ټرمپ په افغانستان کې د امریکا پوځي تجهیزات پرېښودل «احمقانه» وبلل

د هېکرانو دغې ډلې چې تېره چهارشنبه یې د طالبانو پر ادارو سایبري برید کړی و، افغانستان انټرنشنل ته د اېمېلونو اړوند له یو ګېګابایټ ډېر معلومات استولي دي.

د طالبانو د دفترونو اړوند اسناد د هېکرانو د یوې ناڅرګندې ډلې له‌خوا خپاره شوي او ادعا یې کړې چې د دغې ډلې معلوماتي شبکه یې هېک کړې ده.

هېکرانو د طالبانو د بېلابېلو وزارت‌خونو او څانګو اړوند اسناد د «طالب‌لیکس» په نوم وېب‌پاڼه کې خپاره کړي دي.

«طالب‌لیکس» د طالبانو ادارو د اېمېلونو یوه لویه برخه افشا کړې چې د دغې ډلې په اداري سېسټم کې د هېکرانو پراخ او ژور نفوذ په ګوته کوي.

د یادونې ده چې وړمه شپه د هېکرانو یوې ناپېژانده ډلې د طالبانو پر معلوماتي شبکو سایبري برید وکړ او د دغې ډلې د ۲۱ وزارت‌خونو او خپلواکو ریاستونو سندونه یې په انټرنېټ کې خپاره کړل.

د طالبانو د بهرنیو چارو، مالیې، عدلیې، اطلاعاتو او کولتور، مخابراتو، کانونو، امربالمعروف وزارت‌خونې او ستره محکمه هغه مهم بنسټونه بلل کېږي چې هېکرانو یې اسناد خپاره کړي دي.

د دې پېښې پر سبا د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزارت ومنله چې د دغې ډلې یو شمېر اسنادونه افشا شوي او په وینا یې، د دغو سندونو کمپيوټرونو امنیتي تدابیر نه لرل.

د پاکستان د تحریک انصاف ګوند پلویانو دا ورځ د «رایو غلا» په نوم یاده کړې او ټاکل شوې چې سبا (شنبه n سلواغې ۲۰مه) د دغه هېواد د عمومي ټاکنو د کلیزې لمانځلو په مناسبت ستر لاریون وکړي.

د نوموړي ګوند پلویان به په خېبرپښتونخوا او ځینو نورو سیمو کې په لاریون کې ګډون وکړي. همداراز یاد ګوند په ټول پاکستان کې له خپلو پلویانو غوښتي چې په دغه لاریون کې ورسره برخه واخلي.

ټاکل شوې وه دا لاریون په لومړیو کې د پاکستان په لاهور ښار کې وشي، خو د دغه هېواد چارواکو د امنیتي اندېښنو له امله د تحریک انصاف غوښتنه رد کړه.

له دې وروسته، د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د یوې ویناپاڼې په خپرولو سره په پاکستان کې له مېشتو افغان کډوالو غوښتي چې د دغه هېواد قوانین او مقررات رعایت او ورته درناوی وکړي.

دغه‌راز، ملګرو ملتونو ټینګار کړی چې افغانان باید د عامه نظم د ساتنې په برخه کې د ټاکل شویو تدابیرو منلو ته غاړه کېږي.

په دې ویناپاڼه کې راغلي: «د کوربه هېواد پر وړاندې له سیاسي فعالیتونو څخه ډډه وکړئ. ښايي دا فعالیتونه جرم وي او کولای شي په پاکستان کې د افغانانو په اړه د خلکو پر نظرونو مستقیم او منفي اغېزې ولري.»

په دې ویناپاڼه کې چې په، پښتو، فارسي، اردو او انګلیسي ژبو خپره شوې، ټینګار شوی چې افغان کډوال باید د ځان او خپلو ماشومانو د ساتنې لپاره په «نامناسب» فعالیتونو کې له ښکېلتیا ډډه وکړي.

همداراز، په تحلیل کې راغلي چې طالبان به هڅه وکړي څو د امریکا د مرستو د بندیز له امله له کورنیو سرچینو او اقتصادي فشارونو څخه کار واخلي، په داسې حال چې چین بیا په ډېر جدي ډول په افغانستان کې د خپل نفوذ د زیاتوالي په لټه کې دی.

په تحلیل کې ويل شوي چې د ۲۰۲۱ کال پرمهال له افغانستان څخه د امریکايي پوځیانو تر وتلو وروسته، متحده‌ایالاتو افغانستان ته د بشرپاله مرستو د استولو له لارې د افغانانو ډېری اقتصادي او ټولنیزې اړتیاوې پوره کړې وې او په وینا یې، د روغتیا، پوهنې او کرنې په برخو کې یې تر یوه حده د دغه هېواد د ثبات په ساتلو کې مهمه ونډه درلوده.

دغه تحلیل زیاتوي: «دا مهال چې له افغانستان سره د امریکا مرستې بندې شوي، په دغه هېواد کې اقتصادي ناورین د پراخېدو په حال کې دی او افغانان له جدي ننګونو سره لاس او ګرېوان دي.»

د ډېپلوماټ د تحلیل پر بنسټ، چین پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته له دغې ډلې سره نږدې اړیکې ساتلي او په وینا یې، په دغه هېواد کې یې خپل پراخ حضور ترلاسه کړی دی.

