ټرمپ له روسیې سره د اوکراین په تړاو د خبرو دویم پړاو اعلان کړ

د راپور له مخې دغه پېښه نن د یکشنبې په ورځ د (کب ۵مه) سهار مهال رامنځته شوې، چې پکې دواړو لوریو پر یو بل مخامخ وسله‌وال بریدونه کړي‌ دي.

ځايي پولیسو په یاد برید کې لږ تر لږه د پاکستاني طالبانو د څلور تنو وسله‌والو د وژل کېدو خبره کړې؛ خو د دوی امنیتي ځواکونو ته د اوښتې مرګ ژوبلې په تړاو یې څه نه دي ویلي.

د خېبر پښتونخوا بېلابېلې سیمې په دې وروستیو کې خورا نا امنې شوې او هره ورځ ترې د‌ پاکستاني طالبانو او پوځیانو ترمنځ د جګړو خبرونه ترلاسه کېږي.

په خېبر پښتونخوا کې ځايي سیاست‌وال نیوکې کوي، چې د‌ پاکستان د بې غورۍ له کبله دوی د جګړې په اور کې سوځي.

ځینو سیاست‌والو لا دا ادعا هم کړې ده، چې په دغه ایالت کې یو شمېر سیمې د طالبان واک ته لوېدلې او په ځینو نورو کې بیا د شپې د طالبانو حکومت وي؛ خو د ورځې پکې بیا د پاکستان امنیتي ادارې واکمنې وي.

په خېبر پښتونخوا کې وروسته له هغې د «ټي‌ټي‌پي» وسله‌والو فعالیتونو پراخ شول، چې په افغانستان کې یې ملګري افغان طالبانو بیا ځل پر ټول هېواد واک ترلاسه کړ.

پاکستان په وار وار اندېښنه ښوولې، چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې د دوی ضد وسله‌والو پر ځانګړې توګه «ټي‌ټي‌پي» ته پناه ځایونه ورکړي او له هماغه ځایه د دوی په هېواد کې ترهګریز بریدونه پلانوي؛ خو افغان طالبانو دغه ادعاوې بې بنسټه بللې دي.

د طالبانو د واکمنۍ په لومړیو میاشتو کې پاکستان کابل ته له « ټي‌ټي‌پي » سره د خبرو لپاره کابل ته یو پلاوی ولېږه؛ خو هلته د سولې یاد مذاکرات ناکام شول.

اوس پاکستان ادعا لري، چې افغان طالبان پر پاکستاني طالبانو د خپل نفوذ ځانګړی سیوری لري او باید مهار یې کړي.

د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر بیا ویلي و، چې له افغان طالبانو سره هېڅ ستونزه نه لري او یوازینۍ کشاله یې ورسره د «ټي‌ټي‌پي» د پټنځایونو په تړاو ده.

بلخوا د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر عباس ستانکزی چې اوس د ملا هبت الله له لوري یې د نیول کېدو امر شوی او وار له مخه یې له هېواده پښې سپکې کړې ادعا لري، چې پاکستان داعش ته په خپل هېواد کې روزنیز مرکزونه او پناه ځایونه ورکړي دي.

د طالبانو د یاد چارواکي دغه څرګندونې هم د پاکستان له لوري رد شوې او له همدې امله د دواړو لوریو اړیکې په ښکاره توګه کړکېچنې ښکاري.

ټاکل شوې وه، چې دغه بندیان د شپږو اسراییلي یرغمل‌ شویو کسانو د خوشې کېدو وروسته ازاد شي؛ خو اسراییلي چارواکو ویلي، دا به تر هغه وخته وځنډول شي، څو راتلونکي یرغمل ‌شوي کسان پرته له سپکاوي څخه خوشې شي.

د بندیانو د تبادلې د وروستي پړاو په لړ کې د شنبې په ورځ (د کب ۴مه) شپږ اسراییلي یرغمل‌ شوي کسان سره صلیب ته وسپارل شول.

اسراییل ژمنه کړې وه، چې په بدل کې یې ۶۲۰ فلسطیني بندیان خوشې کړي؛ خو د اسراییلي چارواکو د تازه پرېکړې له امله د دې پروسې بشپړېدل وځنډول شول.

