ملګري ملتونه: طالبانو په یوه میاشت کې د بشري بنسټونو له ۳۰ ډېر کارکوونکي نیولي

له کندهاره یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دا پېښه په خاکرېز ولسوالۍ کې شوې. نجلۍ له نکاح تړلو یوه اونۍ وروسته زهر خوړلي دي.

سرچینې وايي، چې کورنۍ یې دغه واده د نجلۍ له رضایت پرته ترسره کړی و.

نوموړې له زهر خوړولو وروسته د کندهار میرویس روغتون ته لېږدول شوې او هملته یې سا ورکړې ده.

د میرویس روغتون ډاکټران هم پيښه مني او وايي، چې د سعيدې په نوم دغه شل کلنه نجلۍ د زهرجنو توکو د خوړلو له کبله روغتون ته ور وړل شوې او مړه شوې ده.

په کندهار کې د طالبانو امنيه قومانداني د نجلۍ د جبري نکاح موضوع ردوي او د مرګ لامل د هغې عصبي ستونزه يادوي.

طالبانو ويلي، چې دغه نجلۍ څه موده مخکې ۲۲ کلن ځوان ته کوژده شوې او واده یې لا نه و شوی.

نجلۍ د هلمند د موسی کلا ولسوالۍ اوسېدونکې وه.

یاد سفارت د چارشنبې په ورځ وویل، چې د افغانانو د نیولو دغې پروسې په تړاو، چې «په نا اعلان شوي ډول پیل شوې، په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت ته کومه رسمي مکتوبي اطلاع نه ده ورکړل شوې».

سفارت وايي، چې په دې اړه یې د پاکستان له اړوندو ادارو او چارواکو سره ګڼې غونډې کړې دي چې که دا «انفرادي عمل وي مخه یې ونیول شي او که پالیسي وي باید عامه او ټولو ته ورسول شي».

د طالبانو سفارت وايي، د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت چارواکو منلې ده، چې له اسلام اباد او راولپنډۍ او په نږدې راتلونکي کې له ټول پاکستان څخه د ټولو افغان کډوالو د ایستلو پلان قطعي او حتمي دی.

سفارت زیاتوي، « دا د پاکستان د حکومت رسمي فیصله ده چې له دې وروسته به په اسلام اباد او پنډۍ کې یوازې هغه افغانان کولای شي و اوسي، څوک چې قانوني ویزه ولري. پاکستاني چارواکو وویل چې حکومت یې پریکړه کړې چې د ACC او PoR لرونکي کډوالو په ګډون، ټول افغان مهاجرین سمدلاسه له اسلام اباد او پنډۍ څخه وباسي او په نږدې راتلونکي کې به له ټول پاکستان څخه اخراج شي».

په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت وايي، چې دوی له پاکستاني چارواکو او نړیوالو سازمانونو سره په ناستو کې په دومره لنډ وخت کې د ټولو افغان کډوالو اخراج او په دې هکله د پاکستان د یوې اړخیزې پریکړې په اړه خپله جدي اندېښنه څرګنده کړې ده.

سفارت وايي، چې دوی یاده موضوع له کابل سره شریکه کړې ده.

پاکستان په اسلام اباد او راولپنډۍ کې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیل کړې او له تېرو څو میاشتو راهیسې یې په دغو دوو ښارونو کې پر استوګنو افغانانو کړۍ را تنګه کړې ده.

د بشري حقونو او ډیموکراسۍ په اړه د جینوا په کنفرانس کې د ښځو د حقونو نړۍواله جایزه مسعوده جلال او د هغې لور حسنا جلال ته ورکړل شوې ده.

دوی د سې شنبې په ورځ د بشري حقونو او ډیموکراسۍ په اړه د جنیوا په (۱۷ مې) کلنۍ ناستې کنفرانس کې دغه جایزه ترلاسه کړې ده.

دغه مور او لور د ۳۰ بشري حقونو سازمانونو له‌خوا چې د افغان ښځینه فعالینو استازیتوب کوي؛ د جایزې ګټونکې وپیژندل شوې.

مسعوده جلال د جایزې له ترلاسه کولو وروسته وویل:« موږ داسې راتلونکې غواړو، چې ښځې په کې له وېرې پرته ټولګیو ته ننوځي او هیڅوک مجبور نه شي چې د خپل جنسیت له امله غلي پاتې شي.»
اغلې جلال زیاته کړې:« د افغانستان د ښځو د حقونو د فعالانو په استازیتوب د دغې جایزې ترلاسه کول یو لوی ویاړ دی. دا جایزه د دوی غږ او د برابرۍ لپاره زموږ دوامدارې مبارزې ته وده ورکوي، زما هیله دا ده چې دغه نړۍوال دریځ به نړۍواله ټولنه وهڅوي چې د افغان مېرمنو سره د ازادۍ، وقار او بشري حقونو په مبارزه کې ودرېږي.»

مسعوده جلال د افغانستان په تاریخ کې لومړنۍ ښځه وه، چې د ولسمشرۍ ټاکنو لپاره یې ځان نوماند کړ.

نوموړې د ښځو چارو د وزیرې په توګه هم دنده ترسره کړې ده.