په تحلیل کې راغلي چې چین پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د دغې ډلې له قدرت څخه هرکلی او پراخ ملاتړ اعلان کړ او دا یې په سیمه کې د خپل نفوذ د پیاوړتیا لپاره یو فرصت وګاڼه.

د ډېپلوماټ په تحلیل کې څرګنده شوې چې طالبانو چین ته د افغانستان بډایه سرچینې په لاس‌رسي کې ورکړي او چینایانو له دغه فرصته ګټه پورته کړې ځو په دغه هېواد کې پانګونه او خپل اقتصادي فعالیتونه پراخ کړي.

د تحلیل له مخې، چین په دې وروستیو کې د طالبانو له اقتصادي پروګرامونو ملاتړ ډېر کړی او ځینې پالیسۍ یې په دغه هېواد کې رهبري کړې چې په وینا یې، د افغانستان لپاره د چین د تعرفې معافیت د دې پالیسو یوه ښه بېلګه بلل کېږي.

د یادونې ده چې چین د نورو هېواد په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني، خو له تېرو درېیو کلونو راهیسې یې له دغې ډلې سره ښې اړیکې پاللي او ان په بېجېنګ کې یې د افغانستان سفارت هم طالب استازو ته وسپاره.

تېره میاشت د بریتانیا د پارلمان ۱۶۰ غړو د انګلستان او ویلز کرېکټ بورډ ته لیکلي وو، چې د فبرورۍ په ۲۶ مه په لاهور کې د افغانستان د کرېکټ لوبډله دې له ګروپي پړاو څخه وباسي.

د همدغې پرېکړې په موخه د پنجشنبې په ورځ د انګلستان کرېکټ بورډ په ناسته کې د دغه بورډ مشر ریچارډ تامپسن د خپلې لوبډلې لوبډلمشر جوس بټلر ته لارښوونه وکړه چې له افغانستان کرېکټ لوبډلې سره د اتلانو په جام کې سیالي ترسره کړي.

حنیف اتمر پر اېکس پاڼې لیکلي:« د طالبانو د ظالمانه او منزوي پالیسیو په وړاندې مناسب ځواب باید دا نه وي چې د هېواد ملي لوبډله له سیالیو څخه وباسي او افغان خلک له خپلې خوښۍ او ویاړ څخه محروم کړي. پرځای یې، موږ باید د هېواد د زړورو نجونو د کرېکټ ملي ټیم ملاتړ وکړو، حتی له افغانستان څخه بهر.»

اتمر زیاتوي: «موږ باید هغه دروازې پرانیزو چې طالبانو د خلکو د ازادۍ او حقونو پر مخ تړلي دي او هغه ملي حاکمیت بیرته راګرځوو چې طالبانو زموږ له خلکو څخه غلا کړی دی.»

هېره دې نه وي، چې د کرېکټ نړۍوالې شورا (ای سي سي) اتلانو جام (چمپېنز ټرافي) سیالۍ چې د نړۍ غوره اته لوبډلې د دغه جام لپاره سیالي ترسره کوي، د فېبرورۍ په ۱۹ نېټه په کراچۍ کې پېل کیږي چې د مارچ تر ۹ مې نېټې به دوام وکړي.

دغه سیالۍ به په کراچۍ، لاهور، راولپنډۍ او دوبۍ کې ترسره کېږي او لوبې به شپه او ورځ وي.

د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، د پاکستان یوه اندېښنه داده چې، افغان طالبان «پاکستاني وسله والو ته پناه ورکوي چې له پولې هاخوا بریدونه کوي." مګر افغان طالبانو دا تورونه په کراتو رد کړي دي.

همدا ډول پاکستان دا هم ویلي چې د دوی په هېواد کې یو شمېر افغانان په ترهګریزو فعالیتونو کې ښکېل دي.

د متحده ایالاتو له خوا د افغان کډوالو د انتقال پروګرام ځنډلو سره پاکستان ګواښ کړی، که امریکا او یا بل کوم هېواد افغان کډوالو ونه مني نو بېرته به د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان ته واستول شي.

د نیویارک ټایمز د راپور له مخې، په اسلام اباد کې د دغو افغان کډوالو له ډلې شاوخوا ۱۵ زره یې په امریکا کې د مېشتېدو غوښتنه کړې، خو د امریکا د کډوالو د پروګرامونو ځنډېدو د دغو کډوالو په اړه دا اندېښنه راپورته کړې چې ایا دوی به امریکا ته یوړل شي کنه.

له دغو کډوالو څخه ډېرو یې یا مستقیم او یا هم د دوی د کورنۍ غړو له امریکایي پوځ سره په داسې حال کې همکاري کړي کله چې امریکا په افغانستان کې پوځي ماموریت ترسره کاوه.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو کمېسیون ویلي دي، چې دا کډوال بېرته خپلو کورونو ته د ستنیدو په صورت کې د طالبانو له غچ اخیستنې له ګواښ سره مخامخ دي.

دغه کمېسیون له پاکستان څخه غوښتي، مخکې له دې چې دوی له پاکستان څخه واېستل شي د دغو کډوالو خوندیتوب دې په پام کې ونیسي.