په لیبیا کې په ډوبه شوې کښتۍ کې لس پاکستاني وګړي مړه شوي

ټرمپ ویلي:« زه غواړم له ایران سره د اټومي پروګرام په اړه یوې هوکړې ته ورسېږم. زه دا د دوزخي بمبارۍ پرتله غوره ګڼم.»

هغه وړاندوېنه وکړه:« که موږ دغه معامله کړې وای، اسراییل به پر ایران بمباري نه وه کړې.»

تېره اونۍ د امریکا ولسمشر ټرمپ دغه خبره رد کړه، چې ګوندې امریکا او اسراییل پر ایران د پوځي برید پلان لري او پرځای یې ویلي و، چې هغه غواړي له تهران سره یو نوی اټومي تړون لاسلیک کړي او د دغه احتمالي تړون لپاره باید په سملاسي توګه کار پیل شي.

د ډونالډ ټرمپ د څرګندونو په غبرګون کې د ایران مشر ایت الله خامنه‌یي اعلان وکړ، چې له امریکا سره به خبرې اترې ونه کړي او ویلي یې دي چې له امریکا سره خبرې اترې به هوښیارانه او د درناوي وړ نه وي.

دغه ایراني مشر زیاته کړې:« د خبرو اترو د ردولو لامل دا دی، چې زموږ تجربه موږ ته دا ښودلې چې ایران په تېرو وختونو کې ډېری امتیازات ورکړي و؛ خو متحده ایالاتو دغه تړونونه مات کړي وو. له داسې حکومت سره باید هیڅ ډول خبرې اترې ونشي.»

نوموړي ویلي، که امریکا د ایران امنیت له ګواښ سره مخ کړي؛ نو دوی به یې هم امنیت له ګواښ سره مخ کړي.

د بکاخېلو ځایي پولیسو د پېښې پخلی کړی او ویلي یې دي، چې پاکستاني طالبانو دغه دوه پولیس د بکاخېلو له منډیي څخه تر تښتولو وروسته په همدغه ورځ د ګربز بکاخېلو په یوه مېدان کې د ویډیو جوړولو پر مهال وژلي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ هم د شمالي وزیرستان په میرعلي سیمه کې پاکستاني طالبانو د پولیسو په یوه مرکز برید کړی و، چې پکې ۳ پولیس وژل شوي وو او ۹ نور بیا ټپیان وو.

تر دې دوه ورځې وړاندې هم سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، چې د خیبر پښتونخوا د بنو ولسوالۍ په فتح‌خېلو سیمه کې د پولیسو پر یوې پوستې د وسله‌والو په برید کې دوه پولیس وژل شوي او درې نور ټپیان دي.

په ټي ټي پي پورې یوې تړلې یوې وسله‌والې ډلې د دغه برید مسوولیت منلی و.
پاکستاني چارواکي تل افغان طالبانو ته د پړې ګوته نیسي، چې ګوندې د ټي‌ټي‌پي غړو ته یې په افغانستان کې خوندي پټنځایونه ورکړي او پر پاکستان بریدونه له هغه ځایه پلانېږي؛ خو افغان طالبان بیا تل دغه ادعاوې ردې کړې دي.

د امریکا د سولې انسټیټیوټ یوه څېړونکي ویلي، چې پاکستان د طالبانو په ملاتړ کې ناسمه محاسبه کړې وه.

د پاکستان د پوځ مشر جنرال عاصم منیر تېره میاشت وویل: "دوی زموږ خبره نه اوري." هغه زیاته کړه: "له طالبانو زموږ غوښتنه ساده ده، موږ یوازې له خپل ورور ګاونډي څخه غواړو چې د پولې له هاخوا پاکستان ته د ترهګرۍ د خپرېدو مخه ونیسي."

له دې سره، طالبانو دغه غوښتنې له پامه غورځولي دي.

د تېر ډسمبر په میاشت کې د تحریک طالبان پاکستان له خوا پر ډېورنډ فرضي کرښې برید کې ۱۶ پاکستاني پوځیان ووژل شول.

د دغه برید په غبرګون کې د پاکستان پوځ په افغانستان کې د دغې ډلې پر پناه ځایونو هوایي بریدونه وکړل.