د هوکړې له مخې، خوشې کېدونکو بندیانو له ډلې نږدې ۱۰۰ تنه به له زندانه د راوتلو سره سم له فلسطین څخه وځي. یوولس تنه هغه فلسطینیان دي، چې د جګړې له پیل وړاندې نیول شوي وو او ټاکل شوې ده چې غزې ته واستول شي.

۴۳ بندیان به خپلو کورونو ته چې لوېدیځه غاړه او ختیځ بیت‌المقدس کې دي ستانه شي او ۴۴۵ تنه به بېرته غزې ته ولېږل شي. دا هغه کسان دي، چې د اکټوبر د ۷مې له برید وروسته نیول شوي وو.

د خوشې کېدونکو بندیانو په منځ کې ۲۳ ماشومان او یوه ښځه هم شامله ده، چې د حماس له‌خوا د شِري، اریېل، او کفیر بیباس په نومونو د مړو شویو کسانو په بدل کې خوشې کېږي.

د بندیانو سیاسي تړاو

د راپورونو له مخې، د خوشې کیدونکو فلسطیني بندیانو ډېری یې د بېلابېلو سیاسي او وسله‌والو ډلو سره تړاو لري.

له دې ډلې ۹۵ تنه د حماس، ۴۰تنه د فتح غورځنګ، ۱۶ کسان د فلسطین اسلامي جهادي ډلې او ۴ کسه نور بیا د فلسطین د ازادۍ د ولسي جبهې غړي دي.

په دې تبادله کې، یو لوی شمېر بندیان باید د شوې هوکړې له مخې له فلسطین څخه ووځي.

د بندیانو نوملړ چې د اسراییلي چارواکو له‌خوا خپور شوی د فلسطیني اسیرانو د ټولنې او د حماس د بندیانو د رسنیز دفتر له‌خوا تایید شوی دی.

جنجالي شېبه

د اسرایيلي بندیانو د تبادلې په ترڅ کې یوه جنجالي شېبه هم رامنځته شوه. د خوشې شویو یرغمل‌شویو کسانو له ډلې یو تن د حماس د دوو غړو تندی ښکل کړ.

دې عمل د نړۍوالو رسنیو پراخ غبرګونونه راوپارول او اسراییلي چارواکو هم پرې توندې نیوکې وکړې.

که څه هم اسراییل د بندیانو د خوشې کولو ژمنه کړې وه؛ خو د حماس له‌‌خوا د اوربند د هوکړې د ماتولو ادعا یې د دې پروسې پر وړاندې خنډ جوړ کړی دی.

دا لا نه ده روښانه چې اسراییل به دغه بندیان څه وخت خوشې کړي او که د دې مسلې پر سر به نوي شرطونه کېږدي.

په دغه ایالت کې د پولیو د لمنځه وړلو سیمه‌ییز لابراتور مسوولینو ویلي، دغه پېښه د لاړکانه په ښار کې ثبت شوې چې له امله یې یوه «۵۴ میاشتنۍ» نجلۍ اغېزمنه شوې ده.

دا د روان کال په ترڅ کې د سند ایالت ګوزڼ دویمه او په ټول پاکستان کې بیا درېیمه پېښه ده، چې لومړۍ هغه یې په خېبر پښتونخوا کې ثبت شوې وه.

پاکستان یو ځل بیا د پولیو د پېښو له زیاتوالي سره مخ دی.

په ۲۰۲۴ کال کې د پولیو ۷۴ پېښې ثبت شوې وې، چې له دې شمېر څخه ۲۷ پېښې په بلوچستان، ۲۲ په خېبر پښتونخوا، ۲۳ په سند او یوه‌ یوه یې په پنجاب او اسلام‌اباد کې ثبت شوې وه.

د روان کال د پولیو پر ضد لومړنی ملي واکسیناسیون کمپاین د همدې میاشتې په پیل کې ترسره شو. له دې وروسته، د IPV-OPV ترکیبي واکسیناسیون کمپاین د فبرورۍ پر ۲۰مه په کوټه او د فبرورۍ پر ۲۲مه په کراچۍ کې تطبیق شو.