د هغې لور حسنا جلال هم په نړۍ کې د افغان ښځو د غږ د پياوړي کولو لپاره د افغانستان د ځوانو ښځو اعتراضي غورځنګ مشري کوي.

هغې وویل، «دا جایزه د افغان مېرمنو زړورتیا ته درناوی دی، چې د ډېرو ستونزو سره سره، د خپلو حقونو غوښتنه کوي. موږ د دوی په استازیتوب دا منو او پوهیږو، چې د دوی مبارزه پای ته نه ده رسېدلې.»
حسنا وایي:« په افغانستان کېد ښځو حقونه له ویجاړونکو خنډونو سره مخ شوي، چې طالبانو د لسیزو پرمختګونه په شا وتمبول او د ښځو غږ یې خاموش کړ. نړۍوالې ټولنې د دغو سرغړونو د مخنیوي لپاره کافي کار نه دی کړی او افغان مېرمنې د سیستماتیک ظلمونو زغملو ته پاتې دي.»

دغه دوه مور او لور د طالبانو تر واکمنۍ وروسته له افغانستانه ووتلې او اوس په هالنډ کې مېشتې دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې محمد اسحاق ډار په نيويارک کې د ملګرو ملتونو له سرمنشي انتونيو ګوتريئ سره لیدلي دي.

په خبرپآڼه کې راغلي، چې ښاغلي ډار په دغې لیدنه کې د افغانستان دننه او بهر له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې د ملګرو ملتونو د ملاتړ غوښتنه وکړه.

خبرپاڼه زیاتوي، چې نوموړي دغه راز د افغانستان له لارې د منځنۍ اسیا او پاکستان تر منځ د نښلوونکو پروژو د پلي کولو په ګډون په افغانستان کې له مېلیونونو بې وزله خلکو سره د بشري مرستو د برابرولو او د دغه هېواد د اقتصادي پراختیا د ودې لپاره د پاکستان پر چمتووالي ټینګار وکړ.

د خبرپاڼې له مخې، ښاغلي ډار په دغې لیدنه کې د سولې، نړۍوال امنیت او اقلیمي بدلون په څېر لویو نړۍوالو ننګونو کې د ملګرو ملتونو په ونډه ټینګار کړی دی.

سربېره پر دې، هغه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د غیر دایمي غړي په توګه د نړۍوالې سولې او امنیت ته دې ودې ورکولو په برخه کې د پاکستان پر ژمنې ټینګار وکړ.

ښاغلي ګوترېش هم په ملګرو ملتونو کې د پاکستان د فعالې ونډې او د ملګرو ملتونو د امن ساتنې د مرستې په بڼه د نړۍوالې سولې او امنيت په ټينګښت کې د پاکستان د ونډې له امله له ښاغلي ډار څخه مننه وکړه.

هغه وویل، چې "اسلامي او ملي ارزښتونو" ته په پام یې په ښوونیز نصاب کې بدلونونه راوړي دي.

د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت پرون سې شنبه په یوې خپرې شوې خبرپاڼه کې ویلي، چې ندا محمد ندیم دغه څرګندونې د اسلامي همکاریو د سازمان له استازي سره په لیدنه کې کړې دي.

واک ته د طالبانو له رسېدو ورسته دغې ډلې د دولتي او خصوصي پوهنتونونو په نصاب کې بدلون راوستی، چې په ډېریو پوهنځیو کې يې د بشري حقونو، ښځو حقونو او ټولنیزو مسایلو مضامین حذف کړل او پر ځای یې دیني او شرعي مضامین وټاکل.

ندیم ټینګار کړی، چې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته د دیني او عصري علومو ترمنځ واټن له منځه تللی او نظام دواړو برخو ته په ځانګړې توګه پاملرنه کوي.

ندا محمد ندیم چې په طالبانو کې د نجونو زده‌کړو ضد کس بلل کېږي؛ د پوهنتونو له نصاب څخه د جعفري فقهې اړوند مضامین هم لرې کړې دي.
بل خوا د اسلامي همکاریو سازمان په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د یاد سازمان استازي طارق علي بخیت په افغانستان کې د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزیر ندا محمد ندیم، امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزیر خالد حنفي، د عدلیې وزیر عبدالکریم حیدر او د طالبانو د سرې میاشتې ټولنې مشر شهاب الدین دلاور سره لیدلي کتلي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، طارق علي بخیت د اسلامي همکاریو سازمان د بهرنیو چارو د وزیرانو د شورا په پرېکړه لیکونو کې د مطرح شویو مسلو د څار په موخه له طالبانو سره د رغنده اړیکو د دوام پر ژمنتیا ټینګار کړی دی.

هغه ټینګار کړی، چې د پوهنې او د ښځو د حقونو مسله نه یوازې د افغانستان د اقتصادي او سیاسي ثبات لپاره؛ بلکې د سیمې او نړۍ د امنیت او ثبات د تینګښت لپاره هم ډېره اړینه ده.

د اسلامي همکاریو سازمان په وار، وار پر طالبانو غږ کړی، چې د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې د ښځو او نجونو پر مخ پرانیزي.