په خېبر پښتونخوا کې د ډيورنډ فرضي کرښې ته نږدې د مومندو په ولسوالۍ کې د تحریک طالبان پاکستاني (ټي ټي پي) په یو مشر سربکف مومند د نامعلومو وسله والو له خوا برید شوی، چې له امله یې نوموړی له دوو ملګرو سره یې ټپي شوی.
د سرچینو د معلوماتو له مخې، له برید وروسته سربکف مومند د پېښې له ځایه په ټپي حالت کې نامعلوم لوري ته د درملنې لپاره وړل شوی دی.
د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) ځينو سرچینو تایید کړې، چې مومند ټپي دی خو دا یې نه دي ویلي چې حالت یې څه ډول دی.
سربکف مومند د تحریک طالبان پاکستان د سیاسي کمېسیون غړی دی.
تر اوسه معلومه نه ده، چې د ټي ټي پي په دغه مشر برید چا ترسره کړی خو راپورونه وایي، چې نامعلوم برید کوونکي له برید وروسته د پېښې له ځایه په تېښته بریالي شوي.
د ویلو ده، چې د دغه برید په تړاو تر اوسه د پاکستان حکومت څه نه دي ویلي.
پاکستانۍ رسنۍ خراسان ډایري د (سلواغې ۲۸مه) راپور ورکړی، چې د دغه هېواد د بلوچستان ایالت په کیچ ولسوالۍ کې ناپېژانده وسلهوالو د پوله ساتو ځواکونو پر یوې پوستې بریدونه کړي دي.
په دغو بریدونو کې د پاکستان پوله ساتو ځواکونو ته مرګ ژوبله هم اوښتې ده.
راپور کې ویل شوي، چې په دې پېښه کې لږ تر لږه د پاکستان درې تنه پوله ساتي سرتېري وژل شوي او شپږ تنه نور ټپیان دي.
لا تر اوسه پورې د دغه برید مسوولیت هېڅ کومې وسلهوالې ډلې نه دی منلی.
په یوې بله پېښه کې د همدې ایالت د اوران ولسوالۍ په مشکي سیمه کې وسلهوالو کسانو له یوه پولیس څخه ټوپک هم تښتولی دی.
نږدې دوه اونۍ وړاندې په بلوچستان ایالت کې د پاکستان پر پوځ وسلهوالو درانه بریدونه وکړل، چې په پایله کې یې ۱۸ پوخیان ووژل شول او تر دې پېښې وروسته د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف بلوچستان ته په بېړني سفر کې هلته د امنیت په تړاو غونډه هم وکړه.
په بلوچستان کې بېلابېلې وسلهوالې ډلې فعالې دي، چې تر ټولو پیاوړې هغه یې د بلوڅ بېلتون غوښتونکو وسلهواله ډله ده چې وخت ناوخت د پاکستان پر پوځيانو ځانمرګي او مخامخ وسلهوال بریدونه کوي.
په دې وروستیو کې د بلوچستان سربېره په خېبر پښتونخوا کې هم نا امنۍ مخ په پراخېدو دي.
د پاکستاني طالبانو یا «ټيټيپي» بریدونه هم په یاد هېواد کې تر بل هر وخت ډېر شوي او پاکستان اندېښنه لري، چې دغه وسلهواله ډله د دوی په هېواد کې کېدونکي بریدونه په افغانستان کې تنظیموي.
په افغانستان کې د طالبانو د بیا واک ته رسېدو روروسته په پاکستان کې هم امنیتي وضعیت ترینګلی شوی او هره ورځ د پاکستاني طالبانو او پوځیانو ترمنځ د جګړو خبرونه ترلاسه کېږي.
که څه هم پاکستان ادعا لري، چې افغان خاوره یې پر ضد کارول کېږي؛ خو طالبانو بیا په وار وار دغه ادعاوې رد کړې دي.