په ځواب کې طالبانو د پاکستان تحریک طالبان خپل "مېلمانه" وبلل او د غچ اخیستو ژمنه یې وکړه.

د پاکستان له برید سمدستي وروسته طالبانو د دغه هېواد پر سرحدي ځواکونو برید وکړ.

برېتانوي اونيزې اکانومېسټ ليکلي، چې پر دغه کړکېچن متحد د پاکستان غوسه د پوهېدو وړ ده.

د پاکستان د سولې د مطالعاتو د انسټیټیوټ د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې په دغه هېواد کې شاوخوا ۵۲۱ ترهګریز بریدونه شوي، چې د تېر کال په پرتله ۷۰ سلنه زیاتوالی ښيي.

په دغو بریدونو کې لږ تر لږه دوه زره کسان وژل شوي او ټپیان شوي دي.

د دغه راپور له مخې، د وسله والو تاوتریخوالی چې له ۲۰۱۴ کال راهیسې په پاکستان کې کم شوی وو، په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته د هر کال په تېرېدو په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال زیات شوی دی.

تحریک طالبان پاکستان د اکثرو دغو حملو مسولیت منلې ده.

پاکستاني چارواکي اټکل کوي، چې د تحریک طالبان پاکستان شاوخوا لس زره جنګیالي د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډېورنډ فرضي کرښې ته نږدې سیمو کې فعال دي.

دغې ډلې تر ډېره پر پاکستاني امنیتي ځواکونو خپل بریدونه ډېر کړي دي.

د امریکا د سولې انسټیټیوټ انډریو وایلډر دې مجلې ته وايي: "پاکستان په دې اړه غلط فکر کاوه چې طالبان به واک ته له راتلو وروسته د باور وړ متحد وي."

اکانومېسټ زیاته کړې، چې د افغان طالبانو له بېلابېلو ډلو سره د پاکستان غیر مساوي اړیکو هم دغه ستونزه زیاته کړې ده.

د پاکستان پوځ د افغانستان په ختیځ کې د حقاني شبکې ته نږدې دی، خو تحریک طالبان پاکستان د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده ته وفادار دی.

دا په داسې حال کې ده، چې اخوندزاده او پاکستاني جنرالانو تر منځ اړیکې سړې شوي.

پر طالبانو د فشار راوړلو لپاره، پاکستان د کډوالو د اېستلو او د ترانزیت د محدودولو په څېر مسایل کارولي دي.

اکانومیسټ لیکي، چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له پاکستانه شاوخوا ۸۱۵ زره افغانان شړل شوي دي.

ملګري ملتونه اټکل کوي، چې اوس هم شاوخوا درې میلیونه افغانان په پاکستان کې مېشت دي.

د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري هم د پام وړ کمه شوې ده، خو افغان طالبانو په خپل دریځ کې کوم بدلون نه دی ښودلی او پوهېږي چې د پاکستان فشارونه محدودیتونه لري.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره میاشت طالبانو په کابل کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي کوربه و.

د طالبانو او تهران ترمنځ سوداګریزې او سیاسي اړیکې زیاتې شوي دي.

دغه راز په دوبۍ کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر او د هند د بهرنیو چارو د مرستیال تر منځ له وروستۍ ناستې وروسته د پاکستان اندېښنې نورې هم زیاتې شوې.

هغه د یکشنبې په ورځ له اېن بي سي نیوز سره په مرکه کې وویل، طالبان پرېکړه کوي چې څوک به ګټونکي وي او څوک به د دې قراردادونو بایلونکي وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په دې وروستیو کې له افغانستان سره بشري مرستې ځنډولي دي.

د ټرمپ ټیم او په کانګرس کې جمهوري غوښتونکو استازو ویلي دي، چې طالبانو په تېرو درېیو کلونو کې له نړۍوالو مرستو کار اخیستی دی.

د بایډن د ادارې د بهرنیو چارو وزیر اعتراف کړی و، چې طالبانو شاید د امریکا له ټولو ۳ میلیاردو ډالرو څخه ۱۰ میلیونه ډالر په بېلابېلو لارو ترلاسه کړي وي.

والټز تایید کړه، چې افغانستان په تېرو درېیو کلونو کې له درې میلیارد ډالرو ډېرې بشري مرستې ترلاسه کړي او د ملګرو ملتونو پر دې مرستو یې نیوکه وکړه.

