حافظ نعیم‌الرحمان: افغانستان او پاکستان باید سوله‌ییزې اړیکې ولري

په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالی کمېشنرۍ د سه شنبه په ورځ په يوه خبرتيا کې له هغو افغانانو، چې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري، غوښتي، چې د همدې فبروري میاشتې تر ۲۸ مې نېټې له اسلام اباد او راولپنډۍ څخه ولاړ شي.

د کډوالو عالي کمېشنرۍ افغانانو ته د مشورې په ډول وړانديز کړی، چې د اوسېدو بديلې لارې ولټوي.

په دې خبرتيا کې د هغو کسانو اړوند چې نورو هېوادونو ته د تګ لپاره انتظار دي راغلي: «هغه کسان چي د بیا ميشتندنې یا نورو انتقالاتي پروګرامونو اړوند لیکونه لري د حکومتي لارښوونو له مخې د هغوی لپاره وروستۍ نېټه ۳۱ مارچ ټاکل شوې.»

له تېرو دوو میاشتو را په دېخوا په پاکستان کې د افغان کډوالو پر وړاندې سخت اقدامات تر سره شوي او لا هم روان دي.

د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې کور په کور په افغانانو د پولیسو چاپې روانې دي او زیات شمېر افغانان د پولیسو له خوا نیول شوي او افغانستان ته لېږل شوي دي.

د سوریې د ولسمشرۍ دفتر وویل چې په دې پیغام کې ملا حسن د هیواد د ننګونو په لرې کولو کې د احمد شرع بریالیتوب هیله کړې ده.

د سوریې د ولسمشرۍ دفتر په مطبوعاتي اعلامیه کې راغلي چې محمد حسن اخوند د "افغانستان او سوریې ترمنځ د ورورګلوۍ اړیکو" په پیاوړتیا او د دواړو هیوادونو د ګټو په پیاوړي کولو ټینګار وکړ.

د روان کال د مرغومي په میاشت کې، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د سوریې د بهرنیو چارو له نوي وزیر اسد حسن شیباني سره د تلیفون له لارې خبرې وکړې.

دا د طالبانو د رییس الوزرا له خوا د یو بهرني هیواد مشر ته د مبارکۍ لومړی پیغام دی.

په تیرو دریو کلونو کې د یو شمیر هیوادونو مشران بدل شوي، خو د طالبانو رییس الوزرا د دغو هیوادونو مشرانو ته هیڅ تلیفون نه دی کړی او نه یې کوم لیک لېږلی دی.

په دې موده کې د پاکستان لومړی وزیر او د ایران ولسمشر بدل شول، خو د طالبانو مشرتابه د دې دواړو هېوادونو مشرانو ته نه ټېلیفون وکړ او نه یې د مبارکۍ لیک واستاوه.

د اسد د رژیم له نسکورېدو وروسته طالبانو د افغانستان په مختلفو ښارونو کې د تحریر الشام بریا ونمانځله، د احمد شرع انځورونه یې لیږدول او د هغه د حکومت ملاتړ یې اعلان کړ.

ډېری کارپوهان د احمد شرع په مشرۍ د تحریر الشام ډله طالبانو ته ورته ګڼي.

تحریر الشام او طالبان په ځینو اسلامي مسالو کې ګډ بنسټ لري، خو په ایډیالوژۍ او حکومتولۍ طریقو کې سره توپیر لري.

د واک له ترلاسه کولو وروسته، احمد شرع اعلان وکړ، چې هغه به ټاکنې ترسره کړي او په سوریه کې به د ښځو، قومي او مذهبي ډلو حقونه او ازادۍ په رسمیت وپېژني.

خو طالبانو چې واک ترلاسه کړی، ښځې یې له خپلو حقونو او ازادیو څخه محرومې کړې دي.

واک ته له رسیدو وروسته، احمد شرع وویل چې نه غواړي په سوریه کې د طالبانو په څیر حکومت جوړ کړي. هغه یادونه وکړه چې د طالبانو د مشرانو برعکس، هغه به د ښځو او نجونو د زده کړې مخه ونه نیسي.

احمد شرع د سوریې په شمال لویدیز ادلب ولایت کې د ښځو تعلیم ته اشاره وکړه، چې له ۲۰۱۱ کال راهیسې د یاغیانو تر کنټرول لاندې دی.