د «طالب لیکس» په نوم د هېکرانو ناڅرګندې ډلې له لوري د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یو مکتوب افشا شوی، چې پکې لیکل شوي د بلوچستان ایالت د سپین بولدک له لارې پاکستان ته تلونکي افغانان د دغه هېواد د څارګرې شبکې له لوري ځورول کېږي او بیا ترې بډې اخلي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د امنیتي همکاریو او سرحدونو چارو ریاست په یو مکتوب کې چې اسلام اباد کې یې خپل سفارت ته لیکلي له افغانانو سره په چمن کې پر کېدونکي چلند اندېښنه څرګنده کړې.
مکتوب کې لیکل شوي، چې د سیف الله ملک خان په نوم د بلوچستان اوسېدونکی او د پاکستان د څارګرې شبکې غړی په چمن کې د کمپیوټر کار په توګه دنده مخ ته وړي او پاکستان ته تلونکي افغانان په بېلابېلو پلمو ځوروي.
په مکتوب کې ویل شوي، سره له دې چې افغانانو سره د تګ قانوني اسناد او ویزې هم وي؛ خو نوموړی کس ترې له لس زرو نیولې تر دېرش زره کلدارو پورې بدې اخلي.
په مکتوب کې راغلي، د پېسو د نه ورکړې له کبله د پاکستان د څارګرې شبکې یاد غړی افغانان ډبوي او بیا یې سخت شکنجه کوي چې ځیني وختونه یې لا زندان ته هم لېږي.
په افشا شوي سند کې دا هم ویل شوي، چې د پاکستان د څارګرې شبکې غړی سیف الله ملک خان افغانان تر څلور ورځو پورې په زندان کې ساتي او بیا له هغې وروسته ترې پنځوس زره کلدارې اخلي او یا یې هم د دوسیې محکمې ته لېږي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په اسلام اباد کې خپل سفیر ته سپارښتنه کړې، چې یاده موضوع د پاکستان له حکومت سره شریکه کړي؛ خو معلومه نه ده، چې پاکستان د طالبانو دغه غوښتنې ته څه ځواب ویلی دی.
تر دې دمخه هم داسې راپورونه خپاره شوي وو، چې د ډیورڼد پر کرښه د تورخم په ګډون په بېلابېلو لارو کې د پاکستان د امنیتي ادارو د مسوولینو له لوري له افغانانو څخه په ناقانونه پېسې اخیستل کېږي او که یې ورنکړي؛ نو له ستونزو سره یې مخ کوي.
یو شمېر افغانانو دا اندېښنې هم شریکې کړې دي، چې افغانستان ته د بېرته ستنېدو پر مهال هم ترې په تورخم کې پیسې اخیستل کېږي.
نږدې کال وړاندې پاکستانۍ رسنیو خبر ورکړ، چې په تورخم کې د پاکستاني ځواکونو ترمنځ له افغانانو څخه د اخیستل کېدونکو پیسو د وېش پر سر خپلمنځي نښته شوې وه.
د هېکرانو یوې ډلې طالب لیکس لهخوا د طالبانو په افشا شویو سندونه کې یو سند هم د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د امنیتي همکاریو او سرحدي چارو ریاست اړوند دی، چې پکې یې په اسلام اباد کې خپل سفارت ته لیکلي چې د پاکستان له پوځ سره د ورورۍ او ملګرتیا اړیکو ته ژمن دي.
یاد مکتوب چې د «۱۴۰۳ کال د اومې میاشتې په ۱۴مه» نېټه لیکل شوی پکې یادونه شوې، چې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پاکستاني پوځ سره د ورورګلوۍ او ملګرتیا اړیکو ته ژمنتیا لري.
د طالبانو په دغه افشا شوي سند کې ټینګار شوی، چې د افغانستان خاوره به د پاکستان په ګډون د هېڅ ګاونډي او بهرنیو هېوادونو پر ضد نه کارېږي.
پاکستان بیا د طالبانو دغه څرګندونې نه مني او ادعا کوي، چې د افغانستان د خاورې دننه یې د دوی پر ضد جنګېدونکي «ټي ټي پي» وسلهوالې ډلې ته پناه ځایونه ورکړي او خاوره یې د دوی پر ضد کارول کېږي.
