ای په مرسته راځی او رژیم ړنګوی، بدلون راولی او ټاکنې ترسره کوی؟

مجاهد زیاته کړه، چې "دا ډول هیله یو خوب دی."

نوموړي څرګنده کړه، چې دغه کسان د لوېديځ د استخباراتو په ملاتړ هم بريالي نه شول، اوس فکر کوي چې د داعش په ملاتړ بېرته راګرځي.

د طالبانو ویاند دا ډول غونډې د شرم وړ وبللې او زیاته یې کړه، چې سیاسي مشران ښه پوهېږي چې ای اس ای پخوا له دوی سره څه کړي او اوس به څه کوي.

تر دې مخکې سرچینو افغانستان انټرنېشنل ته ویلي وو، چې د مجاهدینو پخواني مشران په ترکیه کې د داعش له استازو سره لیده کاته کوي، خو د افغانستان ژغورنې د مقاومت شورا دغه راپورونه رد کړل.

د افغانستان د نجات فورم یوه جګپوړي غړي عمر داوودزي هم د دوشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دې وروستیو ورځو کې دا ډول غونډه نه ده شوې، خو ده ومنله چې پاکستان له طالبانو سره د معاملې لپاره د جهادي مشرانو د یووالي په لټه کې دی، ځکه د طالبانو پر وړاندې بل بدیل نه ویني.

داوودزي تایید کړه، چې پاکستان د طالبانو له ټولو مخالفو مشرانو سره په تماس کې دی.

داسې ښکاري، چې پاکستان د افغان طالبانو سره د پاکستاني اورپکو د ملاتړ په اړه د مخ په زیاتېدونکي شخړې وروسته له جلا وطنه افغان جهادي سیاستوالو سره اړیکه نیولې ده.