هغه وویل، قراردادي شرکتونه د ملګرو ملتونو له خوا د امریکا د مرستو په وېش کې مهم رول لري او طالبان هم د قراردادي شرکتونو په پرېکړو کې اغېزمن رول لوبوي.

د ټرمپ د ملي امنیت سلاکار ویلي: "فکر نه کوم چې د امریکا خلک به د ملګرو ملتونو د یو لړ قراردادیانو له لارې طالبانو ته د درې میلیارد ډالرو څخه د زیاتې مرستې ملاتړ وکړي. هغه قراردادیان چې یوازې طالبانو ته اجازه ورکوي، چې پرېکړه وکړي چې چا ته انعام ورکول کېږي او څوک مجازات کېږي.»

والټز ټینګار وکړ، چې دا مسله په ډېرو سندونو او شواهدو سره مستند ده.

هغه اېن بي سي نیوز ته وویل: "موږ ډېر مستند شواهد لرو چې دا تاییدوي." موږ نور نه غواړو چې تحقیقاتو کمېسیونونه جوړ شي. "ولسمشر عملي اقدام غواړي او هغه کټ مټ همداسې کوي."

والټز د امریکا پر نړۍوالې پراختیايي ادارې چې اوس د دغه هېواد په بهرنیو چارو وزارت کې مدغم شوې، نیوکه وکړه او ویې ویل چې د امریکا له مالي مرستو څخه یې اغېزمنه ګټه نه ده اخیستې او دا مرستې د امریکا په ګټه نه دي.

والټز د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې د طالبانو له زندانه د امریکايي بندیانو په ازادولو کې د دغه هېواد د نوي حکومت لاسته راوړنې یادې کړې.

هغه وویل، چې د بایډن اداره په دې برخه کې نه ده بریالۍ شوې.

د ډونالډ ټرمپ د لوړې له مراسمو یوه ورځ مخکې دوه امریکايي وګړي د طالبانو د یوه زنداني د خوشې کېدو په بدل کې خوشې شول.

راین کاربیټ او ویلیم مک انټي د طالبانو په زندان کې له اوږدې مودې بند پاتې کېدو وروسته بېرته امریکا ته راستانه شول.

نننۍ اعتراضیه غونډه د پښتون ژغورنې غورځنګ د نیولو شویو غړو علي وزیر، ملک نصیر، حاجي صمد خان، مصطفی پشتین او حقیار مسعود د خلاصولو په موخه جوړه شوې وه، چې د خېبر د ولسونو ترڅنګ پکې د بېلابېلو سیمو اوسېدونکو ګډون کړی وو.

‏د غونډې ګډونوالو د پاکستان په حکومت غږ وکړ، چې د پښتون قوم ټول نيول مشران دې ژر تر ژره خوشې کړي او که خوشې نه شي نو پراخ لاریونونه به وکړي.

د پي ټي اېم مخکښ غړي حنیف پشتین چې ددغه غونډې ګډنوال وو په خپل اېکس کې لیکلي: «‏موږ په ریاست غږ کوو چې د پښتنو د امن لپاره غږ پورته کوونکي مشران دې ژر تر ژره ازاد کړي،د دوی نیونه غېر قانوني عمل دی، دوی هزڅ جرم نه دی کړی یوازې د ریښتیا ویلو په جرم زنداني دي.»

په خېبر کې تېر ۲۰۲۴ کال د اکتوبر په ۱۱مه د پښتون قومي جرګې له ترسره کېدو ورسته د پښتون ژغورنې غورځنګ زیات شمېر غړي ونیول شول، چې په کې ددغه غورځنګ مخکښ غړي ملک نصیر، حاجي صمد خان، مصطفی پشتین او حقیار مسعود شامل دي.

د پي ټي اېم بل مخکښ غړی علي وزیر بیا له دغه جرګې وړاندې د پاکستان حکومت نیولی وو.

پښتون ژغورنې غورځنګ چې په ۲۰۱۸ کال کې یې بنسټ اېښودل شوی، له هغه راهیسې د ناامنۍ پرضد او د پښتنو د مدني او انساني حقونو لپاره غونډې او لاریونونه کوي او وايي، چې ټولې هلې ځلې یې د پاکستان د قانون سره سمې دي.