د طالب لیکس له لوري د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په دغه افشا شوي مکتوب کې ویل شوي د پاکستان هغه ادعا سمه نه ده، چې ګني افغان طالبانو د خېبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د افغانستان له خاورې پر پاکستاني پوځیانو د سپکو او درنو وسلو بریدونه شوي دي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې په ښکاره توګه خړې پړې شوې او دواړه لوریو د لفظي بریدونو تر څنګ د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې سره وسلهوالې نښتې هم کړې دي.
پاکستان په بېلابېلو وختونو کې په نړۍوالو ناستو کې او د هېوادونو سیاسي استازولیو ته له طالبانو شکایت کړی دی، چې پاکستاني طالبان یې په خپل هېواد کې خوندي ساتلي دي.
واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته په خېبر پښتونخوا کې د «ټيټيپي» فعالیتونه نه یوازې دا چې چټک شوي؛ بلکې پراخ شوي هم دي او هره ورځ یې له پاکستاني پوځیانو سره د وسلهوالو نښتو خبرونه لاس په لاس کېږي.
په ورته مهال په خېبر پښتونخوا کې یو شمېر سیاستوالو هم اندېښنې څرګندې کړې، چې د پاکستان د بې غورۍ له کبله د «ټيټيپي» بریدونو زور اخیستی دی.
ملګرو ملتونو تازه په خپل یو راپور کې طالبان ملامته کړي، چې د پاکستان پر ضد یې پاکستاني طالبانو ته په خپله خاوره کې ځای ورکړی او حتی د لوژېستیکي ملاتړ تر څنګ یې د یادې ډلې مالي ملاتړ هم کړی دی؛ که څه هم د طالبانو د روانې واکمنۍ په لومړیو میاشتو کې له «ټيټيپي» سره د خبرو اترو لپاره پاکستان خپل څو پلاوي هم کابل ته واستول؛ خو دغو مذاکراتو نه یوازې دا چې چندان پایلې یې ورنکړې بلکې یادې وسلهوالې ډلې لا خپلو فعالیتونو ته زور ورکړی.
افغان طالبانو بیا په وار وار د پاکستان دغه ادعاوې رد کړې او همدا خبره یې کړې، چې د افغانستان خاوره د خپلو ګاونډیو او هېڅ هېواد پر ضد نه کاروي.
د ملګرو ملتونو په تازه راپور کې راغلي، چې حتی د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ختیځ ترکستان وسلهوالې ډلې مشر عبدالحق نورستانی چې له القاعده شبکې سره پراخې اړیکې لري په ډاډه زړه کابل کې اوسېږي او له هغه ځایه په سوریه کې خپل جنګیالي رهبري کوي.
د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دراني له افغانستان سره د امریکا د مالي مرستو د بندولو په اړه سخته اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې دغه چاره به پاکستان ته د کډوالۍ لړۍ چټکه کړي.
ښاغلي دراني دا خبرې د سیمه ییزو مطالعاتو د انسټیټیوټ(ای ار اېس) له خوا په جوړ شوي بحث کې وکړې.
ښاغلي دراني وویل، چې نیمايي افغانان په نړۍوالو بشري مرستو متکي دي چې ښايي د امریکا د مالي او اقتصادي مرستو په بندېدو سره به د سختې بې وزلۍ له امله پاکستان ته کډه شي.
هغه زیاته کړه: «موږ باید د داسې یوې پېښې لپاره چمتو واوسو.»
د افغانستان لپاره د پاکستان دغه پخواني ځانګړي استازي زیاته کړه، چې د طالبانو حکومت لا دمخه خپلو کارکوونکو ته خبر ورکړی، چې تر راتلونکو درېیو میاشتو تنخواوې نه ورکول کېږي.
نوموړي د طالبانو د حکومت ستاينه وکړه او ويې ويل، چې په افغانستان کې اداري فساد او د کوکنارو کښت کم شوی، خو د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې ادارې (یو اېن او ډي سي) راپور تېر کال د کوکنارو په کښت کې ۱۹ سلنه زياتوالى ښيي.
نوموړي خبرداری ورکړ، چې که د افغانستان ناوړه اقتصادي وضعیت همداسې پر ځای پاتې شي، د کوکنارو کښت به ډېر شي.