هغه وویل:«موږ په ادلب کې له اتو کلونو څخه زیاته موده کېږي پوهنتون لرو. زه فکر کوم چې په پوهنتونونو کې د ښځو سلنه له ۶۰ سلنې څخه زیاته ده».

د تېر جمهوري نظام د چارو ادارې پخواني رییس ډاکټر فضل محمود فضلي د سې شنبې په ورځ د «ازاد او دموکراتيک افغانستان» لپاره د ویانا پنځم کنفرانس ته په اشارې پر خپله اېکس پاڼه ليکلي چې «که د پخواني جهاد، سکتاریستي او انجویي حلقاتو اړوند څېرې د ویانا په څېر کنفرانسونو ته خوښي ښکاره کوي، دا د دوی همغه پخوانی عادت دی، په هر قیمت او هرې ممکنې لارې لنډمهاله ایتلافونه جوړوي، څو یا واک ته ورسیږي او یا په واک کې شریکان شي».

خو هغه په دې ناسته کې د کیڼ اړخو او روڼاندو سیاستوالو پر ګډون نیوکه کړې ده.

نوموړی وايي د ویانا ناستې ځینو ګډونوالو د جمهوريت تر سقوط وروسته ټينګار کړی، چې باید پر بهرنيانو تکیه ونه شي خو بیا هم د امریکا او د هغو د متحدینو په مالي ملاتړ جوړو شویو غونډو کې ګډون کوي.

هغه زياته کړې: «هغه کسان چې ځانونه سیاسي تیوریسنان او چپګرا روشنفکران بولي او د تیر جمهوریت له سقوط وروسته یې اعتراف وکړ چې د امریکا تر فشار او مرستې لاندې د بن پروسه یوه ناکامه تجربه وه او نور باید د بهرنیانو دروازې و نه ټکول شي، متاسفانه دوی د خپلو اعترافاتو باوجود بیا بیا د امریکا او د هغې د متحدینو په مالي ملاتړ جوړو شوو اجنډاوو، کنفرانسونو او پروسو کې په ویاړ سره برخه اخلي او په لومړي صف کې کېني او ځان حق به جانب بولي.»

فضلي د کوم چا نوم مشخص کړی نه دی، خو په دې ناسته کې د پخواني نظام ځینې چارواکي هم ګډون لري.

نوموړي وايي، چې دموکراسي او ملي سیاست د ویانا په څېر د انجوګانو په تمويل شویو کنفرانسونو نه بلکي په فکري سیاسي لیدلوري او د داخلي سازمانونو په جوړېدو رامنځ ته کيږي.

د «آزاد او دموکراتیک افغانستان» لپاره د ویانا پنځم کنفرانس د طالبانو د مخالفینو له لورې د سه شنبې په ورځ د (سلواغې ۳۰مه) د اتریش په پلازمېنه ویانا کې جوړ شو، چې دوې ورځي به دوام وکړي.

سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د سې شنبې په ورځ وویل، چې د کندهار طالب والي ملاشيرين شاولي کوټ ولسوالۍ ته د خپل وروستي سفر پرمهال له هغو سيمو هم ليدنه کړې، چې د پاکستاني طالبانو تحریک غړي له خپلو کورنيو سره پکې اوسيږي.

شاولي کوټ ولسوالۍ ته له ملاشيرين سره په دغه سفر کې د کندهار د ۷ ولسواليو او امنیه قومندانۍ امنیتي مسوولان هم تللي.

د سرچينو د مالوماتو له مخې، دوې اونۍ وړاندې د شاولي کوټ ولسوالۍ د ځايي خلکو او پاکستاني طالبانو تحریک د غړو ترمنځ لفظي شخړې شوې وې او ستونزه تر کندهار والي رسېدلې.

ځايي خلک وایي، دغه کسان په سيمه کې د دوی د تګ راتګ پر مهال پوښتنې کوي، وسلې ورسره وي او بیلابيلې ستونزې ورته جوړوي.

د شاولي کوټ ولسوالۍ څخه سرچينې وايي، چې ملاشيرين له دوی څخه د ټي ټي پي له کورنيو سره د ښه چلند او همکارۍ غوښتنه کړې.