د چارواکو په وینا، په دې کمپاین کې شاوخوا یو مېلیون ماشومانو ته واکسین ورکړل شو.

همداراز، له فبرورۍ ۲۴مې تر ۲۸مې نېټې پورې په هغو ۱۰۴ سیمه‌‌ییزو شوراګانو کې د پولیو واکسیناسیون کمپاین ترسره کېږي، چې یا دیورنډ کرښې سره نږدې دي او یا هم د افغان کډوالو د پنډغالو دننه دي.

په دې کمپاین کې به شاوخوا ۶۶۰ زره ماشومان واکسین شي.

پاکستان او افغانستان په نړۍ کې یوازیني پاتې دوه هېوادونه دي، چې د پولیو له ګواښ سره مخ دي.

په دواړو هېوادونو کې د پولیو پر ضد ناسم کلتوري او مذهبي روایتونه یې د لمنځه وړلو پر وړاندې لوی خنډ بلل کېږي.

فرانس ۲۴ خبري اژانس خبر ورکړی، چې په دې پېښه کې یو کس وژل شوی او پنځه پولیس ټپیان شوي دي.

د فرانسې ولسمشر زیاته کړې، چې دا یو "ترهګریز" برید و او هغه به په دغه هېواد کې ترهګري له منځه یوسي.

بل خوا بیا د فرانسې لومړي وزیر فرانسوا بایرو ویلي:« بنسټپالنې یو ځل بیا خپله اصلي څېره ښکاره کړه او موږ یې د غم په ټغر کښېنولو.»

د دغه هېواد د ترهګرۍ ضد ملي څارنوالۍ چې د دغې پېښې څېړنه ترسره کوي ویلي دي، ۳۷ کلن الجزایري بریدکوونکي چې د الله اکبر نارې وهلې د مولز ښار د ښاوالۍ پر پولیسو برید وکړ، چې یو تن یې وواژه او پنځه نور یې ټپیان کړل.

څارنوال نیکولاس هیټز چې د یادې پېښې د پلټنې مسوولیت په غاړه لري وایي، برید کوونکی په فرانسه کې د ترهګرۍ مخنیوي څار په نوملړ کې هم شامل و.

د فرانسې پولیسو ویلي، له برید وړاندې یې څو ځلې غوښتي و چې دغه کس بېرته خپل هېواد ته واستوي؛ خو د الجزایر حکومت د هغه له منلو انکار کړی و.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ په یوه بیان کې دغه کس د "حراس الدین تروریستي سازمان کې د مالي او لوژستیکي لوړ پوړي چارواکي" په توګه یاد کړی دی.

په دغه بیان کې راغلي، چې دا برید د متحده ایالاتو او متحدینو له خوا "د ترهګرو لخوا د ملکي وګړو او نظامي پرسونل پروړاندې د بریدونو پلان کولو، تنظیم کولو او ترسره کولو لپاره د هڅو د ګډوډولو او تخریبولو" لپاره ترسره شوی.

د امریکا مرکزي قومندانۍ قوماندان جنرال مایکل کوریلا وویل، "موږ به په دوامداره توګه د ترهګرو ګواښونه تعقیب او له منځه وړو، پرته له دې چې دوی په کوم ځای کې مشخص کوي، د خپل ملت، متحدینو او شریکانو امنیت خوندي کوو."

تر دې وړاندې د جنورۍ په ۳۰، سینټکام په یو هوایي برید کې د حراس الدین یو بل لوړ پوړی کارمند محمد صلاح الزبیر وژلی وو.

په متحده ایالاتو کې مېشت(سایټ) په نامه استخباراتي ډلې ویلي، چې حراس الدین ډله د ۲۰۱۸ په فېبروري کې تاسیس شېې.

متحده ایالاتو په ۲۰۱۹ کې حراس الدین د "ترهګرۍ" سازمان په توګه اعلان کړ او د هغې د یو شمیر غړو په اړه یې د معلوماتو لپاره مالي انعام هم وټاکه.