ښاغلي دراني د افغانستان او پاکستان اړیکې د نورو ګاونډیو هېوادو په پرتله د اړیکو له پلوه بېلې وبللې.
هغه زياته کړه، د افغانستان خلک له پاکستان سره په داسې ډول اړيکې لري، چې د بل ګاونډي هېواد له خلکو سره یې نه لري.
دراني د پاکستان او افغانستان د اړیکو په تاریخي، کلتوري او قومي تناظر باندې په ټینګار سره د پاکستان له حکومته وغوښتل، چې د افغانستان پر وړاندې دې ټولنیزه کلتوري تګلاره غوره کړي.
درانی دغه خبرې په داسې حال کې کوي، چې ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ د لوړې له مراسمو وروسته د بهرنیو مرستو په اړه یو اجراییوي فرمان لاسلیک کړ، چې له مخې یې د متحده ایالاتو له خوا په ټوله نړۍ کې د مرستو رسولو لړۍ ودرېده.
په ورته وخت کې په افغانستان کې ۵۰ ملي او نړۍوالو مرستندویه موسسو خپل فعالیتونه وتړل او د ۴۰ میلیونه انسانانو پر وړاندې د بشري مرستو خدمات ودرېدل.
د امریکا د دغو مرستو د لړۍ بندېدو پراخې اندېښنې او د بشري ناورین ګواښونه رامنځته کړي دي.
د یادولو ده، چې د کډوالۍ د نړۍوال سازمان تر دې وړاندې د یوه راپور په خپرولو سره ویلي و، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته شاوخوا اته میلیونه افغانان له خپلې خاورې وتلي دي.
دغه سازمان زیاته کړې وه، چې یو مېلیون افغانانو اروپايي هېوادونو ته پناه وړې، او ۸۵ سلنه نور یې ګاونډیو هېوادونو ته تللي دي.
د خيبر پښتونخوا وزيراعلی علي امين ګنډاپور په مشرۍ د سياسي مشرتابه په غونډه کې پرېکړه وشوه، چې له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره به ډېر ژر له افغانستان سره د حکومت په کچه خبرې پېل شي.
په پېښور کې د علي امين ګنډاپور په مشرۍ د سياسي او مذهبي ګوندونو د مشرانو يوه مشورتي غونډه وشوه، چې په کې د پاکستان د ملي يووالي شورا، متحده علماء بورډ او د خېبر پښتونخوا مشرانو ګډون کړى و.
په دې غونډه کې په لوی اکثریت پرېکړه وشوه، چې په پاکستان کې سوله په افغانستان کې له سولې سره تړلې ده نو له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره دې له افغانستان سره د حکومت په کچه ژر تر ژره خبرې پیل شي.
په غونډه کې دا پرېکړه هم وشوه، چې سیاسي او مذهبي ګوندونه به په هېواد کې د ټولنیزې همغږۍ د ودې لپاره په ګډه کار کوي.
د غونډې ګډونوالو زیاته کړه، چې د ترهګرۍ ختمول، په هېواد کې د سولې او نظم ټینګښت او د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په اړه باید د هېواد په کچه د سیاسي رهبرانو لویه غونډه جوړه شي.
غونډې ته دخيبرپښتونخوا وزيراعلي علي امين ګنډاپور وويل، خېبرپښتونخوا د امن په لړ كې له ګڼو ننګونو سره مخ ده او د حالاتو په خرابولو كې یې بهرنۍ لاسوهنې شته.
نوموړي زیاته کړه، چې د خېبر پښتونخوا امن د افغانستان له حالاتو سره مخامخ تړاو لري.
وزيراعلي وويل، د افغانستان سره به د ګټورو خبرو اترو لپاره يوه جرګه جوړېږي.
د کورمې د نا امنیو په تړاو علي امين وويل، په کورمه کې ځيني اشخاص د خپلو ګټو لپاره حالات خرابوي، خو د خېبرپښتونخوا حکومت نه ستړي کېدونکې هڅې کوي چې په دغه ولسوالۍ کې حالت عادي کړي.