سرچينې وايي: « ملاشيرين تر يوې عمومي غونډې وروسته د سيمې له قومي او ځایي مشرانو سره جلا جلا لیدنې وکړې. هغه وویل، چې دغه کسان کډوال دي او د پاکستان له ظلمه دلته مهاجر شوي، باید د مالي همکارۍ ترڅنګ د دوی ساتنه وشي او همکاري وسره وکړئ.»

د ځايي خلکو په وینا، ملاشيرين له خلکو وغوښتل، چې د ټي ټي پي کورنۍ د ښه خوندیتوب لپاره باید له یوه کلي څخه ټولې او په بیلابیلو کلیو کې ځای پر ځای شي.

طالب والي د ټي ټي پي له کورنيو سره د ليدنې پر مهال هغوی ته د ستونزو د حل او ښه خوندیتوب ډاډ ورکړی.

ملاشيرين د دغه سفر پرمهال له څو کليو ليدنه هم کړې ده.

کندهار کې د طالبانو د والي دفتر هم شاولي کوټ ولسوالۍ ته د ملاشيرين او نورو طالب امنيتي کسانو د تګ خبره تايیدوي او وايي، چې دغو مسوولينو د نشه يي توکو د کر، کښت او قاچاق د مخنيوي لپاره د ملاهبت الله د فرمان د عملي کولو لپاره هلته سفر کړی و.

د سلواغې میاشتي پر ۹ مه نېټه افغانستان انټرنشنل ـ پښتو په شاولي کوټ ولسوالۍ کې د پاکستاني طالبانو تحریک د غړو او د هغوی د کورنيو د شتون اړوند ځانګړی راپور خپور کړ.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د شاولي کوټ ولسوالۍ د کټه سنګ او تناوچې کليو ته څېرمه د نورو کليو له خلکو سره هم خبرې کړې وې او هغوی هم منلې وه، چې تر ۵۰۰ زيات د ټي ټي پي اړوندو کورنیو غړي په دغو سيمو کې ژوند کوي.

د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له راګرځېدو سره هممهاله پاکستاني جنګیالي په هغو سیمو کې راښکاره شول چې په تېرو شلو کلونو کې یې د جګړې ډګرونه ټاکلي وو.

د کورنیو چارو پخواني وزیر محمد عمر داودزي افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د طالبانو تر منځ بې باوري او اختلافات اوس د پټېدو وړ نه ده.

داودزی په دې باور دی چې له افغانستان څخه د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر او د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني او د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال عباس ستانکزي وتل له ملاهبت الله سره د دوی اختلافات ښيي.

محمد عمر داودزی وايي، په وروستیو کې د طالبانو په وزارتونو کې دننه چاودنو او د دوی د مشرانو هدف ګرځېدو ددې ډلې ترمنځ بې باوري ډېره کړې او د پېښو عاملان هم تر اوسه نه دي پیدا شوي.

محمد عمر داودزی وايي، «ما ویلي و چې تغیر پیلېدونکی دی او دا د تغیر پیل دی».

په ورته مهال د افغانستان د ملي امنیت پخواني رییس رحمت الله نبیل افغانستان انټرنشنل ته وویل، نړۍ هڅې پیل کړې چې په افغانستان کې د ملاهبت الله بدیل پیدا کړي او دوی په بهر کې د طالبانو له ځینو مشرانو سره په خبرو بوخت دي.

رحمت الله نبیل وویل، « ځینې هېوادونه د طالبانو له مشرانو سره خپلې برنامې شریکوي او غواړي په افغانستان کې یو ځل بیا ګډوډي رامینځته نه شي ځکه چې دا د سیمې د امنیت او ثبات لپاره لوي خطر پېښوي».

د طالبانو د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج الدین حقاني له څه باندې یوې میاشتې راهیسې له افغانستان نه بهر دی، چې دا چاره د طالبانو رژیم د داخلي اختلافاتو په اړه اټکلونه زیاتوي.

په کابل کې د طالبانو دوو معتبرو سرچینو تېره ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني د طالبانو د مشر ملاهبت الله اخوندزاده له خپلسرو پرېکړو او یکه تازیو سره مخالف دی.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر پر ښځو او نجونو د ملاهبت الله له بندیزونو ناراضه دی او پر امنیتي ځواکونو، ځانګړو قطعاتو، وسلو او نورو تجهیزاتو د هغه ولکه او کندهار ته انتقال د نوموړي د قدرت د انحصارولو او د نورو د منزوي کولو هڅې ګڼي.